Polskie instalacje na liście 61 projektów do dofinansowania z Funduszu Innowacyjnego – KE
Komisja Europejska przyznała łącznie 2,9 mld euro dla 61 nowatorskich projektów o zerowej emisji netto w ramach Funduszu Innowacyjnego. Dotacje trafią do przedsięwzięć o dużym potencjale redukcji emisji w produkcji czystych technologii, odnawialnych źródłach energii, magazynowaniu energii oraz sektorach energochłonnych. To kolejny krok w stronę celu neutralności klimatycznej do 2050 r., a na liście znalazły się także instalacje z Polski.
Trzy polskie projekty dużej skali: ciepło z centrum danych, składowanie CO₂ i recykling baterii
Wśród wybranych projektów dużej skali Komisja wymienia trzy przedsięwzięcia z naszego kraju. WasteLessDHS ma przechwytywać ciepło z nowego centrum danych w Polsce i przesyłać je do miejskiej sieci ciepłowniczej, ograniczając zależność od kotłów opalanych węglem. HuCCSar rozwija skalowalny i ekonomiczny model śródlądowego składowania CO₂, stanowiący kluczowy element łańcucha CCUS. I trzecia inwestycja – POLVOLT – zintegrowany, niskoemisyjny zakład odzysku metali w Zawierciu – umożliwi przetwarzanie tzw. czarnej masy ze zużytych baterii i odpadów produkcyjnych na sole niklu, kobaltu, manganu, żelaza i litu. Inwestorem jest Elemental Battery Metals, a projekt wpisuje się w europejskie ambicje budowy obiegu zamkniętego dla surowców krytycznych.
Czym jest Fundusz Innowacyjny i z czego jest finansowany?
Fundusz Innowacyjny to jeden z największych na świecie programów wspierających wdrażanie przełomowych technologii niskoemisyjnych na etapie demonstracyjnym i pierwszego wdrożenia. Program jest zarządzany bezpośrednio przez Komisję Europejską i agencję CINEA, a finansowanie pochodzi z dochodów z aukcji uprawnień EU ETS. W zależności od cen emisji CO₂, całkowita pula środków może sięgnąć około 10 mld euro. Mechanizm grantowy ma kompensować luki finansowe i ryzyka technologiczne, których nie pokrywa standardowe finansowanie komercyjne.
Co dalej? Umowy grantowe do pierwszej połowy 2026 r.
Na tym etapie Komisja i promotorzy wybranych projektów mają sfinalizować umowy o dofinansowanie, potwierdzając budżety, harmonogramy, rezultaty techniczne i zobowiązania prawne. Zakończenie tego procesu i oficjalne potwierdzenie wyników planowane jest w pierwszej połowie 2026 r. Dla beneficjentów oznacza to przejście od etapów rozwojowo-projektowych do kontraktacji i budowy.
Równolegle w Polsce częściowo lub w pełni realizowanych jest już sześć projektów wspieranych przez Fundusz Innowacyjny. Łączny przydział grantów wynosi 337,9 mln euro, przy skumulowanym CAPEX-ie na poziomie 616,1 mln euro. Według Komisji oczekuje się, że w pierwszych 10 latach ich pracy ograniczą emisje o 47 548 735 ton ekwiwalentu CO₂. W tym portfelu znajdują się m.in. 5-megawatowa instalacja produkcji zielonego wodoru ZE PAK oraz zdekarbonizowana linia w Cementowni Kujawy (LafargeHolcim). Nowa pula projektów – z silnym komponentem recyklingu bateryjnego, odzysku ciepła i bezpiecznego składowania CO₂ – dodatkowo wzmacnia polski wkład w transformację przemysłową.
Dlaczego to ważne dla gospodarki i systemu energetycznego
Pakiet polskich projektów dobrze adresuje trzy luki rozwojowe. Po pierwsze, bezpieczeństwo i koszty ciepła: odzysk energii z centrów danych może stać się nową, stabilną bazą zasilania dla sieci ciepłowniczych, zmniejszając ekspozycję na paliwa kopalne. Po drugie, konkurencyjność przemysłu: składowanie CO₂ na lądzie to brakujące ogniwo dla dekarbonizacji sektorów energochłonnych, a w przyszłości także podstawa kontraktów i zachęt inwestycyjnych. Po trzecie, surowce krytyczne: recykling baterii z odzyskiem soli Ni, Co, Mn, Fe i Li skraca łańcuch dostaw i redukuje ślad węglowy produktów końcowych – od elektromobilności po magazyny energii.
Co z tego wynika dla inwestorów i samorządów
Dla firm – dostęp do grantów, większa bankowalność projektów i łatwiejsze domykanie montażu finansowego. Dla samorządów – inwestycje w nową infrastrukturę, miejsca pracy oraz bardziej stabilne i czystsze źródła energii i ciepła. Dla rynku – impuls do rozwoju krajowego łańcucha wartości w obszarach OZE, baterii i CCUS oraz przyspieszenie transferu technologii do polskich zakładów.
Źródło: PAP