Zmierzch StromNEV. Niemcy przebudowują taryfy sieciowe

Niemiecki regulator rynku elektroenergetycznego rozpoczął oficjalne konsultacje projektu reformy AgNes, która od 2029 roku zastąpi przestarzałe rozporządzenie StromNEV z 2005 roku. Celem nowych regulacji jest dostosowanie opłat sieciowych – opiewających na kwotę 37 miliardów euro rocznie – do realiów zdominowanych przez zmienną generację z OZE oraz rosnący problem przeciążeń.

Rozporządzenie StromNEV powstawało w całkowicie innej epoce energetycznej. Dwadzieścia lat temu niemiecka sieć opierała się na stabilnych, centralnych źródłach konwencjonalnych, a odnawialne źródła energii stanowiły jedynie niewielki ułamek miksu. Dzisiaj, gdy fotowoltaika i wiatr generują momentami większość prądu w systemie, sztywne zasady wyliczania opłat przestały odzwierciedlać realne koszty funkcjonowania infrastruktury.

37 miliardów euro i rachunek, który stracił logikę

Roczne koszty utrzymania i rozbudowy sieci elektroenergetycznej w Niemczech sięgają 37 miliardów euro, stanowiąc około 30% całkowitego rachunku za prąd gospodarstwa domowego. Dotychczasowy model rozdziału tych obciążeń rodził jednak coraz większe napięcia:

• Niesprawiedliwa alokacja – narastające koszty zarządzania wąskimi gardłami były rozkładane na użytkowników w sposób nieproporcjonalny do ich wpływu na sieć.
• Deficyt przepustowości – rezerwowanie mocy bez uwzględnienia elastyczności prowadziło do sztucznego blokowania przyłączy.
• Utrata stabilności przepisów – wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE ostatecznie przesądził o konieczności wygaszenia dotychczasowych ram prawnych z dniem 31 grudnia 2028 roku.

Reforma ma charakter rynkowej konieczności, a nie ideologicznego eksperymentu. Zamiast udawać, że dwudziestoletni system taryfowy poradzi sobie z dynamiczną transformacją, regulator postanowił zbudować zasady odpowiadające obecnym prawom fizyki i ekonomii.

Filary reformy AgNes

Ogłoszony przez prezesa Bundesnetzagentur, Klausa Müllera, projekt reformy AgNes ma zapewnić uczestnikom rynku pełną przejrzystość na dwa lata przed jej faktycznym wejściem w życie.

Główne założenia nowej determinacji taryfowej skupiają się na trzech obszarach:

• Odpowiednia wycena mocy – zmniejszenie opłacalności nieracjonalnego blokowania mocy przyłączeniowych na zapas.
• Promowanie elastyczności – wprowadzenie bodźców finansowych dla podmiotów dostosowujących swój pobór i wprowadzanie energii do aktualnego stanu obciążenia sieci.
• Zasada „zanieczyszczający płaci” – przypisanie kosztów rozbudowy i zarządzania przeciążeniami dokładnie tam, gdzie one powstają.

Czas na dojrzałą dyskusję o kosztach transformacji

Ogłoszenie konsultacji projektu AgNes pokazuje, że dojrzały rynek energetyczny potrzebuje ciągłej rewizji swoich mechanizmów. Zmiana zasad podziału 37 miliardów euro rocznie nieuchronnie wywoła opór grup, które korzystały z dotychczasowego status quo.

Jednak racjonalizacja opłat sieciowych, oparta na twardych danych i czytelnych wskaźnikach ekonomicznych, to jedyna droga do uniknięcia dyktatu emocji w dyskusji o kosztach transformacji. Wyznaczenie jasnych reguł z dwuletnim wyprzedzeniem daje biznesowi to, co w energetyce najważniejsze – stabilność i czas na dostosowanie strategii inwestycyjnych.