7 pytań o magazyny energii, na które warto znać odpowiedzi

Magazyny energii wyrastają na jeden z najważniejszych elementów transformacji energetycznej. Mają pomagać sieciom, współpracować z fotowoltaiką i farmami wiatrowymi, a w przyszłości przechowywać coraz większe ilości energii. Nie są jednak elektrowniami i nie rozwiązują każdego problemu systemu elektroenergetycznego. Co właściwie robi magazyn energii? Jak długo może zasilać sieć? Czy dzięki niemu OZE mogą produkować prąd także wtedy, gdy nie świeci słońce i nie wieje wiatr? Dziś poznasz odpowiedzi na 7 podstawowych pytań o magazyny energii.

1. Czy magazyn energii produkuje prąd?

Nie, magazyn energii to nie źródło energii, lecz urządzenie lub instalacja, która pozwala przechowywać energię wyprodukowaną wcześniej i wykorzystać ja później.

W przypadku magazynu bateryjnego może to np. oznaczać ładowanie w godzinach dużej produkcji elektrowni fotowoltaicznych, a następnie oddawanie energii wieczorem, kiedy produkcja ze słońca spada, a zapotrzebowanie pozostaje wysokie.

To bardzo istotne rozróżnienie. Magazyn nie zastąpi elektrowni. Natomiast pozwala przesunąć w czasie wyprodukowaną energię. Międzynarodowa Agencja Energetyczna wskazuje właśnie na przesuwanie produkcji OZE na godziny największego zapotrzebowania jako jedną z najważniejszych funkcji baterii w systemie.

2. Czy każdy magazyn energii jest wielką baterią?

Nie, choć baterie litowo-jonowe są dziś najbardziej widoczną częścią rynku, to magazynowanie energii obejmuje znacznie więcej technologii.

Energię można magazynować m.in. w elektrowniach szczytowo-pompowych, magazynach cieplnych, instalacjach wykorzystujących sprężone powietrze czy w postaci wodoru. IEA zalicza do technologii magazynowania również m.in. baterie, sprężone powietrze i magazyny ciepła.

Różne technologie mają przy tym różne zadania. Bateria może bardzo szybko reagować na sytuację w sieci, podczas gdy inne rozwiązania mogą być bardziej użyteczne przy magazynowaniu większej ilości energii przez dłuższy czas.

3. Po co systemowi elektroenergetycznemu magazyny?

Dla równowagi produkcji i zużycia energii elektrycznej.

Magazyn może pobierać energię, kiedy jest jej dużo i oddawać wtedy, gdy system jej potrzebuje. Może też reagować bardzo szybko, co wspiera bilansowanie systemu. Są to usługi potrzebne do bezpiecznej pracy sieci.

Komisja Europejska wskazuje magazynowanie jako jedną z technologii potrzebnych do zapewnienia elastyczności, stabilności i niezawodności przyszłego systemu energetycznego. Znaczenie tej elastyczności będzie rosło wraz ze wzrostem udziału OZE.

4. Czy magazyny energii rozwiązują problem niestabilności OZE?

Pomagają go ograniczyć, natomiast same w sobie go nie rozwiązują.

Produkcja fotowoltaiki zmienia się w ciągu doby. Generacja farm wiatrowych również zależy od pogody. Magazyn pozwala przechować część nadwyżki i wykorzystać ją później.

Problem pojawia się przy dłuższych okresach niskiej produkcji. Większość budowanych obecnie dużych magazynów bateryjnych pracuje w skali kilku godzin. IEA podaje, że większość nowych projektów nadal skupia się wokół ok. dwóch godzin pracy, choć rośnie liczba instalacji czterogodzinnych i dłuższych.

Magazyn czterogodzinny nie jest więc rozwiązaniem na kilka bezwietrznych dni. Do zapewnienia bezpieczeństwa systemu potrzebna jest kombinacja źródeł energii, sieci, magazynowania, elastycznego popytu i innych zasobów bilansujących.

5. Co to znaczy, że magazyn ma 100 MW i 200 MWh?

To dwie różne informacje. MW – czyli megawaty – określają moc, a więc jak szybko magazyn może pobierać lub oddawać energię. MWh – megawatogodziny – określają natomiast ilość zgromadzonej energii.

Gdyby zatem przykładowy magazyn miał 100 MW i 200 MWH, to oznaczałoby, że mógłby oddawać maksymalną moc 100 MW przez około dwie godziny. Jeśli oddawałby 50 MW, teoretycznie wystarczyłoby tej energii na cztery godziny. W rzeczywistej pracy trzeba uwzględnić również m.in. straty energii i ograniczenia eksploatacyjne.

Dlatego sama informacja medialna, że powstanie magazyn o mocy 100 MW, niewiele mówi o tym, jak długo może on zasilać odbiorców.

6. Czy magazyny mogą zastąpić rozbudowę sieci?

Czasami mogą ograniczyć potrzebę inwestycji sieciowych, lecz nie są uniwersalnym zamiennikiem nowych linii i stacji.

URE wskazuje, że magazyny mogą poprawiać współpracę sieci z lokalnymi OZE, ograniczać czas przerw w dostawach oraz w określonych lokalizacjach stanowić alternatywę dla droższej i bardziej czasochłonnej rozbudowy tradycyjnej infrastruktury.

Podobnie IEA ocenia, że baterie mogą w części przypadków odroczyć lub ograniczyć konieczność modernizacji sieci.

Nie oznacza to jednak, że przy szybkim rozwoju OZE można zrezygnować z budowy sieci. Magazyn przechowuje energię – nie przesyła jej pomiędzy regionami kraju.

7. Czy bez magazynów energii transformacja energetyczna jest możliwa?

Magazyny są jednym ze sposobów jej zapewnienia. Głównie dlatego, że wraz ze wzrostem udziału energetyki wiatrowej i słonecznej zapotrzebowanie na elastyczność systemu będzie rosło.

Skala rozwoju tej technologii pokazuje, że już dawno przestała być jedynie energetyczną ciekawostką. Wg IEA w 2025 r. ok. 80 proc. nowych mocy bateryjnych magazynów energii na świecie stanowiły instalacje wielkoskalowe.

Nie oznacza to jednak, że przyszły system energetyczny będzie oparty na samych OZE i bateriach. Magazyny są jednym z elementów większej układanki obejmującej źródła wytwórcze, sieci elektroenergetyczne, połączenia między systemami, zarządzanie popytem oraz technologie pozwalające bilansować system w różnych skalach czasu.

Ich znaczenie będzie rosło przede wszystkim dlatego, że pozwalają zrobić coś, czego tradycyjny system elektroenergetyczny potrzebował w znacznie mniejszym stopniu – oddzielić moment produkcji energii od momentu jej wykorzystania.