UE przyspiesza w magazynowaniu energii, ale państwa członkowskie wciąż bez spójnej strategii

Unia Europejska coraz wyraźniej dostrzega, że bez dynamicznego rozwoju magazynów energii transformacja energetyczna może utknąć w miejscu. Najnowsza analiza przygotowana przez Joint Research Centre Komisji Europejskiej pokazuje jednak, że państwa członkowskie reagują na te wyzwania w sposób nierównomierny i często niewystarczający.

Magazyny energii – fundament systemu opartego na OZE

Wraz ze wzrostem udziału odnawialnych źródeł energii rośnie znaczenie elastyczności systemu elektroenergetycznego. UE zakłada, że udział OZE w produkcji energii elektrycznej wzrośnie z 47% w 2024 r. do około 69% w 2030 r., a w 2050 r. osiągnie poziom 80%.

To oznacza gwałtownie rosnące zapotrzebowanie na elastyczność – szacowane na 288 TWh do 2030 r. (ok. 24% całkowitego popytu na energię elektryczną w UE) oraz aż 2 189 TWh do 2050 r. (ok. 30%).

W tym kontekście magazyny energii przestają być dodatkiem do systemu – stają się jego kluczowym stabilizatorem. Według analiz przywoływanych w raporcie, Europa może potrzebować ponad 200 GW mocy magazynowych do 2030 r. i nawet 600 GW do połowy stulecia.

100 GW już działa, ale to wciąż za mało

Energy Storage Europe (dawniej EASE) informuje, że pod koniec 2024 r. skumulowana moc magazynów energii w Europie przekroczyła 100 GW. Wliczono w to zarówno państwa UE, jak i kraje spoza Wspólnoty oraz różne technologie – od elektrowni szczytowo-pompowych (PHES) po bateryjne systemy magazynowania energii (BESS).

Prognozy przygotowane wspólnie z LCP Delta wskazują, że do 2030 r. Europa może przekroczyć poziom 215 GW. Magazyny energii są dziś najszybciej rosnącą technologią czystej energii na kontynencie.

Problem polega na tym, że tempo rozwoju technologii nie zawsze idzie w parze z jakością regulacji.

Problem z planowaniem i niedoszacowaniem potrzeb

Eksperci branżowi wskazują, że krajowe prognozy często rozmijają się z rzeczywistością. Przykładem są Niemcy, gdzie realne przyrosty mocy magazynowych znacząco przekroczyły wcześniejsze przewidywania.

Dlatego w ramach reformy rynku energii elektrycznej UE wprowadzono obowiązek opracowania jednolitej metodologii oceny elastyczności systemu w różnych horyzontach czasowych. Państwa członkowskie mają czas do lipca 2026 r. na przygotowanie raportów dotyczących elastyczności, a na początku 2027 r. powinny określić cele wdrożeniowe dla magazynów energii.

Jeżeli mechanizmy rynkowe okażą się niewystarczające do osiągnięcia wymaganych poziomów elastyczności, Komisja może uruchomić systemy wsparcia.

Elastyczność – słabe ogniwo transformacji

Najnowszy raport JRC wpisuje się w szerszy trend: technologie magazynowania rosną dynamicznie, ale wciąż pozostają niedostatecznie wykorzystywane. Szczególnie w przypadku magazynów długoterminowych (LDES) luka regulacyjna i inwestycyjna jest wyraźna.

Obecny obraz Europy to mozaika działań – od państw z jasno określoną strategią i regulacjami, po kraje, które dopiero definiują podstawy prawne. Tymczasem transformacja energetyczna wymaga systemowego podejścia i przewidywalności regulacyjnej, aby przyciągnąć kapitał prywatny.

2027 – moment weryfikacji

Najbliższe dwa lata będą kluczowe. Obowiązek przeprowadzenia ocen elastyczności i ustanowienia celów magazynowych może stać się punktem zwrotnym dla rynku.

Bez przyspieszenia w obszarze magazynowania energii realizacja ambitnych celów OZE – 69% w 2030 r. i 80% w 2050 r. – może okazać się znacznie trudniejsza niż zakładano.