Portugalia nakazuje grid-forming dla magazynów energii. Lekcja dla Polski

Portugalski rząd wprowadził nowe rozporządzenie dla deweloperów magazynów energii. Nowe obiekty BESS muszą dostarczać funkcję grid-formingu. Co więcej, mają też zapewniać tzw. syntetyczną bezwładność. Przepisy weszły w życie 23 października 2026 roku. Portugalia podjęła decyzję wyprzedzająco. Nie czekała bowiem na unijną nowelizację kodeksów sieciowych.

Kogo dotyczą nowe przepisy?

Nowe regulacje obejmują wszystkie wnioski o przyłączenie do sieci składane od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Istniejące już obiekty zostaną objęte nowymi wymogami tylko wtedy, gdy przejdą gruntowną modernizację lub rozbudowę.

Ustawodawca uzależnił zakres obowiązków od mocy instalacji oraz poziomu napięcia w punkcie przyłączenia:

• Grid-forming i syntetyczna bezwładność stają się obowiązkowe dla obiektów przyłączanych do sieci przesyłowej (110 kV i wyżej) oraz dla instalacji o mocy od 45 MW.
• W przypadku projektów o mocy od 10 do 45 MW wymóg ten będzie ustalany indywidualnie w warunkach przyłączenia lub dokumentacji przetargowej.
• Magazyny od mocy 500 kW muszą automatycznie przełączać się z ładowania na rozładowanie, jeśli częstotliwość w sieci spadnie poniżej 49,2 Hz.
• Instalacje o mocy powyżej 1 MW mają obowiązek zapewnić operatorowi sieci pełny monitoring w czasie rzeczywistym oraz możliwość zdalnego sterowania.

Z nowych obostrzeń dotyczących grid-formingu wyłączono tradycyjne elektrownie szczytowo-pompowe, które ze swej natury zapewniają mechaniczną bezwładność synchroniczną.

Wyśrubowane parametry pracy baterii

Niezbędne parametry techniczne opracowano na bazie wytycznych unijnych organizacji branżowych, w tym ENTSO-E oraz SolarPower Europe. Systemy bateryjne muszą utrzymywać rezerwę mocy. Służy ona do świadczenia syntetycznej bezwładności przy wahaniach częstotliwości od 47,0 Hz do 52,5 Hz.

Czas emulacji bezwładności ma być regulowany w zakresie od 1 do 20 sekund (z wartością domyślną ustawioną na 12 sekund). Od magazynów wymaga się również współczynnika tłumienia drgań mocy na poziomie co najmniej 10%. Płynne zmiany obciążenia mają z kolei zajmować maksymalnie 10 minut, chyba że operator wyda inne polecenie.

Co istotne dla inwestorów, przepis daje operatorom prawo do interwencji w stanach zagrożenia sieci, ale nie zmusza właścicieli BESS do stałego rezerwowania poziomu naładowania na te potrzeby.

Przyspieszenie inwestycyjne na Półwyspie Iberyjskim

Rząd w Lizbonie tłumaczy pośpiech koniecznością zachowania stabilności sieci przy gwałtownym przyroście mocy z wiatru i słońca. Zgodnie z projektowaną strategią, Portugalia chce osiągnąć 6,9 GW pojemności w magazynach energii do 2030 roku.

Wsparcie dla tego rynku jest spore. Na początku ubiegłego roku przyznano 100 mln euro dotacji dla 43 projektów o łącznej mocy 500 MW, a w przygotowaniu są kolejne aukcje na moc bateryjną. W Portugalii działało zaledwie 20 MW baterii. Dlatego cały nadchodzący boom inwestycyjny powstanie w oparciu o nowe, sztywne standardy.

Przeczytaj też artykuł ekspercki „Dwa projekty OZE, ten sam koszt inwestycji, inne finansowanie. Dlaczego?”.