Owce, fotowoltaika i nauka. We Wrześni powstał modelowy projekt agrowoltaiczny

Farma fotowoltaiczna przy zakładzie Volkswagen Poznań we Wrześni staje się przykładem tego, jak nowoczesna energetyka może współgrać z rolnictwem i ochroną środowiska. Na terenie instalacji o mocy 18,3 MW pojawiło się stado 100 owiec rasy wielkopolskiej, które przejęło obowiązki związane z utrzymaniem roślinności pod ponad 31 tys. modułów fotowoltaicznych.

Inwestycja została zrealizowana przez Quanta Energy, która odpowiada również za zarządzanie farmą. Projekt należy do największych przemysłowych instalacji fotowoltaicznych typu on-site w Europie, a jednocześnie stanowi jedno z najbardziej zaawansowanych przedsięwzięć agrowoltaicznych realizowanych przy obiektach przemysłowych.

Naturalna pielęgnacja terenów pod panelami

Zamiast regularnego koszenia mechanicznego teren farmy utrzymywany jest dzięki wypasowi owiec. Zwierzęta wykorzystują cień rzucany przez panele, który ogranicza stres cieplny podczas upałów, a jednocześnie skutecznie kontrolują wzrost roślinności.

Jak podkreśla Marzena Pillich-Grońska, dyrektorka zakładu Volkswagen Poznań we Wrześni, farma przestała być wyłącznie źródłem zielonej energii.

– To miejsce, które wspiera bioróżnorodność, lokalne rolnictwo oraz rozwój badań naukowych. Wypas owiec pokazuje, że nowoczesny przemysł może funkcjonować w harmonii z naturą – zaznacza.

Energia dla fabryki i korzyści dla środowiska

Farma o mocy 18,3 MW należy do największych tego typu instalacji zasilających bezpośrednio zakład przemysłowy. W słoneczne dni jest w stanie pokryć całkowite zapotrzebowanie fabryki na energię elektryczną, a w skali roku dostarcza około 25 proc. potrzeb energetycznych zakładu we Wrześni.

Piotr Grzybczak, prezes Quanta Energy, zwraca uwagę, że inwestycja pokazuje nowe podejście do rozwoju infrastruktury energetycznej dla przemysłu.

– To przykład, że nowoczesne instalacje fotowoltaiczne mogą jednocześnie zwiększać bezpieczeństwo energetyczne przedsiębiorstw, realizować cele środowiskowe i przynosić wymierne korzyści dla otoczenia – podkreśla.

Naukowcy sprawdzają potencjał agrowoltaiki

Projekt nie ogranicza się jedynie do praktycznego wykorzystania owiec na farmie. We współpracy z Uniwersytetem Przyrodniczym w Poznaniu prowadzone są badania dotyczące wpływu agrowoltaiki na zwierzęta oraz środowisko.

Eksperci analizują m.in. dobrostan zwierząt, zmiany mikroklimatu, jakość runi pastwiskowej, właściwości gleby oraz funkcjonowanie całego ekosystemu pod panelami fotowoltaicznymi.

Badacze sprawdzają między innymi, czy zacienienie tworzone przez moduły ogranicza stres cieplny owiec i poprawia ich warunki bytowania. Równocześnie oceniany jest wpływ instalacji na roślinność, glebę oraz lokalny mikroklimat, co pozwoli opracować rozwiązania sprzyjające efektywnemu łączeniu produkcji energii z działalnością rolniczą.

Wielkopolska rasa pod ochroną

Na farmie wypasana jest owca wielkopolska – rasa wyhodowana w regionie, która obecnie objęta jest Programem Ochrony Zasobów Genetycznych. Stado trafiło na teren instalacji pod koniec kwietnia i pozostanie tam do jesieni pod stałą opieką hodowców.

Jak podkreśla Justyna Nowak-Gajek z Owczarni w Winnej Górze, zwierzęta bardzo szybko zaaklimatyzowały się w nowym otoczeniu.

– Owce czują się bezpiecznie, dzielą się na mniejsze grupy i spokojnie korzystają z różnych części farmy. To wyraźny sygnał, że dobrze odnalazły się w tym środowisku – mówi hodowczyni.

Agrowoltaika zdobywa świat

Projekt realizowany we Wrześni wpisuje się w szybko rozwijający się światowy trend wykorzystania farm fotowoltaicznych nie tylko do produkcji energii, ale również do prowadzenia działalności rolniczej. Coraz więcej inwestorów traktuje agrowoltaikę jako sposób na zwiększenie efektywności wykorzystania gruntów, poprawę bioróżnorodności oraz ograniczenie kosztów utrzymania instalacji.

Jednym z najbardziej znanych przykładów jest farma Wellington Solar Farm w australijskiej Nowej Południowej Walii. Na obszarze instalacji o mocy 174 MW przez większą część roku wypasanych jest kilka tysięcy owiec, które zastępują mechaniczne koszenie. Zwierzęta utrzymują roślinność pod panelami, a operator ogranicza dzięki temu koszty eksploatacyjne i emisję związaną z pracą ciężkiego sprzętu.

Podobne rozwiązania od lat stosowane są w Wielkiej Brytanii. Według organizacji branżowej Solar Energy UK około 90 proc. brytyjskich farm fotowoltaicznych jest jednocześnie wykorzystywanych rolniczo. Najczęściej są to właśnie pastwiska dla owiec, które dobrze odnajdują się między rzędami paneli i nie powodują uszkodzeń instalacji.

We Francji rozwijane są jedne z najbardziej zaawansowanych projektów agrowoltaicznych w Europie. Firma Sun’Agri realizuje instalacje wyposażone w ruchome panele, które automatycznie dostosowują poziom zacienienia do potrzeb upraw. Technologia wykorzystywana jest m.in. w winnicach, sadach oraz na plantacjach owoców miękkich. Badania wskazują, że takie rozwiązania pomagają ograniczać skutki suszy i fal upałów.

W Niemczech pionierski projekt badawczy powstał już w 2016 roku w miejscowości Heggelbach w Badenii-Wirtembergii. Instalacja została zrealizowana przez instytut Fraunhofer ISE. Pod panelami prowadzona jest produkcja rolna obejmująca m.in. pszenicę, ziemniaki, koniczynę i seler. Wyniki wieloletnich badań pokazały, że połączenie produkcji energii z uprawami pozwala znacząco zwiększyć efektywność wykorzystania gruntów w porównaniu z ich oddzielnym przeznaczeniem.

Również Japonia należy do światowych liderów agrowoltaiki. Ze względu na ograniczoną powierzchnię gruntów rolnych funkcjonuje tam już ponad 3 tys. instalacji agrowoltaicznych, na których pod panelami uprawiane są m.in. ryż, herbata, żeń-szeń, szpinak czy grzyby shiitake. Rozwiązanie pozwala rolnikom uzyskiwać przychody zarówno z produkcji żywności, jak i sprzedaży energii elektrycznej.

Z kolei w Stanach Zjednoczonych rozwijane są zarówno projekty związane z wypasem zwierząt, jak i uprawami. Program badawczy InSPIRE (Innovative Solar Practices Integrated with Rural Economies and Ecosystems), wspierany przez amerykański Departament Energii, analizuje wpływ instalacji fotowoltaicznych na produkcję rolną, gospodarkę wodną, bioróżnorodność oraz dobrostan zwierząt. W wielu lokalizacjach wykorzystywany jest wypas owiec jako naturalna metoda utrzymania terenów farm.

Na tle tych inwestycji projekt realizowany przez Volkswagen Poznań i Quanta Energy wyróżnia się połączeniem przemysłowej farmy fotowoltaicznej z ochroną regionalnej rasy owiec oraz kompleksowymi badaniami naukowymi prowadzonymi przez Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu. To sprawia, że przedsięwzięcie wpisuje się w światowy kierunek rozwoju agrowoltaiki, jednocześnie dostarczając danych, które mogą znaleźć zastosowanie przy kolejnych inwestycjach w Polsce.