Magazyny energii wspierają rynek, sieci czekają na bodźce

Wielkoskalowe bateryjne magazyny energii przynoszą istotne korzyści gospodarcze nawet wtedy, gdy działają wyłącznie w oparciu o sygnały cenowe z rynku energii. Nowe badanie Neon Neue Energieökonomik i Consentec pokazuje, że magazyny obniżają koszty systemu, stabilizują ceny i wspierają transformację energetyczną. Autorzy ostrzegają jednak, że nieprzemyślane regulacje mogą ograniczyć ten potencjał.

Magazyny energii jako filar efektywnego systemu elektroenergetycznego

Wielkoskalowe magazyny bateryjne generują wyraźny pozytywny efekt makroekonomiczny nawet przy czysto rynkowym modelu pracy – wynika z analizy przygotowanej przez Neon Neue Energieökonomik oraz Consentec na zlecenie firm Kyon Energy, LichtBlick, Eco Stor i Fluence. Najważniejszym mechanizmem jest elastyczne reagowanie na sygnały cenowe:

• ładowanie w okresach nadpodaży energii,
• oddawanie jej do systemu w momentach wysokiego zapotrzebowania.

Takie działanie prowadzi do obniżenia całkowitych kosztów systemowych, zmniejszenia zmienności cen hurtowych oraz ograniczenia wykorzystania drogich, konwencjonalnych źródeł wytwórczych. Jednocześnie magazyny energii zwiększają zdolność systemu do absorpcji energii z wiatru i słońca. To przekłada się na redukcję emisji CO₂ i realizację celów klimatycznych.

Brak bodźców do wsparcia sieci

Autorzy badania zwracają jednak uwagę na istotną lukę w obecnym modelu. Choć magazyny działające rynkowo przynoszą korzyści całemu systemowi, nie wpływają w sposób systematyczny na obniżenie kosztów sieciowych. Powodem jest brak ekonomicznych sygnałów zachęcających operatorów magazynów do reagowania na lokalne ograniczenia sieciowe.

W praktyce oznacza to, że przeciążenia i potrzeby odciążania sieci nie są dziś odzwierciedlone w mechanizmach rynkowych. Potencjał magazynów do pełnienia roli bufora dla sieci pozostaje więc niewykorzystany. I to nie z braku technologii, lecz z powodu nieadekwatnych ram regulacyjnych.

Ryzyko regulacyjnej nadgorliwości

Neon i Consentec krytycznie oceniają propozycje, które poprzez środki administracyjne mają wymuszać pracę magazynów energii podporządkowaną potrzebom sieci, m.in. w postaci:

• elastycznych umów przyłączeniowych,
• dynamicznych opłat sieciowych,
• ograniczeń krótkoterminowej działalności rynkowej.  

Zdaniem autorów, takie regulacyjne patchworki mogą generować wysokie koszty przy niewielkich korzyściach, a nawet zahamować rozwój rynku magazynów energii.

Eksperci podkreślają, że sztywne wymogi operacyjne ograniczają elastyczność magazynów. Niestety utrata korzyści makroekonomicznych może przewyższyć potencjalne lokalne zyski dla sieci.

Liczy się korzyść dla całego systemu, nie tylko dla sieci

Wnioski ze studium są jednoznaczne. Regulacje nie powinny koncentrować się wyłącznie na podporządkowaniu pracy magazynów energii bieżącym potrzebom sieci. Fundamentalny jest ich łączny wkład w efektywność rynku energii i infrastruktury sieciowej, a w konsekwencji – w obniżenie kosztów całego systemu elektroenergetycznego.

Zdaniem autorów badania potrzebne są przemyślane, przejrzyste i przyjazne dla inwestycji zmiany w zasadach funkcjonowania rynku. Wśród rekomendowanych rozwiązań znalazły się m.in.:

• zróżnicowane w czasie i przestrzeni sygnały cenowe,
• jednolite w skali kraju zasady przyłączania magazynów do sieci,
• mechanizmy rynkowe, które jasno i uczciwie wynagradzają działania korzystne zarówno dla rynku energii, jak i dla sieci elektroenergetycznej.

„Wyniki mówią same za siebie: bateryjne magazyny energii są zyskiem dla całego systemu elektroenergetycznego” – podkreśla prof. dr Lion Hirth, założyciel i dyrektor zarządzający Neon. „Teraz kluczowe jest takie dostosowanie przepisów, aby jeszcze wyraźniej skorzystała na tym także infrastruktura sieciowa”.