Upały uderzają w system energetyczny. PSE uruchamia obowiązki mocowe we wtorek wieczorem

Polskie Sieci Elektroenergetyczne ogłosiły okresy przywołania na rynku mocy na wtorek, 4 sierpnia 2026 roku. Obowiązki mocowe zostaną uruchomione w godzinach 17.00–18.00 oraz 18.00–19.00. Operator podkreśla, że decyzja nie oznacza ograniczeń w dostawach prądu dla gospodarstw domowych.

Powodem działania PSE jest trudniejsza sytuacja bilansowa w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym. Wpływają na nią przede wszystkim wysokie zapotrzebowanie na energię związane z upałami, niska prognozowana produkcja z elektrowni wiatrowych oraz niedostępność części mocy w jednostkach konwencjonalnych.

Co oznacza okres przywołania na rynku mocy?

Ogłoszenie okresu przywołania oznacza, że podmioty posiadające zobowiązania wynikające z umów zawartych na rynku mocy muszą je zrealizować w wyznaczonych godzinach.

Wytwórcy energii są zobowiązani do udostępnienia operatorowi zakontraktowanej mocy lub wprowadzenia jej do sieci — zależnie od rodzaju jednostki. Z kolei uczestniczący w rynku mocy odbiorcy, którzy pełnią funkcję jednostek redukcji zapotrzebowania, muszą ograniczyć pobór energii zgodnie z zapisami swoich umów.

Podmioty te otrzymują wynagrodzenie za pozostawanie w gotowości oraz za wykonanie obowiązku mocowego na wezwanie operatora. Zgodnie z obowiązującymi zasadami okres przywołania musi zostać ogłoszony najpóźniej osiem godzin przed planowanym czasem dostawy mocy.

Czy gospodarstwom domowym grożą przerwy w dostawach prądu?

PSE uspokajają, że uruchomienie rynku mocy nie powoduje utrudnień dla odbiorców indywidualnych. Mieszkańcy nie muszą ograniczać zużycia energii, a komunikat nie oznacza planowanych wyłączeń ani przerw w dostawach prądu.

Obowiązki dotyczą wyłącznie podmiotów uczestniczących w rynku mocy, w tym firm świadczących usługę redukcji zapotrzebowania i posiadających odpowiednie zobowiązania kontraktowe.

Dlaczego PSE sięgają po ten mechanizm?

Okres przywołania jest jednym z narzędzi wykorzystywanych w sytuacji, gdy dostępna nadwyżka mocy wytwórczych ponad bieżące zapotrzebowanie spada wyraźnie poniżej poziomu uznawanego za bezpieczny.

Operator systemu musi stale utrzymywać rezerwę pozwalającą reagować na nieprzewidziane zdarzenia. Może chodzić m.in. o awarię elektrowni, mniejszą od prognozowanej produkcję energii ze źródeł odnawialnych albo nagły wzrost zapotrzebowania.

Jeżeli rezerwa jest zbyt mała, PSE mogą korzystać z kilku środków zaradczych. Należą do nich zmiany harmonogramów remontów, wydawanie poleceń zwiększenia produkcji, czasowa praca elektrowni z większym obciążeniem oraz uruchamianie elektrowni szczytowo-pompowych.

Okres przywołania to nie stopnie zasilania

PSE zaznaczają, że okresu przywołania na rynku mocy nie należy utożsamiać ze stopniami zasilania. Są to dwa odrębne mechanizmy.

Stopnie zasilania oznaczają administracyjne ograniczenia w poborze i dostarczaniu energii elektrycznej. Stosuje się je jako rozwiązanie ostateczne, gdy systemu nie można zbilansować za pomocą innych dostępnych narzędzi.

Takie ograniczenia mają zapobiec spadkowi częstotliwości w sieci i poważnej awarii systemowej. Dotyczą przede wszystkim odbiorców posiadających moc umowną powyżej 300 kW. Nie obejmują m.in. szpitali i innych podmiotów kluczowych dla ochrony zdrowia i bezpieczeństwa.

Również w przypadku wprowadzenia stopni zasilania gospodarstwa domowe nie byłyby zobowiązane do redukcji zapotrzebowania.

W jakich godzinach warto ograniczyć zużycie energii?

Choć odbiorcy indywidualni nie są objęci obowiązkami rynku mocy, PSE zachęcają do racjonalnego korzystania z energii. Ograniczenie zużycia w godzinach największego zapotrzebowania może zmniejszyć potrzebę uruchamiania najstarszych i najbardziej emisyjnych elektrowni.

Latem energochłonne czynności najlepiej planować między godziną 10.00 a 17.00 lub po godzinie 21.00. Bieżącą sytuację w systemie elektroenergetycznym można obserwować w bezpłatnej aplikacji Energetyczny Kompas.

Podstawa prawna rynku mocy

Mechanizm przywołania na rynku mocy działa na podstawie ustawy z 8 grudnia 2017 roku o rynku mocy. Szczegółowe zasady określa również rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 13 września 2024 roku dotyczące wykonywania i rozliczania obowiązku mocowego, jego demonstrowania oraz zawierania transakcji na rynku wtórnym.

Rynek mocy w Polsce działa od kilku lat

Polski rynek mocy formalnie działa od 18 stycznia 2018 roku, kiedy weszła w życie ustawa regulująca ten mechanizm. Pierwsze aukcje przeprowadzono w 2018 roku, natomiast 2021 był pierwszym rokiem, w którym zakontraktowane jednostki zaczęły wykonywać obowiązki mocowe. System został wprowadzony, aby zapewnić odpowiednią rezerwę dyspozycyjnych mocy i ograniczyć ryzyko niedoboru energii w okresach szczególnie wysokiego zapotrzebowania lub zmniejszonej produkcji.

Upały wywołują problemy energetyczne w Europie

Z podobnymi napięciami mierzą się w ostatnich dniach także inne państwa europejskie. Upały zwiększają zużycie energii przez klimatyzację, a towarzysząca im susza i niski poziom rzek ograniczają pracę elektrowni wykorzystujących wodę do chłodzenia. Szczególnie trudna sytuacja wystąpiła w Europie Środkowo-Wschodniej: węgierska elektrownia jądrowa Paks pracowała jedynie z niewielką częścią swojej normalnej mocy z powodu rekordowo niskiego poziomu Dunaju, a w Rumunii wyłączono jeden z bloków elektrowni Cernavodă.

Susza ograniczyła również produkcję hydroelektrowni w Serbii. Jednocześnie wysokie zapotrzebowanie i mniejsza dostępność części elektrowni podniosły europejskie ceny energii do poziomów spotykanych zwykle podczas zimowych szczytów.

Więcej informacji znajdziesz w naszych ostatnich artykułach:

Upały wywindowały ceny energii w Europie. W Niemczech osiągnęły 210 euro/MWh – e-magazyny.pl

Ceny prądu gwałtownie wzrosną. We wtorek wieczorem przekroczą 2000 zł za MWh – e-magazyny.pl

Susza zatrzymuje atom na Węgrzech. Czy podobny problem może wystąpić w Polsce? – e-magazyny.pl