Ważne głosowanie w sprawie ETS. Europosłowie zdecydowali, ale spór o koszty CO2 trwa
Komisja Przemysłu, Badań Naukowych i Energii Parlamentu Europejskiego (ITRE) przyjęła 19 listopada opinię dotyczącą reformy systemu EU ETS. Głosowanie odbyło się w atmosferze politycznego sporu o złagodzenie zasad handlu emisjami CO2 po 2030 roku. Europejska Partia Ludowa i Renew Europe forsowały rozwiązania korzystniejsze dla przemysłu, ale napotkały opór socjaldemokratów i Zielonych. Stawką są przyszłe koszty emisji, dostępność bezpłatnych uprawnień i warunki prowadzenia działalności przez europejskie przedsiębiorstwa, w tym firmy z Polski.
Komisja ITRE przyjęła opinię w sprawie reformy ETS
W czwartek 19 listopada 2026 roku Komisja Przemysłu, Badań Naukowych i Energii Parlamentu Europejskiego przeprowadziła głosowanie nad opinią dotyczącą zmian w unijnym systemie handlu uprawnieniami do emisji CO2. Opinia ITRE została przyjęta, co potwierdza rejestr prac parlamentarnych EP Votes dla procedury legislacyjnej 2026/0212(COD).
Głosowanie nie oznacza jednak zakończenia sporu o przyszłość EU ETS. Przed posiedzeniem EPL i Renew Europe prowadziły negocjacje nad pakietem zmian, który miał złagodzić część obowiązków nakładanych na przedsiębiorstwa. Kompromis nie uzyskał poparcia socjaldemokratów i Zielonych, a dokładny zakres przyjętych rozwiązań wymaga analizy końcowego tekstu opinii.
Znaczenie stanowiska ITRE wynika z roli tej komisji w kształtowaniu polityki przemysłowej i energetycznej Unii Europejskiej. Choć główne prace nad reformą prowadzi Komisja Środowiska, Klimatu i Bezpieczeństwa Żywności (ENVI), opinia ITRE stanowi ważny głos w debacie o wpływie nowych regulacji na konkurencyjność europejskich przedsiębiorstw.
Chadecy i liberałowie chcieli łagodniejszego ETS
Największe kontrowersje wzbudziła propozycja zmiany tempa ograniczania dostępnej puli uprawnień do emisji. System EU ETS zakłada stopniowe zmniejszanie ich liczby, aby zachęcać przedsiębiorstwa do inwestowania w technologie niskoemisyjne. Tempo redukcji określa współczynnik LRF, czyli Linear Reduction Factor.
Komisja Europejska zaproponowała obniżenie LRF z obecnych 4,4% do 3,7% w latach 2031–2035. Od 2036 roku podstawowy wariant przewiduje jego zmniejszenie do 1,7%, pod warunkiem dostępności odpowiednich międzynarodowych jednostek redukcji emisji. W przeciwnym przypadku współczynnik mógłby wynosić 2,7%.
EPL i Renew Europe chciały wprowadzić dodatkowe zmiany w proponowanej ścieżce. Ich kompromis zakładał wolniejsze ograniczanie puli uprawnień w pierwszej połowie lat trzydziestych, co mogłoby zapewnić przedsiębiorstwom więcej czasu na realizację kosztownych inwestycji dekarbonizacyjnych.
Nowe wskaźniki redukcji uprawnień. Co znalazło się w propozycji?
Propozycja EPL i Renew zakładała cztery poziomy współczynnika LRF, obowiązujące w kolejnych okresach po 2030 roku. Największe złagodzenie względem propozycji Komisji Europejskiej dotyczyło lat 2031–2035, czyli okresu szczególnie ważnego dla przedsiębiorstw planujących modernizację instalacji przemysłowych.
| Okres | LRF proponowany przez EPL i Renew |
|---|---|
| 2031–2032 | 3,6% |
| 2033–2035 | 3,3% |
| 2036–2037 | 2,2% |
| Od 2038 r. | 2,0% |
Wolniejsze ograniczanie podaży uprawnień na początku dekady mogłoby zmniejszyć presję na wzrost kosztów emisji CO2. Nie oznacza to jednak, że cała propozycja zakładała łagodniejszą ścieżkę redukcji, ponieważ od 2036 roku proponowane poziomy LRF były wyższe od podstawowego wariantu Komisji wynoszącego 1,7%.
Propozycja nie jest równoznaczna z przyjęciem tych wskaźników do unijnego prawa. Ostateczne parametry systemu zostaną określone dopiero po zakończeniu całego procesu legislacyjnego, obejmującego uzgodnienie stanowisk Parlamentu Europejskiego i Rady UE.
Bezpłatne uprawnienia. Spór o obowiązek inwestowania miliardów euro
Drugim głównym punktem konfliktu stały się warunki otrzymywania bezpłatnych uprawnień do emisji CO2. Mechanizm ten ma ograniczać ryzyko przenoszenia produkcji poza Unię Europejską i chronić konkurencyjność przedsiębiorstw działających w branżach szczególnie narażonych na koszty polityki klimatycznej.
Komisja Europejska zaproponowała, aby przedsiębiorstwa korzystające z bezpłatnego przydziału przeznaczały na dekarbonizację środki odpowiadające pełnej wartości otrzymanych uprawnień. W propozycji EPL i Renew obowiązek ten miał zostać ograniczony ze 100% do 25%.
Różnica jest znacząca z punktu widzenia przemysłu. Przy hipotetycznej wartości bezpłatnych uprawnień wynoszącej 100 mln euro wymagany poziom inwestycji zmniejszyłby się ze 100 mln do 25 mln euro. Oznaczałoby to redukcję zobowiązania inwestycyjnego o 75% w porównaniu z propozycją Komisji Europejskiej.
Dla przemysłu takie rozwiązanie oznaczałoby większą elastyczność finansową. Przeciwnicy zmian wskazują jednak, że zbyt daleko idące złagodzenie wymogów mogłoby osłabić mechanizm zachęcający firmy do modernizacji zakładów i ograniczania emisji.
Spór o ETS to także walka o konkurencyjność przemysłu
Podział między największymi frakcjami Parlamentu Europejskiego odzwierciedla szerszy konflikt dotyczący kierunku unijnej polityki klimatycznej. Z jednej strony rośnie presja na poprawę warunków funkcjonowania przemysłu, z drugiej utrzymuje się potrzeba realizacji ambitnych celów redukcji emisji.
Zwolennicy łagodniejszego ETS argumentują, że europejskie przedsiębiorstwa potrzebują więcej czasu i przewidywalnych warunków inwestowania. Dotyczy to zwłaszcza hutnictwa, przemysłu cementowego i chemicznego, w których ograniczenie emisji wymaga dużych nakładów kapitałowych oraz dostępu do nowych technologii.
Socjaldemokraci i Zieloni sprzeciwiają się natomiast rozwiązaniom, które mogłyby nadmiernie osłabić bodźce ekonomiczne do dekarbonizacji. W ich ocenie system bezpłatnych uprawnień powinien wspierać przedsiębiorstwa w transformacji, ale nie może prowadzić do ograniczenia obowiązków związanych z redukcją emisji.
Wynik prac ITRE nie rozstrzyga zatem zasadniczego pytania: jak pogodzić konkurencyjność europejskiego przemysłu z utrzymaniem skuteczności systemu ETS? Odpowiedź będzie miała wpływ na ostateczny kształt reformy i tempo transformacji gospodarki po 2030 roku.
SPRAWDŹ RÓWNIEŻ: Wpływ ETS-U na konkurencyjność przemysłu energochłonnego w UE – dane, trendy, prognozy
Co zmiany w ETS mogą oznaczać dla Polski?
Polska należy do państw, dla których kształt unijnego systemu handlu emisjami ma szczególnie istotne znaczenie gospodarcze. Wynika to zarówno ze struktury krajowego sektora energetycznego, jak i dużej roli przedsiębiorstw energochłonnych, które ponoszą bezpośrednie lub pośrednie koszty emisji CO2.
Wolniejsze ograniczanie puli uprawnień mogłoby zmniejszyć presję na wzrost ich cen w kolejnych latach. Nie oznacza to jednak automatycznego spadku notowań, ponieważ rynek CO2 reaguje również na ceny paliw, zapotrzebowanie na energię, kondycję gospodarki oraz działanie rezerwy stabilności rynkowej.
Dla polskiego przemysłu szczególnie ważna będzie przyszłość bezpłatnych uprawnień. Ich dostępność i warunki przydziału mają znaczenie dla hutnictwa, cementowni, zakładów chemicznych oraz innych instalacji objętych EU ETS. Zmiany przepisów mogą wpływać na opłacalność inwestycji, koszty produkcji i konkurencyjność przedsiębiorstw na rynku europejskim.
Niepewność regulacyjna pozostaje jednym z najważniejszych wyzwań dla firm przygotowujących inwestycje po 2030 roku. Przedsiębiorstwa potrzebują przewidywalnej ścieżki kosztów emisji, aby podejmować decyzje dotyczące modernizacji technologii i finansowania wieloletnich projektów.
Reforma ETS trafi pod obrady ENVI. Grudzień przyniesie kolejne decyzje
Przyjęcie opinii ITRE stanowi jeden z etapów prac nad reformą, ale nie przesądza o ostatecznym brzmieniu przepisów. Kluczowa rola przypada komisji ENVI, która odpowiada za przygotowanie głównego stanowiska Parlamentu Europejskiego w tej sprawie.
Głosowanie w ENVI zapowiadano na początek grudnia 2026 roku. Dalsze negocjacje pokażą, czy EPL będzie skłonna ograniczyć część propozycji dotyczących złagodzenia ETS, aby uzyskać poparcie socjaldemokratów i Zielonych, czy też zdecyduje się szukać innej większości.
Prace nad reformą będą miały znaczenie również dla państw członkowskich, które współdecydują o kształcie unijnego prawa w ramach Rady UE. Dopiero porozumienie obu instytucji pozwoli określić ostateczne zasady funkcjonowania systemu po 2030 roku.
Stawką negocjacji jest nie tylko tempo ograniczania emisji CO2, lecz także przyszłość europejskiej bazy przemysłowej. To od przyjętych rozwiązań zależeć będzie, czy przedsiębiorstwa otrzymają większą elastyczność w procesie transformacji i na jakich warunkach będą mogły korzystać z bezpłatnych uprawnień do emisji.
Dodaj komentarz