Najpierw zużywa prąd, potem go oddaje. Kontener jako magazyn energii - e-magazyny.pl

Najpierw zużywa prąd, potem go oddaje. Kontener jako magazyn energii

Opublikowany: Szacowany czas czytania: 5 minut
Podnoszenie kontenera w porcie
Podnoszenie kontenera w porcie. Grafika wygenerowana za pomocą SI

W porcie, jak to w porcie – zwykły dzień pracy. Suwnica podnosi kontener ważący kilkadziesiąt ton i podnosi wysoko nad placem. Po chwili ten sam kontener zaczyna jechać w dół i wtedy dzieje się, czego nie każdy się spodziewał. Mianowicie silnik przestaje być tylko silnikiem, a zaczyna być generatorem. Jest tak dlatego, że ciężki kontener, który jeszcze przed chwilą wymagał energii, by go przetransportowano, teraz może część tej energii oddać.

Grawitacja wystawia rachunek dwa razy

Podnosząc kontener, magazynujemy energię w jego położeniu. Fizyka nazywa to energią potencjalną grawitacji. Im cięższy ładunek i im wyżej go podniesiemy, tym więcej energii trzeba dostarczyć. Jednak energia nie znika, gdy już kontener znajdzie się na górze. Jeśli pozwolimy ładunkowi opaść w sposób kontrolowany, może ponownie wykonać pracę. W nowoczesnym napędzie elektrycznym silnik mechanizmu podnoszenia podczas opuszczania może przejść w tryb generatorowy.

Dokładnie ta sama zasada działa w samochodzie elektrycznym podczas hamowania rekuperacyjnego. Różnica jest taka, że takie auto może ważyć dwie tony, kontener – kilkadziesiąt.

Kiedyś był z tego grzejnik

Energię odzyskiwano również wcześniej, lecz problemem bywało jej późniejsze efektywne wykorzystanie. W części tradycyjnych suwnic RTG energia powstająca podczas opuszczania kontenera trafiała do rezystorów hamowania, gdzie była zwyczajnie zamieniana w ciepło. Czyli maszyna najpierw zużywała paliwo lub prąd, żeby podnieść kilkadziesiąt ton ładunku, a kiedy grawitacja chciała oddać część energii, robiliśmy z tego grzejnik.

Raport projektu Blue Supply Chains, obejmującego m.in. Gdynia Container Terminal, pokazuje, jak duży może być potencjał. W analizowanych cyklach typowego dnia pracy 84-89 proc. energii związanej z pracą mechanizmu podnoszenia mogło być potencjalnie odzyskiwane, przede wszystkim podczas opuszczania kontenerów. Dla całej suwnicy RTG potencjalna energia do odzysku była oczywiście mniejsza, bo urządzenie zużywa energię również na jazdę i inne czynności.

Z tego wynika, że nie odzyskujemy 89 proc. całej energii zużywanej przez port. Super, gdyby tak było, ale póki co ludzkość jest jeszcze zbyt daleko od wynalezienia perpetuum mobile. Jednakże nie ulega wątpliwości, że przy jednym z najbardziej energochłonnych ruchów maszyny pojawia się możliwość odebrania bardzo dużej części energii, która wcześniej mogła skończyć jako ciepło.

Kontener może pomóc podnieść następny

Chodzi brzmi to banalnie, to odzyskany prąd można po prostu użyć. Jeśli w odpowiednim momencie inna maszyna potrzebuje energii, prąd może trafić do instalacji. Można również wykorzystać magazyn energii, który przyjmie krótką porcję energii i odda ją podczas kolejnego podnoszenia.

W raporcie dot. elektryfikacji terminali wskazano, że dla analizowanej suwnicy RTG przeciętny potencjał odzysku podczas typowego dnia pracy wynosił ok. 313 kWh. W pojedynczym cyklu może to nie wygląda zbyt spektakularnie, jednak port nie działa jednym cyklem. Tysiące godzin pracy suwnicy wyglądają podobnie: podnosi kontener, opuszcza, jedzie po kolejny, podnosi, opuszcza, itd. W energetyce małe porcje energii zaczynają być interesujące wtedy, kiedy czynność wykonuje się bez przerwy.

Gdynia już zmienia maszyny

Warto wiedzieć, że rozwiązanie, o którym mówimy, zaczyna być wdrażane. W Gdynia Container Terminal analizowano elektryfikację siedmiu istniejących suwnic RTG. Projekt Blue Supply Chains zakładał zastąpienie zasilenie z agregatów Diesla energią elektryczną doprowadzaną z portowej sieci 15 kV. Jedna z maszyn została już przebudowana jako demonstracja takiego rozwiązania.

Równolegle zmienia się sprzęt w innych częściach portu. Bałtycki Terminal Kontenerowy w Gdyni wprowadził w 2026 r. osiem nowych hybrydowych suwnic RTG Konecranes. Łączą silnik Diesla z akumulatorami, pozwalają odzyskiwać energię i wg informacji terminalu mają zużywać ok. 40 proc. mniej paliwa niż starsze konstrukcje.

Problemem nie jest ilość, tylko moment

Suwnice z energetycznego punktu widzenia są bardzo charakterne. Przez moment potrzebują ogromnej mocy, bo trzeba ruszyć ciężki ładunek. Potem zapotrzebowanie spada. Za chwilę podczas opuszczania same mogą produkować energię. Można to porównać do rollercoastera. Dlatego magazyny energii są tutaj interesujące nie tylko przez wzgląd na liczbę kWh, ale też przez możliwość wygładzania gwałtownych skoków poboru mocy.

Np. w Rotterdamie testowano magazyn, który wykorzystywał koło zamachowe do zasilania trzech suwnic. W pilotażu z 2024 r. system zmniejszył szczytowe zapotrzebowanie na moc o 65 proc. To może mieć bardzo duże znaczenie w porcie, który elektryfikuje jednocześnie suwnice, ciągniki, ładowarki i zasilanie statków przy nabrzeżu. Bo można mieć wystarczająco dużo energii w ciągu doby, a nadal borykać się z problemem jej dostarczenia większym maszynom dokładnie w tej samej minucie.

Port jako organizm

Powszechnie port jest rozumiany w starym znaczeniu. Maszyna potrzebuje energii, więc dostarczamy prądu. Jednak nowoczesność wymaga nieco bardziej skomplikowanych rozwiązań. Jedna maszyna w danej chwili pobiera prąd. Ale inna go oddaje. Magazyn przejmuje nadwyżkę, by kilkadziesiąt sekund później oddać zgromadzoną energię.

Chodzi o to, że dziś terminal nie jest wyłącznie odbiorcą energii. Zaczyna nią zarządzać wewnątrz własnego układu. A wszystko dzięki banalnej rzeczy, o której wiedział już każdy, kto jako dziecko spuścił kamień z górki. To, co podniesiesz, będzie dążyło w dół. Dzieci w szkole na pierwszych lekcjach fizyki uczą się prawa grawitacji. Dzisiaj również interesujące jest pytanie o to, co zrobić z energią, kiedy kilkadziesiąt ton ładunku wraca na dół.

Kontener jako magazyn energii. Brzmi abstrakcyjnie? A jednak nie jest niemożliwe!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Zmień zgody