Magazyn energii o pojemności 800 MWh zaczyna zarabiać. Sztuczna inteligencja zdecyduje, kiedy kupować i sprzedawać prąd

Jeden z największych magazynów energii w Polsce rozpoczyna komercyjną pracę w Turośni Kościelnej. Instalacja Greenvolt Power ma 200 MW mocy i 800 MWh pojemności, ale o wyniku finansowym inwestycji zdecydują nie tylko jej rozmiary. Entrix będzie na bieżąco wybierać, na którym rynku najbardziej opłaca się wykorzystać zgromadzoną energię.

Magazyn energii nie zarabia wyłącznie wtedy, gdy kupuje tani prąd, a następnie sprzedaje go po wyższej cenie. Może jednocześnie wspierać bilansowanie krajowego systemu, utrzymywać część mocy w gotowości do świadczenia usług systemowych i reagować na krótkotrwałe zmiany cen.

Właśnie taki wielorynkowy model ma zostać zastosowany w uruchamianym magazynie Greenvolt Power w Turośni Kościelnej. Za optymalizację jego pracy oraz obsługę handlową odpowiada Entrix, dla którego jest to pierwsza wielkoskalowa instalacja zarządzana operacyjnie na polskim rynku.

Cztery godziny pracy z pełną mocą

Instalacja dysponuje mocą 200 MW oraz pojemnością 800 MWh. Oznacza to, że przy pełnym naładowaniu może przez cztery godziny oddawać energię z maksymalną mocą.

Skala instalacji jest ważna dla systemu elektroenergetycznego, ale z punktu widzenia właściciela równie istotne będzie to, jak efektywnie zostaną wykorzystane poszczególne cykle ładowania i rozładowania.

Każda decyzja o użyciu baterii ma bowiem swoją cenę. Zbyt wczesne rozładowanie może oznaczać utratę szansy na sprzedaż energii w droższej godzinie. Pozostawienie całej pojemności na potrzeby handlu energią może natomiast ograniczyć możliwość zarabiania na usługach bilansujących.

Jeden magazyn, kilka źródeł przychodów

Entrix ma zarządzać instalacją w modelu wielorynkowym. Zakres współpracy obejmuje handel energią elektryczną, bilansowanie handlowe w roli podmiotu odpowiedzialnego za bilansowanie, udział w rynku bilansującym jako dostawca usług bilansujących oraz bieżącą alokację dostępnej mocy i pojemności.

W praktyce system musi stale odpowiadać na jedno pytanie: gdzie w danym momencie każda dostępna megawatogodzina ma największą wartość?

Podstawowym źródłem przychodów może być arbitraż cenowy. Magazyn ładuje się w godzinach, w których energia jest tania, a następnie oddaje ją do sieci, gdy ceny rosną. Takie różnice mogą pojawiać się między innymi w słoneczne południa, gdy fotowoltaika zwiększa podaż energii, i w godzinach wieczornych, gdy produkcja słoneczna spada, a zapotrzebowanie pozostaje wysokie.

Nie jest to jednak jedyna możliwość. Część zdolności magazynu może zostać przeznaczona na świadczenie usług bilansujących, czyli szybką reakcję na różnice pomiędzy planowaną a rzeczywistą produkcją i konsumpcją energii. Właściciel aktywa może wówczas uzyskiwać wynagrodzenie za gotowość oraz za faktyczne wykorzystanie mocy.

Od 2028 roku instalacja ma również uczestniczyć w rynku mocy. W wynikach aukcji głównej na ten rok jednostce MEE Turośń Kościelna przypisano obowiązek mocowy wynoszący 170 MW i 17-letni okres jego trwania.

Dzięki połączeniu kilku rynków przychody magazynu nie muszą zależeć wyłącznie od dziennych wahań cen energii.

Algorytm sprawdzi ceny i stan baterii

Entrix będzie wykorzystywać własny system optymalizacyjny oparty na sztucznej inteligencji. Rozwiązanie analizuje między innymi ceny i zapotrzebowanie na poszczególnych segmentach rynku, poziom naładowania baterii, dostępność instalacji oraz jej ograniczenia techniczne. Na tej podstawie zdolności magazynu mają być dynamicznie dzielone pomiędzy handel energią i usługi systemowe.

Nie chodzi przy tym o maksymalizowanie wyniku pojedynczej transakcji. Intensywne wykorzystywanie baterii powoduje jej stopniową degradację. Strategia, która zapewnia wysoki przychód dzisiaj, ale przyspiesza zużycie ogniw, nie zawsze będzie najlepsza w perspektywie całego okresu eksploatacji.

Profesjonalny optymalizator powinien więc uwzględniać nie tylko możliwy zarobek, lecz także koszt cyklu, sprawność instalacji, ograniczenia gwarancyjne, ryzyko rynkowe oraz potrzebę utrzymywania odpowiedniej rezerwy energii.

To właśnie w tym obszarze ma powstawać największa część wartości dodanej: nie przez zwykłe ładowanie i rozładowywanie baterii, lecz przez ciągłe porównywanie konkurujących ze sobą możliwości zarobku.

Magazyn ma pracować wtedy, gdy energia jest najcenniejsza

Dla polskiego systemu uruchomienie obiektu oznacza pojawienie się dodatkowego, szybko dostępnego źródła elastyczności. Magazyn może odbierać nadwyżki energii w okresach wysokiej generacji z fotowoltaiki i elektrowni wiatrowych, a następnie zwracać ją do sieci w godzinach większego zapotrzebowania.

Dla właściciela instalacji ta sama funkcja staje się modelem biznesowym. Im większa zmienność produkcji, zapotrzebowania i cen, tym więcej pojawia się okazji do ekonomicznego wykorzystania możliwości baterii.

– Wspólnie z Greenvolt Power pokazujemy, jak profesjonalne zarządzanie pracą magazynu energii może wspierać stabilność systemu elektroenergetycznego, zwiększać możliwości integracji odnawialnych źródeł energii oraz tworzyć długoterminową wartość zarówno dla właściciela instalacji, jak i dla całego systemu – powiedział Steffen Schülzchen, CEO i założyciel Entrix.

Uruchomienie obiektu jest także początkiem szerszej współpracy. Entrix i Greenvolt zawarły wcześniej porozumienie dotyczące optymalizacji i handlowej obsługi pięciu polskich projektów magazynowych o łącznej mocy 1,3 GW i pojemności 5,2 GWh.

Polska przechodzi od planowania do eksploatacji

W kraju rozwijana jest duża liczba projektów bateryjnych, jednak dotychczas tylko niewielka część wielkoskalowych instalacji dotarła do etapu działalności operacyjnej.

Turośń Kościelna ma pokazać, że magazyn energii nie jest wyłącznie kosztownym zapleczem dla OZE. Odpowiednio zarządzany może stać się aktywnym uczestnikiem kilku segmentów rynku i generować przychody z różnych usług.

– Wspólnie z Entrix stworzyliśmy solidne podstawy zarówno dla niezawodnej i efektywnej eksploatacji magazynu w Turośni Kościelnej, jak i dla dalszego rozwoju naszego portfela magazynów energii w Polsce – powiedział Łukasz Zagórski, Business Origination and Regulation & Markets Director w Greenvolt Power Poland.

Najważniejszym testem dla projektu nie będzie więc samo uruchomienie baterii. Będzie nim zdolność do codziennego podejmowania tysięcy decyzji handlowych i technicznych tak, aby pogodzić bezpieczeństwo pracy, tempo zużywania ogniw oraz maksymalizację długoterminowych przychodów.

W nowym modelu energetyki przewagę może zdobyć nie ten magazyn, który ma największą pojemność, ale ten, który najtrafniej wybiera moment ładowania, rozładowania i pozostawania w gotowości.