Tańsza sieć dla energochłonnego przemysłu. Ważne zmiany w projekcie nowych taryf za energię

Ministerstwo Energii jest na finiszu prac nad nowym rozporządzeniem taryfowym dla rynku energii elektrycznej. Z punktu widzenia dużych zakładów przemysłowych szczególnie ważne są rozwiązania pozwalające ograniczyć część kosztów sieciowych. Po konsultacjach resort złagodził przy tym warunki, które trzeba będzie spełnić, aby skorzystać z preferencji.

Nowe przepisy muszą pojawić się bardzo szybko. Obecnie obowiązujące rozporządzenie taryfowe z 2022 r. może pozostawać w mocy tylko do 7 września 2026 r. Projekt przygotowany przez Ministerstwo Energii ma je zastąpić i jednocześnie zmienić część zasad kalkulowania opłat za korzystanie z systemu elektroenergetycznego.

Próg spada do 50 GWh

Jedna z najważniejszych zmian dotyczy dużych odbiorców przemysłowych. Pierwotny projekt zakładał stworzenie preferencyjnej grupy taryfowej dla zakładów zużywających na własne potrzeby co najmniej 100 GWh energii elektrycznej rocznie i korzystających z sieci o napięciu co najmniej 110 kV.

Po konsultacjach Ministerstwo Energii zmieniło podejście. Minimalny poziom zużycia ma zostać obniżony do 50 GWh rocznie, a wymóg dotyczący napięcia sieci został usunięty. Oznacza to, że potencjalne grono przedsiębiorstw mogących skorzystać z nowych zasad będzie szersze niż zakładano w lipcowej wersji projektu.

Kluczowe będzie przy tym zużycie energii na własne potrzeby w konkretnym obiekcie przemysłowym. Pod uwagę ma być brany rok kalendarzowy n-2. W praktyce oznacza to, że przy kwalifikowaniu odbiorcy do preferencji w danym roku analizowane będą dane sprzed dwóch lat.

Niższe opłaty sieciowe

Nowe grupy taryfowe mają przynieść największym odbiorcom wymierne korzyści finansowe. Projekt przewiduje obniżenie dwóch podstawowych elementów opłat sieciowych:

• składnika stałego stawki sieciowej – o 10 proc.,
• składnika zmiennego stawki sieciowej – o 50 proc.

Preferencja nie ma być przyznawana automatycznie. Przedsiębiorca będzie musiał złożyć wniosek o zakwalifikowanie do odpowiedniej grupy taryfowej i wykazać spełnienie warunków określonych w rozporządzeniu.

Szczególnego znaczenia nabierze prawidłowe określenie, czym w przypadku danego przedsiębiorstwa jest „obiekt przemysłowy”. To właśnie sposób zdefiniowania obiektu może mieć kluczowe znaczenie dla możliwości skorzystania z obniżonych stawek.

Opłata jakościowa zależna od godziny

Drugą zmianą o dużym znaczeniu gospodarczym jest odejście od jednej stawki opłaty jakościowej niezależnej od pory poboru energii. Projekt przewiduje, że stawka opłaty jakościowej będzie zróżnicowana w zależności od godzin doby i okresu roku. Mechanizm ma premiować pobór energii w okresach korzystniejszych z punktu widzenia funkcjonowania systemu elektroenergetycznego.

Dla przedsiębiorstw oznacza to, że jeszcze większego znaczenia nabierze elastyczność profilu zużycia energii. Zakład zdolny przenieść część procesów produkcyjnych na bardziej korzystne godziny może zyskać dodatkową możliwość ograniczenia kosztów.

Nie każdy przemysł ma jednak taką możliwość. Część procesów technologicznych musi być prowadzona w sposób ciągły, dlatego ich operatorzy nie są w stanie swobodnie reagować na godzinowe sygnały cenowe bez wpływu na produkcję.

Co ze statusem odbiorcy specjalnego?

Istotna zmiana nastąpiła także w podejściu do tzw. odbiorcy specjalnego opłaty jakościowej. Mechanizm ten pozwala określonej grupie największych odbiorców stosować współczynnik 0,1, co w praktyce oznacza 90-procentową redukcję opłaty jakościowej.

Po konsultacjach resort zdecydował się utrzymać to rozwiązanie przejściowo. Z najnowszej wersji projektu wynika, że status odbiorcy specjalnego ma być dostępny jedynie do 2031 r. Skorzystanie z preferencji ma dodatkowo wymagać złożenia odpowiedniego wniosku do operatora do 31 października roku poprzedzającego okres, w którym przedsiębiorca chce korzystać z ulgi.

Dla przemysłu liczy się już nie tylko cena samej energii

Zmiany pokazują coraz wyraźniej, że przy analizowaniu kosztów energii przedsiębiorstwa energochłonne nie powinny koncentrować się wyłącznie na cenie zakupu megawatogodziny. Coraz większego znaczenia nabierają koszty sieciowe, sposób kwalifikowania obiektu, profil godzinowy poboru oraz możliwość przesuwania zużycia na inne pory dnia.

Dla przedsiębiorstw zużywających co najmniej 50 GWh rocznie kluczowe będzie więc ustalenie:

• czy dany zakład spełni definicję obiektu przemysłowego,
• jaki wolumen zużycia będzie można przypisać do tego obiektu,
• jakie dokumenty i oświadczenia trzeba będzie złożyć,
• czy profil poboru pozwala wykorzystać zróżnicowanie opłaty jakościowej.

Rozporządzenie jeszcze nie obowiązuje

Na obecnym etapie trzeba zachować jedno istotne zastrzeżenie: opisane rozwiązania wynikają z projektu i nie są jeszcze obowiązującym prawem. Dotychczasowe rozporządzenie traci moc 7 września 2026 r., dlatego finalizacja nowych regulacji powinna nastąpić w bardzo krótkim terminie.

Dla sektora energochłonnego kierunek zmian jest jednak czytelny: dostęp do preferencyjnych opłat sieciowych ma być szerszy niż pierwotnie zakładano, a system taryfowy ma mocniej premiować przedsiębiorstwa, które potrafią elastycznie dostosowywać pobór energii do sytuacji w systemie elektroenergetycznym.