Chiny na granicy szczytu emisji? 21 miesięcy bez wzrostu i rekord czystej energii

W ostatnim kwartale 2025 r. emisje CO₂ w Chinach spadły o 1% r/r, co najpewniej przełoży się na spadek o 0,3% w całym 2025 r. To przedłuża trwający od marca 2024 r. okres „flat or falling” – łącznie już 21 miesięcy bez wzrostu emisji. Co istotne, to pierwsza tak długa seria bez wyraźnego spowolnienia wzrostu zużycia energii.

Analiza przygotowana dla Carbon Brief pokazuje jednak, że bilans jest kruchy – emisje spadają w większości sektorów, ale rosną w sektorze chemicznym. O tym, czy Chiny mają już za sobą szczyt emisji, czy też czeka je jeszcze odbicie przed 2030 r., zdecydują zapisy 15. planu pięcioletniego.

Podział na sektory

W 2025 r.:

• Energetyka: -1,5% r/r (węgiel -1,7%, gaz +6%)
• Transport: -3%
• Materiały budowlane (w tym cement): -7%
• Metale: -3%
• Chemia: +12% (wzrost zużycia węgla +15% i ropy +10%)

Bez wzrostu emisji w sektorze chemicznym całkowite emisje Chin spadłyby nie o 0,3%, lecz o ok. 2%. Dziś chemia odpowiada za ok. 13% emisji kraju, ale tempo ekspansji – zwłaszcza w projektach coal-to-chemicals – nadaje jej nieproporcjonalnie duży wpływ na bilans krajowy.

Czysta energia pokrywa cały wzrost popytu

W 2025 r. zapotrzebowanie na energię elektryczną wzrosło o 520 TWh. W tym samym czasie:

• produkcja z fotowoltaiki wzrosła o 43% (+360 TWh),
• z wiatru o 14% (+130 TWh),
• z atomu o 8% (+40 TWh).

Łącznie te trzy źródła dostarczyły ok. 530 TWh dodatkowej energii, czyli więcej niż wyniósł wzrost popytu. W efekcie generacja z paliw kopalnych spadła o 1%, a produkcja z węgla – o 1,9%.

To kontynuacja trendu z 2023 r.: przyrost czystej energii systematycznie wyprzedza wzrost zapotrzebowania. Właśnie ten mechanizm odpowiada za stabilizację emisji od początku 2024 r.

Magazyny energii, czyli nowy punkt zwrotny

W 2025 r. Chiny zwiększyły moce magazynów energii (głównie bateryjnych) o 75 GW, podczas gdy szczytowe zapotrzebowanie wzrosło o 55 GW. To pierwszy rok, w którym:

• przyrost magazynów był większy niż wzrost zapotrzebowania szczytowego,
• tempo rozbudowy wyraźnie przekroczyło średnią z ostatniej dekady.

Wsparcie dla magazynów w postaci tzw. capacity payments wprowadziła Narodowa Komisja Rozwoju i Reform – National Development and Reform Commission. Dotąd mechanizm ten obejmował głównie elektrownie węglowe, gazowe i elektrownie szczytowo-pompowe.

Jeśli bariery sieciowe (w tym ograniczenia przyłączeń i tzw. curtailment OZE) zostaną rozwiązane, istniejące moce wiatru i PV mogą generować więcej energii bez budowy nowych bloków węglowych.

Cel 2030 pod presją

Chiny zobowiązały się do:

• osiągnięcia szczytu emisji „przed 2030 r.”,
• redukcji intensywności węglowej o ponad 65% względem 2005 r.

W latach 2020–2025 intensywność emisji spadła o 12%, przy celu 18%. Aby nadrobić zaległości, w latach 2026–2030 potrzebna byłaby redukcja rzędu 23%.

Obecny cel udziału wiatru i słońca na poziomie ok. 30% w 2030 r. może być niewystarczający. Przy prognozowanym wzroście popytu na energię o 5,6% rocznie, utrzymanie takiego limitu oznaczałoby wzrost generacji z paliw kopalnych o ok. 3% rocznie – co utrudniłoby realizację zobowiązań paryskich.

Aby utrzymać emisje na poziomie z 2025 r., udział wiatru i PV musiałby wzrosnąć raczej do ok. 37% w 2030 r.

Chemia – czynnik ryzyka

Ekspansja przemysłu chemicznego – w tym produkcji paliw syntetycznych i gazu z węgla – może zniweczyć efekty boomu OZE. Opłacalność wielu projektów zależy od relacji cen węgla do ropy i gazu, co czyni sektor silnie wrażliwym na warunki rynkowe.

Jeśli 15. plan pięcioletni wesprze rozbudowę coal-to-chemicals, trend stabilizacji emisji może zostać odwrócony.

Czy Chiny mają już za sobą szczyt emisji

Oficjalnie Pekin podtrzymuje deklarację osiągnięcia szczytu emisji przed 2030 r., ogłoszoną przez Xi Jinping w 2020 r. Jednak sygnały polityczne są mieszane: z jednej strony „dynamiczny rozwój” OZE, z drugiej – wsparcie dla krajowej produkcji węgla oraz paliw kopalnych.

Obecna sytuacja jest bezprecedensowa: emisje utrzymują się na plateau bez załamania popytu energetycznego. To efekt strukturalnej zmiany w miksie energetycznym, a nie cyklicznego spowolnienia.

Najbliższe miesiące i zapisy 15. planu pięcioletniego przesądzą, czy 2024 r. okaże się faktycznym szczytem emisji Chin – czy tylko przystankiem przed kolejną falą wzrostu.