Elektroodpady, baterie, opakowania. Co oznacza przyjęcie projektu UC97?
Rada Ministrów przyjęła 20 października 2026 r. projekt nowelizacji ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym oraz niektórych innych ustaw (UC97). Zmiany obejmują nie tylko zasady finansowania zagospodarowania elektroodpadów, w tym zużytych paneli fotowoltaicznych, ale również obowiązki zagranicznych przedsiębiorców wprowadzających na polski rynek baterie, akumulatory i produkty w opakowaniach. Projekt przewiduje rozszerzenie instytucji autoryzowanego przedstawiciela, a za niewypełnienie określonych obowiązków nawet 500 tys. zł kary. Nowe przepisy mają wejść w życie zasadniczo 1 stycznia 2027 r. Co oznacza to dla branży gospodarki odpadami, producentów i e-commerce?
Przyjęcie projektu UC97 przez Radę Ministrów kończy kolejny istotny etap prac nad zmianami w polskim systemie gospodarki odpadami. Choć głównym przedmiotem nowelizacji jest ustawa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, proponowane rozwiązania dotyczą także innych systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP).
Projekt zakłada przede wszystkim uporządkowanie zasad finansowania zagospodarowania określonych kategorii zużytego sprzętu, w szczególności paneli fotowoltaicznych, oraz wprowadzenie nowych rozwiązań dotyczących reprezentowania zagranicznych przedsiębiorców na polskim rynku.
Zmiany mają znaczenie zarówno dla producentów i importerów, jak i dystrybutorów, sprzedawców internetowych, organizacji odzysku oraz przedsiębiorstw zajmujących się zbieraniem i przetwarzaniem odpadów.
Co istotne, przyjęcie projektu przez rząd nie oznacza jeszcze wejścia nowych przepisów w życie. Przed nowelizacją pozostaje etap parlamentarny, a ostateczny zakres obowiązków będzie zależał od treści uchwalonej ustawy.
Nowe zasady finansowania elektroodpadów. Kto poniesie koszty?
Jednym z najważniejszych elementów UC97 jest doprecyzowanie zasad finansowania zagospodarowania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego.
Zmiany wynikają przede wszystkim z konieczności dostosowania polskiego prawa do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/884 z 13 marca 2024 r., zmieniającej dyrektywę 2012/19/UE dotyczącą zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (WEEE).
Nowelizacja unijnych przepisów była następstwem wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z 25 stycznia 2022 r. w sprawie C-181/20. Trybunał zakwestionował przepisy, które nakładały na producentów obowiązek finansowania gospodarowania odpadami pochodzącymi z paneli fotowoltaicznych wprowadzonych do obrotu przed 13 sierpnia 2012 r., mimo że obowiązek ten został ustanowiony później.
W praktyce problem dotyczył nieuzasadnionego działania regulacji z mocą wsteczną. Przedsiębiorcy byli bowiem obciążani kosztami wynikającymi z obowiązków, których nie mogli uwzględnić w momencie wprowadzania produktów na rynek.
Projekt UC97 ma wyeliminować tę nieprawidłowość i dostosować krajowe zasady odpowiedzialności finansowej do wymagań prawa unijnego.
Kluczowe znaczenie ma rozróżnienie pomiędzy sprzętem przeznaczonym dla gospodarstw domowych a urządzeniami wykorzystywanymi przez użytkowników profesjonalnych, a także pomiędzy sprzętem nowym i dawnym.
W przypadku określonych kategorii sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych finansowanie zagospodarowania odpadów historycznych pozostaje obowiązkiem wprowadzających sprzęt, realizowanym zgodnie z zasadami przewidzianymi w ustawie.
Inaczej sytuacja wygląda w odniesieniu do sprzętu pochodzącego od użytkowników innych niż gospodarstwa domowe. W określonych przypadkach koszty zagospodarowania historycznych urządzeń mogą spoczywać na ich użytkownikach, z uwzględnieniem szczególnych zasad dotyczących zastępowania zużytego sprzętu nowym.
Oznacza to, że przy ustalaniu odpowiedzialności finansowej znaczenie będzie mieć nie tylko rodzaj urządzenia, lecz także jego przeznaczenie, data wprowadzenia do obrotu i okoliczności wycofania z eksploatacji.
Zużyte panele fotowoltaiczne. Ważne zmiany dla właścicieli starszych instalacji
Szczególne znaczenie projekt UC97 ma dla rynku fotowoltaicznego. Zgodnie z komunikatem Ministerstwa Klimatu i Środowiska z 20 października 2026 r. nowelizacja porządkuje odpowiedzialność za zagospodarowanie zużytych paneli fotowoltaicznych wprowadzonych do obrotu w latach 2005–2012, eliminując nieuzasadniony skutek wsteczny przepisów.
Jednocześnie projektowane przepisy krajowe posługują się datami granicznymi związanymi z wejściem w życie odpowiednich regulacji w Polsce.
W przypadku paneli fotowoltaicznych przeznaczonych dla gospodarstw domowych istotną granicą jest 1 stycznia 2016 r. Z kolei w odniesieniu do pozostałych kategorii sprzętu objętych późniejszym rozszerzeniem krajowych regulacji znaczenie ma 1 stycznia 2018 r.
Rozróżnienie tych dat jest istotne z punktu widzenia kwalifikacji sprzętu jako dawnego oraz zasad finansowania jego zagospodarowania.
W odniesieniu do paneli fotowoltaicznych pochodzących od użytkowników profesjonalnych projekt przewiduje, że koszty zagospodarowania określonych urządzeń historycznych będą obciążały ich użytkowników. Inaczej może wyglądać sytuacja w przypadku zastępowania zużytego sprzętu nowym urządzeniem spełniającym tę samą funkcję.
Dla przedsiębiorstw eksploatujących starsze instalacje fotowoltaiczne oznacza to konieczność dokładniejszej analizy odpowiedzialności za odpady powstające przy modernizacji lub likwidacji instalacji.
W praktyce szczególnego znaczenia mogą nabrać dokumenty potwierdzające pochodzenie urządzeń, daty ich wprowadzenia do obrotu oraz umowy określające obowiązki stron w zakresie demontażu i zagospodarowania zużytych paneli.
Nie oznacza to jednak, że wszyscy właściciele starszych instalacji fotowoltaicznych automatycznie zostaną zobowiązani do samodzielnego finansowania recyklingu. Odpowiedzialność będzie zależeć od kategorii sprzętu, statusu użytkownika oraz przesłanek określonych w przepisach.
Zmiany mogą mieć znaczenie także dla przedsiębiorstw świadczących usługi demontażu, odbioru i przetwarzania paneli PV, ponieważ sposób finansowania zagospodarowania odpadów wpływa na organizację relacji handlowych pomiędzy uczestnikami rynku.
Autoryzowany przedstawiciel także w przepisach o bateriach, opakowaniach i pojazdach
Drugim kluczowym obszarem nowelizacji jest rozszerzenie instytucji autoryzowanego przedstawiciela na kolejne systemy rozszerzonej odpowiedzialności producenta.
Dotychczas instytucja ta funkcjonowała na gruncie regulacji dotyczących zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Projekt UC97 przewiduje wprowadzenie odpowiednich rozwiązań również do przepisów dotyczących baterii i akumulatorów, gospodarki opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.
Zgodnie z informacją przekazaną przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska zagraniczni przedsiębiorcy sprzedający baterie, akumulatory i produkty w opakowaniach bezpośrednio konsumentom w Polsce będą zobowiązani do wyznaczenia autoryzowanego przedstawiciela.
Jego zadaniem będzie realizowanie określonych obowiązków związanych z zagospodarowaniem odpadów wynikających z krajowych przepisów.
Inaczej mają zostać potraktowani pozostali przedsiębiorcy zagraniczni, w tym producenci pojazdów, którzy wprowadzają produkty na polski rynek za pośrednictwem innych firm. W takich przypadkach projekt przewiduje możliwość wyznaczenia własnego przedstawiciela lub pozostawienia realizacji odpowiednich obowiązków podmiotowi pośredniczącemu.
To istotne rozróżnienie, ponieważ projektowane przepisy nie ustanawiają jednolitego, bezwzględnego obowiązku wyznaczenia przedstawiciela dla każdego zagranicznego przedsiębiorcy.
Znaczenie będą miały m.in. rodzaj produktu, sposób jego wprowadzenia na rynek oraz przyjęty model dystrybucji.
Zagraniczny e-commerce pod większą kontrolą
Rozszerzenie instytucji autoryzowanego przedstawiciela może mieć szczególne znaczenie dla transgranicznego handlu internetowego.
Rozwój sprzedaży na odległość sprawia, że produkty trafiają do polskich odbiorców również bez udziału krajowych importerów czy tradycyjnych dystrybutorów. Jednocześnie egzekwowanie obowiązków środowiskowych wobec przedsiębiorców niemających siedziby w Polsce może być bardziej skomplikowane.
W rezultacie pojawia się problem nierównych warunków konkurencji.
Przedsiębiorcy prowadzący działalność w Polsce są zobowiązani do przestrzegania krajowych przepisów dotyczących m.in. rejestracji, ewidencji, sprawozdawczości i finansowania odpowiednich systemów gospodarowania odpadami.
Zagraniczni sprzedawcy oferujący towary bezpośrednio polskim konsumentom również mogą podlegać obowiązkom środowiskowym, jednak ich skuteczne egzekwowanie stanowi dla organów nadzoru dodatkowe wyzwanie.
Instytucja autoryzowanego przedstawiciela ma ułatwić identyfikację podmiotu odpowiedzialnego za wykonywanie określonych obowiązków w Polsce.
Z perspektywy rynku może to ograniczyć przewagę konkurencyjną przedsiębiorców, którzy dotychczas unikali kosztów związanych z realizacją obowiązków ROP.
Nowe rozwiązania będą wymagały od części zagranicznych sprzedawców weryfikacji dotychczasowego modelu działalności, sposobu realizacji obowiązków środowiskowych oraz relacji z podmiotami świadczącymi usługi w tym zakresie.
W praktyce może to zwiększyć zainteresowanie profesjonalną obsługą obowiązków ROP, w tym usługami autoryzowanych przedstawicieli oraz doradztwem dotyczącym polskich regulacji środowiskowych.
Nie oznacza to jednak automatycznego zwiększenia przychodów wszystkich organizacji odzysku czy zakładów przetwarzania. Rzeczywisty wpływ zmian na rynek będzie zależał od liczby przedsiębiorców objętych nowymi obowiązkami i sposobu ich realizacji.
Nawet 500 tys. zł kary za niewyznaczenie przedstawiciela
Projekt UC97 przewiduje również sankcje za niewypełnienie określonych obowiązków związanych z wyznaczeniem autoryzowanego przedstawiciela.
Zgodnie z projektem z 14 października 2026 r. w odniesieniu do wskazanych naruszeń przepisów dotyczących baterii i akumulatorów oraz opakowań administracyjna kara pieniężna ma wynosić od 10 tys. do 500 tys. zł.
Wysokość potencjalnej sankcji wskazuje, że ustawodawca zamierza zapewnić skuteczniejsze egzekwowanie obowiązków środowiskowych wobec podmiotów zagranicznych.
Należy jednak podkreślić, że kary te dotyczą naruszeń konkretnie określonych w projektowanych przepisach. Nie oznacza to, że każdy zagraniczny sprzedawca działający na polskim rynku będzie automatycznie podlegał takiej sankcji.
Ponadto przepisy w tym zakresie nie weszły jeszcze w życie, a ich ostateczny kształt może ulec zmianie podczas dalszych prac legislacyjnych.
Dla przedsiębiorców prowadzących sprzedaż transgraniczną ważnym elementem przygotowań powinno być ustalenie, czy ich model działalności będzie objęty nowymi wymaganiami, a jeżeli tak — w jaki sposób zapewnić ich terminową realizację.
Co UC97 oznacza dla branży recyklingowej i organizacji odzysku?
Choć część projektowanych rozwiązań dotyczy bezpośrednio producentów, importerów i zagranicznych sprzedawców, ich konsekwencje mogą być odczuwalne także w sektorze gospodarowania odpadami.
W przypadku elektroodpadów doprecyzowanie zasad finansowania może wpłynąć na rozliczenia pomiędzy podmiotami wprowadzającymi sprzęt, użytkownikami profesjonalnymi i firmami zajmującymi się zbieraniem oraz przetwarzaniem zużytych urządzeń.
Dla zakładów przetwarzania szczególnie istotna może okazać się jasność co do tego, kto odpowiada za pokrycie kosztów zagospodarowania określonej kategorii sprzętu historycznego.
Z kolei rozszerzenie instytucji autoryzowanego przedstawiciela może stworzyć nowe możliwości dla przedsiębiorstw świadczących usługi związane z obsługą obowiązków środowiskowych zagranicznych podmiotów.
Nie można jednak traktować tych efektów jako przesądzonych. W ocenie skutków regulacji nie przedstawiono szczegółowych wyliczeń pozwalających jednoznacznie określić wpływ proponowanych zmian na koszty funkcjonowania poszczególnych grup przedsiębiorców.
Z punktu widzenia branży szczególnie ważne będą więc ostateczna treść przepisów, praktyka ich stosowania oraz ewentualne wytyczne dotyczące realizacji nowych obowiązków.
Kiedy UC97 wejdzie w życie?
Zgodnie z komunikatem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z 20 października 2026 r. nowe przepisy mają wejść w życie zasadniczo 1 stycznia 2027 r.
Nie oznacza to jednak, że wszystkie zmiany będą obowiązywać od tej samej daty. Projekt z 14 października przewiduje bowiem zróżnicowane terminy wejścia w życie poszczególnych rozwiązań. Część zmian dotyczących finansowania zagospodarowania określonych kategorii zużytego sprzętu ma zacząć obowiązywać po upływie 14 dni od ogłoszenia ustawy.
To szczególnie istotne dla przedsiębiorców posiadających historyczny sprzęt elektryczny i elektroniczny, w tym starsze instalacje fotowoltaiczne. Ostateczny harmonogram będzie jednak zależał od treści ustawy uchwalonej przez parlament. Do tego czasu projekt pozostaje propozycją legislacyjną, a nie źródłem nowych, już obowiązujących wymagań.
UC97 a Circular Economy Act. Kolejne zmiany na poziomie UE
Przyjęcie UC97 przez polski rząd następuje w czasie, gdy na poziomie Unii Europejskiej prowadzone są prace nad kolejnymi rozwiązaniami dotyczącymi gospodarki o obiegu zamkniętym.
Jedną z najważniejszych zapowiadanych inicjatyw jest Circular Economy Act (CEA), który ma wspierać rozwój europejskiego rynku surowców wtórnych, zwiększać efektywność wykorzystania zasobów i usuwać część barier utrudniających funkcjonowanie gospodarki cyrkularnej.
Z perspektywy branży odpadowej szczególne znaczenie mogą mieć przyszłe rozwiązania dotyczące transgranicznego rynku surowców wtórnych, odzysku surowców krytycznych oraz dalszego upraszczania i harmonizowania ram regulacyjnych.
Komisja Europejska zapowiedziała przedstawienie inicjatywy w 2026 r., jednak na 21 października nie została potwierdzona ostateczna data publikacji jej projektu.
Równolegle na poziomie UE procedowane są odrębne propozycje uproszczeń przepisów środowiskowych, dotyczące m.in. obowiązku ustanawiania autoryzowanych przedstawicieli w niektórych systemach ROP. Ich dalszy przebieg może mieć znaczenie dla przyszłego otoczenia regulacyjnego przedsiębiorców.
Warto zatem podkreślić, że Circular Economy Act i UC97 są odrębnymi inicjatywami. Ewentualny zakres przyszłej harmonizacji unijnych systemów ROP nie jest jeszcze przesądzony.
Dla przedsiębiorców oznacza to potrzebę obserwowania zarówno krajowego procesu legislacyjnego, jak i zmian przygotowywanych na poziomie unijnym.
Co dalej? Branża powinna przygotować się na nowe obowiązki
Przyjęcie projektu UC97 przez Radę Ministrów to ważny etap, ale nie koniec procesu legislacyjnego. Przed projektem pozostają dalsze prace parlamentarne, podczas których możliwe będzie wprowadzenie poprawek dotyczących zakresu obowiązków, zasad odpowiedzialności finansowej, sankcji czy terminów wejścia w życie.
Z perspektywy przedsiębiorców najważniejsze będzie przeanalizowanie wpływu proponowanych regulacji na dotychczasowe modele działalności.
Dotyczy to przede wszystkim firm zajmujących się transgraniczną sprzedażą produktów w opakowaniach, baterii i akumulatorów, przedsiębiorstw eksploatujących starszy sprzęt elektryczny i elektroniczny oraz podmiotów świadczących usługi w systemach ROP.
Projekt UC97 nie jest wyłącznie techniczną nowelizacją przepisów dotyczących elektroodpadów. To również próba doprecyzowania odpowiedzialności finansowej za odpady i zwiększenia skuteczności egzekwowania obowiązków środowiskowych od zagranicznych przedsiębiorców.
Dla części firm zmiany mogą oznaczać konieczność dostosowania procedur i umów, dla innych — większą przejrzystość zasad działania oraz bardziej wyrównane warunki konkurencji.
Ostateczne skutki będą jednak zależały od brzmienia uchwalonych przepisów. Jedno jest pewne: UC97 to projekt, którego dalszy przebieg powinni uważnie śledzić nie tylko przedsiębiorcy z branży elektroodpadów, ale również podmioty działające na rynku baterii, opakowań, pojazdów i transgranicznego e-commerce.
Źródła:
- Projekt ustawy o zmianie ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym oraz niektórych innych ustaw – Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Portal Gov.pl
- Rząd przyjął projekt zmian dotyczących zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego – Ministerstwo Klimatu i Środowiska – Portal Gov.pl
- Monitor Legislacyjny – analiza projektu z 14.10.2026, z odnośnikami do dokumentacji legislacyjnej. Legislacyjny
- Dyrektywa (UE) 2024/884 – EUR-Lex.
- Parlament Europejski – status inicjatywy Circular Economy Act.
- Komisja Europejska – pakiet uproszczeń przepisów środowiskowych.
Jacek Stężowski
Redaktor naczelny portalu e-magazyny.pl, inżynier ekoenergetyki oraz pasjonat nowych technologii i OZE. Ma doświadczenie praktyczne w projektowaniu systemów PV, przemyśle kolejowym oraz w branży IT. Jako dziennikarz pisał o nowych technologiach dla takich portali jak MamStartup.pl czy NowyMarketing.pl.
Dodaj komentarz