Dofinansowanie projektów OZE, magazynów energii i dekarbonizacji. Aktualny przegląd dostępnych instrumentów
Transformacja energetyczna, rozwój odnawialnych źródeł energii, magazynów energii oraz dekarbonizacja przemysłu pozostają istotnymi kierunkami polityki energetycznej i przemysłowej w Polsce i UE. Aktualnie dostępne oraz zapowiedziane instrumenty wsparcia tworzą jednak raczej wycinkową ofertę, a przedsiębiorcy w wielu obszarach nadal oczekują na uruchomienie kolejnych naborów i programów finansowania.
Poniżej przedstawiamy wybrane możliwości wsparcia w postaci pożyczek lub konkursów dotacyjnych, które mogą pomóc przedsiębiorstwom w realizacji inwestycji związanych z poprawą efektywności energetycznej czy rozwojem własnych źródeł energii.
OZE i magazyny energii w ramach Funduszu Modernizacyjnego
Wśród najważniejszych planowanych instrumentów znajdują się programy finansowane
z Funduszu Modernizacyjnego, w tym wsparcie dla przemysłu energochłonnego na inwestycje w odnawialne źródła energii. Obejmują one m.in. budowę lub przebudowę instalacji OZE wraz z magazynami energii pod warunkiem ich integracji ze źródłem oraz przeznaczenia co najmniej 80% wytworzonej energii na potrzeby własne przedsiębiorstwa.
Wsparcie w tym obszarze ma mieć formę preferencyjnych lub rynkowych pożyczek, obejmujących nawet do 100% kosztów kwalifikowanych, z możliwością częściowego umorzenia. Programy te są adresowane do podmiotów objętych systemem handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS) i mogą stanowić istotny impuls inwestycyjny dla dużych zakładów przemysłowych.
Biometan – nisza z rosnącym znaczeniem
W aktualnej ofercie instrumentów wsparcia pojawia się również finansowanie projektów związanych z produkcją biometanu. Programy te obejmują budowę instalacji fermentacji biomasy, oczyszczania biogazu do biometanu oraz przyłączania instalacji do sieci gazowej, z możliwością uwzględnienia kogeneracji.
W odróżnieniu od części instrumentów pożyczkowych, w tym przypadku wsparcie ma charakter mieszany – dotacyjno‑pożyczkowy – z dotacją sięgającą do 45% kosztów kwalifikowanych. Jednak skala i liczba projektów możliwych do realizacji pozostają ograniczone. Biometan jest traktowany jako istotny element poprawy bezpieczeństwa energetycznego, ale nadal funkcjonuje w formule wyspecjalizowanego, selektywnego wsparcia.
Regionalne pożyczki unijne na OZE i efektywność energetyczną
W obszarze poprawy efektywności energetycznej sytuacja dla dużych przedsiębiorstw pozostaje wyraźnie ograniczona. Na poziomie krajowym nie funkcjonują obecnie ani nie są zapowiedziane programy wsparcia efektywności energetycznej adresowane do tej grupy podmiotów. W praktyce jedyną dostępną ścieżką finansowania pozostają niewielkie, rozproszone instrumenty regionalne oparte głównie na pożyczkach unijnych.
Regionalne pożyczki na OZE i efektywność energetyczną są dostępne w wybranych województwach i często obejmują dodatkową dotację na spłatę części kapitału. Ich skala, limity finansowe oraz warunki dostępu powodują jednak, że instrumenty te mają zastosowanie przede wszystkim w mniejszych projektach, a nie w kompleksowej transformacji energetycznej dużych zakładów przemysłowych. Dla większych przedsiębiorstw oznacza to konieczność fragmentarycznego finansowania inwestycji lub oczekiwanie na uruchomienie instrumentów o charakterze krajowym.
Cyfrowa i zielona transformacja przedsiębiorstw
Na koniec drugiego kwartału 2026 roku planowane jest również uruchomienie preferencyjnych pożyczek na cyfrową i zieloną transformację przedsiębiorstw w ramach Funduszu Pożyczkowego FENG. Instrument ten łączy dwa obszary inwestycyjne: wdrażanie rozwiązań cyfrowych (m.in. systemy ERP, MES, IoT, AI, automatyzacja i robotyzacja) oraz modernizację procesów w kierunku gospodarki obiegu zamkniętego, recyklingu i ograniczania śladu środowiskowego.
Pożyczki te mają być dostępne dla firm każdej wielkości, z długim okresem spłaty (do 15 lat), bardzo niskim oprocentowaniem (0,5% rocznie) oraz możliwością częściowego umorzenia kapitału. To czyni je atrakcyjnym narzędziem finansowania transformacji energetyczno‑technologicznej, w szczególności dla dużych przedsiębiorstw, które obecnie nie mają innej alternatywy finansowania zakupów systemów i narzędzi cyfrowych.
Produkcja i innowacje – Ścieżka SMART oraz STEP
W obszarze produkcji i innowacji funkcjonują instrumenty, takie jak Ścieżka SMART oraz inicjatywa STEP – Czyste i Zasobooszczędne Technologie. Umożliwiają one finansowanie prac badawczo‑rozwojowych oraz projektów inwestycyjnych związanych z krytycznymi technologiami dla transformacji energetycznej i przemysłowej, w tym m.in. technologiami magazynowania energii, wodoru czy zaawansowanej produkcji.
Programy te otwierają interesujące możliwości dla firm technologicznych i przemysłowych, jednak nie zastępują szerokiego systemowego wsparcia inwestycji OZE i magazynów energii jako takich.
Komentarz ekspertki
Obecnie dostępne instrumenty pozwalają realizować wybrane projekty z obszaru OZE, magazynowania energii i dekarbonizacji, jednak oferta wsparcia pozostaje ograniczona i niespójna. Szczególnie w przypadku większych inwestycji przemysłowych widoczna jest luka pomiędzy potrzebami rynku a skalą dostępnych programów.
Przedsiębiorcy oczekują dziś przede wszystkim większej przewidywalności systemu wsparcia oraz szybszego uruchamiania zapowiadanych naborów. W praktyce decyzje inwestycyjne coraz częściej uzależnione są nie tylko od kosztów technologii czy cen energii, ale również od dostępności finansowania i stabilności regulacyjnej. Bez długoterminowego podejścia oraz lepszej koordynacji instrumentów publicznych tempo transformacji energetycznej w wielu sektorach może okazać się niższe od zakładanego.
Martyna Hofman, managerka w CRIDO, zespół dotacji i ulg podatkowych
Martyna posiada doświadczenie w realizacji projektów IPCEI (Hy2Infra i Hy2Tech), a także w pozyskiwaniu dofinansowania dla dużych projektów inwestycyjnych z branży energetycznej i sektora net-zero (magazyny energii, produkcja komponentów dla net-zero). Posiada wiedzę o programach w obszarze transformacji energetycznej i publicznego wsparcia na inwestycje prośrodowiskowe, a także o mechanizmach wsparcia realizowanych na poziomie europejskim, takich jak Horyzont Europa czy Innovation Fund.