Koniec „Mojej Elektrowni Wiatrowej” na długo przed terminem

Program dopłat do przydomowych turbin wiatrowych miał rozkręcić w Polsce mikrowiatraki podobnie, jak kilka lat wcześniej udało się to fotowoltaice. Zakończył się jednak z dużym hukiem – i to nie tylko dlatego, że pieniądze wyczerpały się szybciej, niż oczekiwali zainteresowani. Zamknięcie naboru nastąpiło przed planowaną datą graniczną, bo dostępna pula została rozdysponowana.

Skrócony program, ścięty budżet

W ostatnich dniach nabór wniosków został zamknięty przed czasem po rozdysponowaniu środków. Warto jednak pamiętać, że cały program już wcześniej został wyraźnie „skompresowany”. Początkowo miał trwać do 2028 roku, ale ostatecznie jego horyzont skrócono do końca lutego 2026 r. Równolegle mocno zredukowano pulę finansowania: z 400 mln zł do 150 mln zł. W praktyce oznaczało to, że nawet przy umiarkowanym zainteresowaniu margines bezpieczeństwa budżetu był niewielki – a przy wzroście liczby zgłoszeń w krótkim czasie ryzyko zamknięcia naboru rosło gwałtownie.

Wnioski wpłynęły, pieniądze zniknęły

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wskazał, że środki przeznaczone na wsparcie zostały w pełni rozdysponowane, a do tak szybkiego wykorzystania budżetu przyczynił się wzrost zainteresowania w ostatnich dniach. Do momentu zamknięcia naboru wpłynęło prawie 5 tys. wniosków, a łączna deklarowana moc mikroinstalacji wiatrowych sięgnęła niemal 21 MW. To liczby, które pokazują realne zainteresowanie, ale jednocześnie trudno je uznać za przełom porównywalny z boomem na PV – szczególnie gdy zestawić je z oczekiwaniami, jakie towarzyszyły startowi programu.

Dla kogo i na jakich zasadach

Program był skierowany do osób fizycznych – właścicieli domów jednorodzinnych lub lokali mieszkalnych w takich budynkach – którzy chcieli wytwarzać energię na własne potrzeby. Dofinansowanie obejmowało zakup i montaż przydomowej elektrowni wiatrowej, a opcjonalnie także magazynu energii.

Dotacja mogła pokryć do 50 proc. kosztów kwalifikowanych, przy czym wsparcie na mikroinstalację wiatrową było ograniczone do maksymalnie 30 tys. zł. Warunkiem była moc urządzenia nie mniejsza niż 1 kW i nie większa niż 20 kW. Dodatkowo można było otrzymać do 17 tys. zł na magazyn energii o minimalnej pojemności 2 kWh. Ten element miał znaczenie praktyczne: wiatr nie „produkuje” w rytmie domowego zużycia, więc magazyn zwiększa autokonsumpcję i stabilność pracy całego układu, a w efekcie realnie podnosi użyteczność inwestycji w skali gospodarstwa domowego.

Co oznacza zamknięcie naboru w praktyce

Zamknięcie naboru nie jest równoznaczne z natychmiastowym „zatrzymaniem” procesu dla osób, które złożyły wnioski wcześniej – dla nich kluczowa pozostaje ocena formalna i merytoryczna oraz dalsze procedury rozliczeniowe. Dla tych, którzy dopiero planowali złożyć dokumenty, sytuacja jest prostsza i mniej korzystna: bez otwartego naboru nie ma możliwości wejścia do programu na tych zasadach, nawet jeśli inwestycja jest już przygotowana technicznie i kosztowo.

Od początku pojawiały się głosy, że mikroturbiny będą trudniejsze do upowszechnienia niż panele. W przypadku wiatru większą rolę odgrywają lokalne warunki, a różnice w uzyskach bywają bardziej odczuwalne. To może tłumaczyć, dlaczego – mimo dopłat – rynek nie ruszył masowo, a program w kolejnych decyzjach skracano i ograniczano finansowo. Z perspektywy gospodarstw domowych dopłata zmniejsza barierę wejścia, ale nie eliminuje niepewności co do produkcji energii w konkretnym miejscu i w konkretnych warunkach.

Jaki był początkowy budżet?

Budżet programu pochodził z Funduszu Modernizacyjnego, zasilanego wpływami ze sprzedaży 4,5 proc. ogólnej puli uprawnień do emisji CO₂ w unijnym systemie EU ETS. Z punktu widzenia polityki klimatycznej logika była prosta: środki z handlu emisjami mają przyspieszać modernizację energetyczną. W praktyce okazało się jednak, że sama dotacja nie wystarczy, by mikrowiatraki stały się rynkowym „mainstreamem” – szczególnie, gdy równolegle skracany jest horyzont programu i ograniczana jest jego skala.

Co dalej: pauza czy powrót w nowej formule?

Szybkie wyczerpanie zredukowanej puli pokazuje dwie rzeczy naraz. Po pierwsze, instrument wsparcia działa jako impuls – część osób rzeczywiście podejmuje decyzję inwestycyjną, gdy w grę wchodzi dopłata. Po drugie, rynek wciąż jest w fazie wczesnej i wymaga stabilniejszych, przewidywalnych reguł finansowania, jeśli ma rosnąć w sposób bardziej ciągły niż „falami” pod dyktando terminów i alokacji. Dla branży to sygnał, że popyt istnieje, ale potrzebuje czasu, jakości produktów i zaufania do warunków wsparcia – a nie krótkiego sprintu kończącego się, gdy budżet wyparuje.