Komitet stały RM przyjął projekt ustawy realizującej postanowienia umowy społecznej z górnikami

Stały Komitet Rady Ministrów zaakceptował projekt nowelizacji ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego. Jak podaje resort energii, to wykonanie kluczowych zapisów Umowy Społecznej z 2021 r., przewidującej stopniowe wygaszanie kopalń do 2049 r. Dokument porządkuje zasady finansowania likwidacji zakładów, ogranicza dopłaty do bieżącego działania i wprowadza pakiet osłon dla pracowników.

Co zmienia projekt

Nowelizacja tworzy ramy, w których spółki górnicze – przy wsparciu środków publicznych – samodzielnie będą likwidować swoje kopalnie. Przewidziano też rozwiązania dla ludzi i majątku: świadczenia osłonowe oraz możliwość przekazywania mienia po kopalniach na cele publiczne. Całość ma ułatwić etapowe zamykanie wydobycia przy jednoczesnym łagodzeniu skutków społecznych. Resort wskazuje, że przepisy zmniejszają niepewność decyzyjną po stronie spółek i samorządów.

Najważniejszą zmianą jest uruchomienie mechanizmu finansowania samodzielnej likwidacji kopalń przez przedsiębiorstwa górnicze. To przesunięcie ciężaru z centralnych struktur na same spółki – z zachowaniem dostępu do środków publicznych. Rozwiązanie ma przyspieszyć decyzje w obszarze rekultywacji i bezpieczeństwa pogórniczego oraz zwiększyć odpowiedzialność za harmonogram zamknięć.

Osłony dla pracowników: urlopy i odprawy

Projekt przewiduje pakiet świadczeń osłonowych dla pracowników górnictwa węgla kamiennego. Górnicy uzyskają możliwość skorzystania z pięcioletnich urlopów górniczych, a pracownicy przeróbki mechanicznej węgla – z czteroletnich. Alternatywą jest jednorazowa odprawa pieniężna dla osób z co najmniej trzyletnim stażem pracy. Celem pakietu jest amortyzacja skutków wygaszania wydobycia i zapewnienie czasu na przekwalifikowanie lub dojście do uprawnień emerytalnych.

Projekt ogranicza również dopłaty do funkcjonowania kopalń. Wsparcie ma przesunąć się z utrzymywania produkcji ku procesom zamykania zakładów i zabezpieczania terenów pogórniczych. W praktyce to bodziec do stopniowego wyłączania nierentownych frontów wydobywczych przy równoczesnym porządkowaniu skutków środowiskowych i majątkowych. Resort energii podkreśla, że taki kierunek ma też ograniczyć koszty stałe utrzymywania nieperspektywicznych mocy wydobywczych.

Mienie po kopalniach dla samorządów i instytucji publicznych

Nowelizacja umożliwia przekazywanie mienia przedsiębiorstw górniczych w formie darowizny. Odbiorcami będą mogły być jednostki samorządu terytorialnego – na cele publiczne i realizację zadań własnych lub zleconych – oraz państwowe osoby prawne odpowiedzialne m.in. za budowę i utrzymanie systemów odwadniania zlikwidowanych kopalń. Ma to ułatwić gminom zagospodarowanie terenów i obiektów pokopalnianych oraz utrzymanie infrastruktury kluczowej dla bezpieczeństwa.

Rozwiązania porządkują trzy wymiary transformacji – finansowy, społeczny i majątkowy – co powinno ułatwić planowanie zagospodarowania obszarów pogórniczych i kolejnych etapów wygaszania wydobycia w gminach górniczych.

Wpisane w kalendarz transformacji

Umowa Społeczna z 2021 r. zakłada wygaszanie wydobycia do 2049 r. Przyjęty przez Stały Komitet projekt daje narzędzia prawne do realizacji tego harmonogramu – z naciskiem na odpowiedzialną likwidację, opiekę nad pracownikami i racjonalne gospodarowanie majątkiem. Resort energii akcentuje, że projekt odpowiada na oczekiwania strony społecznej w zakresie przewidywalności i katalogu osłon.

Po akceptacji przez Stały Komitet RM projekt czeka dalsza ścieżka rządowa i parlamentarna. Intencją autorów jest, by rozwiązania zaczęły obowiązywać w czasie umożliwiającym ich zastosowanie przy kolejnych decyzjach likwidacyjnych. Ostateczny kształt przepisów poznamy po zakończeniu prac legislacyjnych.

Źródło: PAP