Duńska firma chce przerabiać elektrownie węglowe na wielkie magazyny energii

Duńska firma Aalborg CSP proponuje rewolucję w sposobie zamykania starych elektrowni węglowych w Europie. Zamiast kosztownego wyburzania, koncern rozwija technologię, która pozwala przekształcać bloki węglowe w ogromne magazyny energii cieplnej, współpracujące z farmami wiatrowymi i fotowoltaicznymi. To pomysł, który może zmienić praktykę odchodzenia od węgla – nie przez „cięcie kabli”, ale przez nadanie infrastrukturze drugiego życia.

Drugie życie dla bloków węglowych zamiast wyburzania

Według Aalborg CSP tylko w Europie do 2030 roku planowane jest wyłączenie ponad 250 elektrowni węglowych. Standardowy scenariusz oznacza kosztowne, wieloletnie procesy likwidacji, a następnie budowę nowych instalacji OZE i magazynów energii od zera. Duńczycy proponują alternatywę: wykorzystać to, co już stoi – turbiny, generatory, przyłącza, transformatory, budynki – i zamienić blok węglowy w element infrastruktury dla zielonej energetyki.

Firma podkreśla, że taka konwersja pozwala nie tylko ograniczyć koszty demontażu, ale także utrzymać zatrudnienie w regionach górniczo-energetycznych. Zamiast „zamkniętej kopalni i martwej elektrowni” lokalne społeczności mogą dostać nowoczesny hub energetyczny, wspierający rosnący udział OZE w krajowym miksie.

Power-to-Salt, czyli bateria Carnota z roztopionej soli

Sercem rozwiązania Aalborg CSP jest technologia Power-to-Salt, określana jako „bateria Carnota”. Jej założenie jest proste:

• gdy jest nadmiar taniej energii z wiatru i słońca, prąd zamienia się w ciepło, ciepło to jest magazynowane w roztopionej soli w dużych, dobrze izolowanych zbiornikach,
• gdy zapotrzebowanie rośnie, energia cieplna jest z powrotem zamieniana na elektryczność przy użyciu istniejącej turbiny parowej.

W praktyce oznacza to zastąpienie kotła węglowego układem parowym zasilanym solą podgrzaną do ok. 565°C. System wykorzystuje dwa duże zbiorniki z roztopioną solą – „gorący” i „zimny” – między którymi krąży medium. Dzięki odpowiedniej izolacji magazyn może przechowywać energię przez długi czas, niezależnie od aktualnych warunków pogodowych.

Kluczowe jest to, że duża część infrastruktury bloku węglowego pozostaje w użyciu: turbiny, generatory, część wymienników ciepła, instalacje elektryczne i przyłącza do sieci. Ogranicza to nakłady inwestycyjne oraz skraca czas realizacji w porównaniu z budową zupełnie nowego magazynu energii.

Zysk dla klimatu, systemu i lokalnych społeczności

Jak podkreśla Jens Taggart Pelle, wiceprezes Aalborg CSP ds. sprzedaży technicznej, model konwersji elektrowni węglowych na magazyny energii łączy kilka kluczowych korzyści:

• Środowiskowe – redukcja emisji CO₂ przez zastąpienie spalania węgla magazynem współpracującym z OZE.
• Systemowe – możliwość stabilizowania pracy sieci przy rosnącym udziale niestabilnych źródeł, takich jak wiatr i fotowoltaika.
• Ekonomiczne – nowe strumienie przychodów z usług bilansujących i odsprzedaży zmagazynowanej energii; jednocześnie uniknięcie kosztów likwidacji bloków.
• Społeczne – utrzymanie miejsc pracy oraz przekwalifikowanie części załogi do obsługi nowoczesnych instalacji magazynowania energii.

Pelle zwraca uwagę, że właściciele elektrowni mogą dzięki temu przejść z roli producenta energii z węgla do roli operatora usług elastyczności dla systemu energetycznego – bez utraty kluczowych aktywów technicznych.

Pilotaż w Bułgarii: od węgla do stabilizatora OZE

Aalborg CSP testuje swoją koncepcję we współpracy z AES Bulgaria, lokalnym oddziałem amerykańskiego koncernu AES Corp. Celem analiz jest sprawdzenie, jak nowoczesna elektrownia węglowa, wybudowana w 2010 r., mogłaby zostać przebudowana na magazyn energii cieplnej działający w oparciu o technologię Power-to-Salt.

Projekt ma pozwolić na lepszą integrację odnawialnych źródeł energii w bułgarskim systemie – w tym większy udział farm wiatrowych i fotowoltaicznych – przy zachowaniu wysokiej stabilności sieci. Prezes AES Bulgaria Ivan Tzankov podkreśla, że to szansa na wykorzystanie istniejącej infrastruktury jako „czystego” zasobu energetycznego na kolejne dekady, zamiast kosztownego odchodzenia od niej.

Przyszłość elektrowni węglowych: ciężar czy zasób?

Koncepcja Aalborg CSP wpisuje się w szerszą dyskusję o roli starych elektrowni węglowych w transformacji energetycznej. Zamiast traktować je wyłącznie jako obciążenie regulacyjne i finansowe, Duńczycy proponują podejście, w którym stają się one kluczowym elementem infrastruktury dla zielonej energii – wielkoskalowymi magazynami, gotowymi do współpracy z rosnącą liczbą źródeł odnawialnych.

Jeśli technologia Power-to-Salt potwierdzi swoją opłacalność i niezawodność w projektach pilotażowych, europejskie systemy energetyczne mogą zyskać potężne narzędzie do bilansowania OZE. Dla wielu regionów, które od dziesięcioleci żyły z górnictwa i energetyki węglowej, może to być szansa na łagodniejsze, bardziej przewidywalne przejście do zeroemisyjnej przyszłości – z zachowaniem infrastruktury, kompetencji i miejsc pracy.