Czeski problem – Komisja Europejska ma zastrzeżenia do rozbudowy elektrowni jądrowej

Czechy chcą rozbudować elektrownię jądrową Dukovany, jednak projekt o wartości 6 miliardów euro utknął na poziomie unijnym. Komisja Europejska zgłosiła zastrzeżenia wobec wyboru wykonawcy inwestycji – południowokoreańskiej firmy KHNP. Powodem są podejrzenia, że firma mogła otrzymać niedozwoloną pomoc publiczną z zagranicy. Choć rząd w Pradze przekonuje, że wszystko odbyło się zgodnie z procedurami, Bruksela nie składa broni. Trwa gorący spór, który może mieć wpływ na przyszłość energetyki jądrowej w całej Europie Środkowo-Wschodniej.

Komisja mówi: sprawdzam

Wątpliwości Komisji Europejskiej dotyczą ewentualnego naruszenia nowych przepisów o kontroli zagranicznych subsydiów. Od połowy 2023 roku w Unii Europejskiej obowiązują regulacje, które mają chronić unijny rynek przed nieuczciwą konkurencją ze strony firm wspieranych przez państwa trzecie. W przypadku KHNP podejrzenie dotyczy pomocy finansowej otrzymanej od rządu Korei Południowej.

Jak podają źródła, Komisja miała wysłać pismo do czeskiego Ministerstwa Przemysłu i Handlu, w którym domaga się wyjaśnień. Sprawa jest poważna, bo w grę wchodzi nie tylko zgodność z przepisami UE, ale także transparentność procesu przetargowego przy strategicznej inwestycji energetycznej.

EDF składa skargę. Francja wchodzi do gry

Do Komisji wpłynęła również formalna skarga od francuskiego koncernu EDF, który przegrał przetarg na budowę nowego bloku jądrowego. Francuzi podważają wynik konkursu ofert, zarzucając Czechom brak przejrzystości oraz niedostateczne sprawdzenie źródeł finansowania KHNP. EDF wskazuje, że konkurencyjna oferta KHNP była zaniżona właśnie dzięki zagranicznym subsydiom.

To nie tylko techniczna różnica zdań, ale coraz bardziej wyraźny konflikt interesów. Z jednej strony Koreańczycy chcą zdobywać europejskie kontrakty, z drugiej – unijne firmy nie chcą być wypierane z rynku z powodu przewagi finansowej państw trzecich.

Czesi bronią wyboru Koreańczyków

Czeskie władze stoją jednak twardo na stanowisku, że KHNP została wybrana zgodnie z prawem, a oferta Koreańczyków była najkorzystniejsza. Premier Petr Fiala zaznaczył, że wybór wykonawcy nie był decyzją polityczną, lecz efektem chłodnej kalkulacji: „Liczy się cena, technologia, terminowość i bezpieczeństwo.”

Operator elektrowni, koncern CEZ, przekonuje, że KHNP zapewniła najlepsze warunki realizacji inwestycji. Firma ma dostarczyć nowy blok o mocy 1200 MW do 2036 roku. Inwestycja ta ma kluczowe znaczenie dla czeskiej transformacji energetycznej i niezależności od paliw kopalnych. Jeśli Komisja Europejska uzna, że KHNP faktycznie otrzymała niedozwoloną pomoc, może zablokować inwestycję lub nałożyć obowiązek zwrotu środków. Ostateczna decyzja nie zapadła, ale jak zauważa Business Insider, postępowanie wyjaśniające może znacząco opóźnić realizację projektu.

Dodatkowym problemem są procedury sądowe. Sąd administracyjny w Czechach wstrzymał podpisanie umowy z KHNP do czasu rozstrzygnięcia odwołania EDF. Przyszłość czeskiej energetyki jądrowej wisi więc na włosku. Jeśli Komisja zdecyduje się na zablokowanie kontraktu, może to oznaczać ochłodzenie relacji z partnerami spoza UE – ale również sygnał, że Europa nie zamierza rezygnować z zasad uczciwej konkurencji.

Źródła: businessinsider.com.pl