45 GW nowych magazynów energii. UE podpisała historyczne porozumienie

Komisja Europejska, państwa członkowskie oraz przedstawiciele sektora energetycznego podpisały pierwsze w historii trójstronne porozumienie dotyczące rozwoju magazynów energii. Dokument wyznacza konkretne cele na lata 2026–2028 i ma stać się jednym z filarów europejskiej transformacji energetycznej oraz zwiększania konkurencyjności przemysłu.

Porozumienie jest odpowiedzią na rosnące znaczenie magazynowania energii w systemie elektroenergetycznym opartym na odnawialnych źródłach energii. Komisja Europejska wskazuje, że bez szybkiego rozwoju technologii magazynowych dalsza rozbudowa fotowoltaiki i energetyki wiatrowej będzie coraz trudniejsza, a koszty funkcjonowania systemu będą rosły.

Ambitny cel

Jednym z najważniejszych zapisów porozumienia jest zobowiązanie do zwiększenia tempa budowy magazynów energii o co najmniej 20% względem poziomu z 2025 roku. Oznacza to powstanie około 45 GW nowych mocy magazynowych w latach 2026–2028.

To istotny krok w kierunku realizacji długofalowych planów Unii Europejskiej. Według Komisji do końca dekady niezbędne będzie osiągnięcie około 200 GW zainstalowanej mocy magazynowej, podczas gdy na początku 2026 roku funkcjonowało około 55 GW takich instalacji. Osiągnięcie tego celu będzie wymagało wykorzystania wielu technologii – od bateryjnych magazynów energii (BESS), przez elektrownie szczytowo-pompowe i magazyny ciepła, po baterie przepływowe oraz projekty hybrydowe współpracujące z odnawialnymi źródłami energii.

Magazyny mają ograniczyć zużycie gazu

Komisja Europejska zakłada, że rozwój magazynowania energii pozwoli lepiej wykorzystywać produkcję z OZE, ograniczyć redukcję generacji oraz zmniejszyć zależność od importowanych paliw kopalnych.

Jednym z głównych wskaźników będzie zwiększenie udziału magazynów energii w pokrywaniu szczytowego zapotrzebowania na energię elektryczną z około 5% w 2025 roku do 10% w ciągu najbliższych lat. Według autorów dokumentu przełoży się to na mniejsze zużycie gazu ziemnego, stabilniejsze ceny energii oraz niższe koszty funkcjonowania całego systemu elektroenergetycznego.

Przemysł również otrzyma nowe impulsy

Porozumienie obejmuje nie tylko sektor energetyczny, ale także przedsiębiorstwa przemysłowe.

Do 2028 roku przewidziano:

• wzrost mocy umów PPA powiązanych z magazynami energii z 1,5 GW do 4,5 GW,
• potrojenie przemysłowych magazynów ciepła z 0,5 GWh do 1,5 GWh,
• zwiększenie udziału magazynów instalowanych razem z odnawialnymi źródłami energii z 5% do 20% wszystkich nowych instalacji OZE w sektorze komercyjnym i przemysłowym,
• wzrost pojemności bateryjnych magazynów energii wykorzystywanych przez przedsiębiorstwa z 9 GWh do 24 GWh.

Konkretne zobowiązania dla wszystkich stron

Dokument jasno określa zakres odpowiedzialności poszczególnych uczestników porozumienia.

Deweloperzy magazynów energii będą corocznie przedstawiać prognozy dotyczące nowych inwestycji, co ma zwiększyć przewidywalność rynku i ułatwić planowanie rozwoju sieci. Przemysł energochłonny zobowiązał się do realizacji własnych projektów magazynowania energii oraz udostępniania prognoz dotyczących przyszłego zapotrzebowania na energię elektryczną.

Państwa członkowskie mają przede wszystkim przyspieszyć likwidację barier regulacyjnych utrudniających rozwój magazynów energii, wspierać zawieranie długoterminowych kontraktów PPA oraz tworzyć przejrzyste zasady wynagradzania usług świadczonych przez magazyny energii. Dodatkowo przewidziano możliwość wykorzystania krajowych i unijnych środków finansowych na rozwój projektów magazynowych i produkcji komponentów.

Komisja przygotuje nowe instrumenty wsparcia

Komisja Europejska zobowiązała się do opracowania kolejnych rozwiązań wspierających inwestycje.

Wśród planowanych działań znalazły się m.in.:

• pomoc państwom członkowskim w projektowaniu systemów wsparcia,
• szybsze procedury zatwierdzania pomocy publicznej,
• wsparcie dekarbonizacji przemysłu poprzez Industrial Decarbonisation Bank,
• uwzględnienie magazynów energii w kolejnych aukcjach Innovation Fund,
• aktualizacja kodeksów sieciowych ułatwiających przyłączanie magazynów do systemu elektroenergetycznego,
• analiza zmian w unijnej Taksonomii dotyczących finansowania inwestycji publicznych związanych z magazynowaniem energii.

Większe wsparcie finansowe

Istotną rolę w realizacji porozumienia mają odegrać europejskie instytucje finansowe.

Europejski Bank Inwestycyjny planuje rozszerzyć program wsparcia dla producentów komponentów magazynów energii oraz projektów inwestycyjnych. Rozważane jest również objęcie magazynów energii programem gwarancji dla korporacyjnych umów PPA oraz wykorzystanie instrumentów kapitałowych i dłużnych wspierających rozwój europejskich technologii magazynowania. Dodatkowe finansowanie zapowiedział także Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju, który będzie wspierał zarówno inwestycje, jak i tworzenie odpowiednich regulacji w państwach członkowskich.

Magazyny energii stają się strategicznym elementem transformacji

Nowe porozumienie pokazuje zmianę podejścia Unii Europejskiej do transformacji energetycznej. O ile jeszcze kilka lat temu główny nacisk kładziono na rozwój odnawialnych źródeł energii, dziś równie ważnym elementem staje się budowa elastycznego systemu magazynowania energii.

Komisja Europejska zakłada, że realizacja zapisów porozumienia pozwoli stworzyć bardziej przewidywalny rynek inwestycyjny, zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne, ograniczyć koszty funkcjonowania systemu elektroenergetycznego oraz wzmocnić europejski przemysł produkujący technologie magazynowania energii. Postępy będą monitorowane każdego roku do końca 2028 roku na podstawie wskaźników dotyczących nowych mocy magazynowych, udziału magazynów w pokrywaniu szczytowego zapotrzebowania, liczby zawartych umów PPA oraz rozwoju magazynów energii w sektorze przemysłowym.