UE definitywnie zamyka drzwi dla rosyjskiego gazu. Nowe rozporządzenie przyjęte

Rada Unii Europejskiej przyjęła ostateczny tekst rozporządzenia regulującego stopniowe odejście od importu rosyjskich surowców energetycznych. Dokument obejmuje zarówno wygaszanie dostaw rosyjskiego gazu ziemnego, jak i przygotowania do zakończenia importu ropy naftowej. To jeden z najważniejszych kroków legislacyjnych UE w obszarze bezpieczeństwa energetycznego od początku rosyjskiej agresji na Ukrainę.

Decyzja zapadła 26 stycznia 2026 r. podczas posiedzenia Rady UE ds. Ogólnych i kończy wielomiesięczne negocjacje pomiędzy Radą, Parlamentem Europejskim i Komisją Europejską, zakończone politycznym porozumieniem w grudniu 2025 r.

Kiedy wejdą w życie nowe ograniczenia?

Rozporządzenie zacznie obowiązywać dzień po publikacji w Dzienniku Urzędowym UE. Już w 2026 r. pojawią się pierwsze realne restrykcje – import rosyjskiego gazu będzie możliwy wyłącznie w oparciu o wcześniej zawarte umowy i w ściśle określonych ramach przejściowych. Kluczowe jest to, że kontrakty te nie będą mogły być odnawiane ani rozszerzane handlowo.

Proces wygaszania importu zostanie znacząco przyspieszony w 2027 r. Najpóźniej do listopada 2027 r. Unia Europejska całkowicie zakończy import rosyjskiego gazu – zarówno przesyłanego rurociągami, jak i w formie LNG.

Polska infrastruktura filarem regionalnego bezpieczeństwa

Polska wchodzi w nowy etap unijnej polityki energetycznej z jedną z najlepiej zdywersyfikowanych struktur dostaw gazu w UE. Fundamentem systemu są:

• Baltic Pipe – do 10 mld m³ gazu rocznie,
• Terminal LNG w Świnoujściu – 8,3 mld m³ rocznie,
• FSRU w Gdańsku – ok. 6,1 mld m³ rocznie (pełna dostępność od 2028 r.).

Dodatkowo sieć interkonektorów z Niemcami i Litwą znacząco zwiększa elastyczność systemu i umożliwia realne wsparcie dla rynków sąsiednich.

Obecnie łączne zdolności eksportowe Polski w kierunku UE wynoszą ok. 10 mld m³ rocznie, z czego niemal połowa przypada na kierunek południowy (Słowacja). W odpowiedzi na sytuację w Ukrainie moce przesyłowe w tym kierunku zostały czasowo zwiększone do ok. 5 mld m³ rocznie.

Harmonogram odchodzenia od rosyjskiego gazu – najważniejsze daty

Rozporządzenie precyzyjnie określa daty graniczne w zależności od rodzaju kontraktów:

Krótkoterminowe umowy zawarte przed 17 czerwca 2025 r.:

• zakaz importu rosyjskiego LNG od 25 kwietnia 2026 r.,
• zakaz importu gazu rurociągowego od 17 czerwca 2026 r.

Długoterminowe kontrakty LNG:

• całkowity zakaz importu od 1 stycznia 2027 r. (zgodnie z 19. pakietem sankcji).

Długoterminowe kontrakty na gaz rurociągowy:

• import możliwy najpóźniej do 30 września 2027 r.,
• w wyjątkowych przypadkach – do 1 listopada 2027 r. (np. problemy z napełnieniem magazynów).

Zmiany w obowiązujących umowach będą dopuszczalne wyłącznie w ściśle określonych sytuacjach i nie będą mogły prowadzić do zwiększenia wolumenów ani cen.

Szczelniejszy system kontroli i rola Komisji Europejskiej

Nowe przepisy przewidują rozbudowane mechanizmy zapobiegające obchodzeniu sankcji, w tym:

• wzmocniony nadzór celny,
• zwiększoną transparentność i identyfikowalność gazu,
• ścisłą współpracę organów krajowych z Komisją Europejską, ACER, EPPO i OLAF.

Państwa członkowskie będą zobowiązane do przedstawienia do 1 marca 2026 r. krajowych planów dywersyfikacji dostaw oraz zgłoszenia istniejących kontraktów gazowych. Komisja Europejska oceni te plany i wyda zalecenia w ciągu trzech miesięcy.