Zrównoważone materiały oraz kluczowe surowce do produkcji baterii oraz systemów magazynowania energii – kolejny istotny temat konferencji „Transformacja Energetyczna i Magazynowanie Energii 2025”

Jednym z najbardziej palących zagadnień związanych z transformacją energetyczną jest zapewnienie stałego dostępu do surowców i materiałów, które umożliwią rozwój nowoczesnych technologii magazynowania energii. Podczas kolejnego panelu, paneliści mieli okazję podyskutować o wyzwaniach wynikających z rosnącego zapotrzebowania na baterie i innowacyjne systemy przechowywania energii, pochylając się jednocześnie nad zagadnieniami dotyczącymi wydobycia i przetwarzania metali oraz pierwiastków niezbędnych w procesie produkcji.

Wraz z rosnącym zapotrzebowaniem na rozwiązania magazynowania energii, wyzwaniem staje się zapewnienie stabilnych łańcuchów dostaw i wypracowanie standardów, które pozwolą łączyć rozwój nowych technologii z dbałością o środowisko.

Perspektywy rozwoju polskich przedsiębiorstw podczas odbudowy systemu elektroenergetycznego Ukrainy

Zanim jednak rozpoczęła się dyskusja na temat zrównoważonych materiałów oraz surowców do produkcji baterii i magazynów energii, wstępem do tej dyskusji było wystąpienie dr Kamila Lipińskiego oraz Marianny Sobkiewicz na temat perspektyw rozwoju polskich przedsiębiorstw podczas procesu odbudowy Ukrainy.

Dr Kamil Lipiński oraz Marianna Sobkiewicz przedstawili wieloaspektową analizę szans i wyzwań dla polskich przedsiębiorstw w kontekście odbudowy ukraińskiego systemu elektroenergetycznego po rosyjskiej inwazji. Zidentyfikowali trzy kluczowe czynniki kształtujące przyszłość sektora energetycznego w regionie: globalne wąskie gardła w dostawach dla sieci przesyłowych i dystrybucyjnych, konieczność odbudowy infrastruktury energetycznej Ukrainy oraz jej integrację z systemem energetycznym Unii Europejskiej.

Prelegenci wskazali, że wartość ukraińskiego rynku energetycznego dynamicznie rośnie – tylko koszty zniszczeń sięgają 7,5 miliarda dolarów, a przetargi na odbudowę zwiększyły swoją wartość nawet trzykrotnie od początku wojny. Pokazali również konkretne nisze, w których polskie firmy mają szansę zaistnieć – przede wszystkim w dostawach sprzętu technicznego, usługach technicznych i realizacji kontraktów „pod klucz”, gdzie wykazują wyższą rentowność niż wiele ukraińskich podmiotów.

Prowadzący panel i główny cel dyskusji

Pozostając w temacie bezpieczeństwa energetycznego przeszliśmy płynnie do kolejnego panelu dyskusyjnego, podczas którego omówiono tematykę zrównoważonych materiałów i kluczowych surowców potrzebnych do wytwarzania baterii oraz systemów magazynowania energii. Rozmowę moderował Jacek Stężowski, redaktor prowadzący serwisu E-Magazyny.pl, który wyjaśnił, jak ważne jest dziś skupienie się na poszukiwaniu stabilnych i zrównoważonych źródeł podstawowych pierwiastków oraz metali koniecznych do rozwoju nowoczesnych technologii energetycznych. Jego gośćmi podczas dyskusji byli: prof. Krzysztof Galos (Ministerstwo Klimatu i Środowiska), dr hab. inż. Damian Gąsiorek (Sieć Badawcza Łukasiewicz), dr inż. Emil Hanc (IGSMiE PAN) oraz dr hab. Marcin Molenda (Uniwersytet Jagielloński).

Dostępność a innowacje

Pierwsza sesja pytań w ramach panelu dyskusyjnego poświęcona była kluczowym wyzwaniom stojącym przed sektorem magazynowania energii – zarówno w Polsce, jak i w szerszym kontekście europejskim. Rozmowa szybko nabrała tempa, a jej uczestnicy podkreślali, że rozwój tego segmentu jest nieodłącznym elementem transformacji energetycznej. To, co jeszcze do niedawna wydawało się przyszłością, dziś staje się koniecznością.

W kontekście zrównoważonego łańcucha dostaw prelegenci zwrócili uwagę, że prawdziwie zrównoważona produkcja baterii nie może opierać się na pełnym uzależnieniu od zewnętrznych dostawców. Kluczowe jest tu nie tylko samo pochodzenie surowca, ale również zdolność do jego przetwarzania oraz późniejszego serwisowania systemów magazynowania. Jak zauważył jeden z prelegentów: „Jeżeli nie kontrolujemy łańcucha wytwarzania, trudno mówić o zrównoważeniu i bezpieczeństwie takich układów.”

Warto postawić na nowe technologie

O potrzebie szerszego spojrzenia na pojęcie „baterii” mówił z kolei profesor Gąsiorek z Politechniki Śląskiej, który przypomniał, że magazynowanie energii nie musi ograniczać się wyłącznie do ogniw chemicznych. Przywołał przykład elektrowni szczytowo-pompowej w Żywcu, a także wskazał na możliwości magazynów mechanicznych, takich jak sprężyny czy systemy grawitacyjne, jako realnych alternatyw – często bardziej odpornych na kryzysy surowcowe. „Może warto pójść w baterie, które nie wykorzystują litu, kobaltu ani miedzi, a mimo to będą w stanie zapewnić efektywne magazynowanie energii”– podsumował.

Z kolei dr Emil Hanc zwrócił uwagę na dynamiczny rozwój alternatywnych technologii ogniw – od dobrze znanych LFP i NMC, przez ogniwa litowo-siarkowe, aż po rozwiązania typu solid-state. Zauważył, że w perspektywie 5–10 lat możemy spodziewać się przełomów, które pozwolą wyeliminować wiele z obecnych surowców krytycznych. Mimo że dziś technologie te funkcjonują głównie w skali pilotażowej, ich potencjał jest ogromny – zarówno pod względem pojemności, jak i stabilności energetycznej.

Pierwsza pytań ukazała złożoność problemu, ale też skalę możliwości. Wnioski były jednoznaczne: bezpieczny rozwój magazynowania energii w Europie będzie możliwy tylko przy równoległym inwestowaniu w nowe technologie, zabezpieczanie dostępu do surowców oraz rozwijanie alternatywnych form magazynowania. W przeciwnym razie – jak zgodnie podkreślali paneliści – Europa może nie tylko utracić kontrolę nad własną transformacją energetyczną, ale również pogłębić swoje uzależnienie od niestabilnych rynków zewnętrznych. Podczas dyskusji wspomniano również o konieczności implementacji zamkniętego obiegu surowców z wykorzystaniem zielonych źródeł energii oraz bezpieczeństwa surowców. Rozmawiano także o konieczności minimalizowania śladu węglowego we wszystkich etapach łańcucha wartości – od pozyskiwania surowca, aż po utylizację zużytych baterii.

Alternatywy dla baterii chemicznych i przyszłość recyklingu

Druga sesja pytań poświęcona była poszukiwaniu alternatywnych rozwiązań dla dominujących obecnie baterii chemicznych oraz szansom, jakie niesie ze sobą rozwój recyklingu. Dyskusja, choć techniczna, była pełna obrazowych i osobistych odniesień, co pokazało, jak silnie te kwestie rezonują nie tylko w świecie nauki i przemysłu, ale też w codziennym życiu.

Profesor Gąsiorek z Politechniki Śląskiej przedstawił z entuzjazmem potencjał wodoru jako paliwa przyszłości, wskazując zarówno na dynamicznie rozwijające się projekty badawcze (m.in. w Rybniku i Gliwicach), jak i realne problemy, takie jak niska czystość wodoru w Polsce. Podkreślał, że wodór może docelowo stanowić alternatywę dla baterii chemicznych – także w ogrzewaniu domów czy produkcji stali – jednak barierą pozostaje jeszcze czas oraz jakość technologii. „Dla mnie wodór już dziś jest narzędziem, które jest w obiegu. Pytanie tylko, kiedy trafi pod strzechy” – mówił.

Sesja zakończyła się krótkimi refleksjami panelistów na temat działań koniecznych do zapewnienia niezależności surowcowej. Profesorowie i eksperci byli zgodni – przyszłość należy do technologii niskosurowcowych, inteligentnych systemów zarządzania energią i realnego wdrażania recyklingu w skali przemysłowej. Wśród rekomendacji znalazły się także rozwój alternatywnych technologii, wsparcie dla innowacji materiałowych i wykorzystanie sztucznej inteligencji jako narzędzia do optymalizacji systemów energetycznych.

Dekarbonizacja – ciąg dalszy

Tego dnia uczestnicy konferencji mieli okazję wysłuchać drugiej części wystąpienia Marcina Popkiewicza, znanego analityka megatrendów, autora książek i popularyzatora nauki, zatytułowanego „Dekarbonizacja. Ale po co..? No i jak..?”. Jego prezentacja, podobnie jak w pierwszej części, miała dynamiczny i obrazowy charakter, a sam prelegent – jak zawsze – nie unikał trudnych pytań i odważnych stwierdzeń.

Popkiewicz w swoim wystąpieniu konsekwentnie łączył dane naukowe z ekonomicznymi i społecznymi realiami, pokazując, że dekarbonizacja to nie tylko hasło klimatyczne, ale konieczny kierunek rozwoju cywilizacyjnego – szczególnie w obliczu kurczących się zasobów, rosnącej niestabilności geopolitycznej oraz postępujących zmian klimatu, nie zapominając w swoim wystąpieniu również o roli biometanu.