Zamiast łatwopalnych elektrolitów – woda. Nowe baterie mogą magazynować więcej energii
Bezpieczniejsze i bardziej ekologiczne magazynowanie energii może być o krok bliżej rzeczywistości. Naukowcy z University College London opracowali nowy elektrolit, który pozwala znacznie efektywniej wykorzystać jod w akumulatorach wodnych. Odkrycie opisane na łamach czasopisma „Nature” może mieć istotne znaczenie dla przyszłości wielkoskalowych magazynów energii współpracujących z odnawialnymi źródłami energii.
Magazynowanie energii potrzebuje nowych rozwiązań
Dynamiczny rozwój fotowoltaiki i energetyki wiatrowej sprawia, że coraz większego znaczenia nabierają technologie umożliwiające przechowywanie nadwyżek wyprodukowanej energii elektrycznej. Magazyny energii pozwalają stabilizować pracę systemu elektroenergetycznego i wykorzystywać zgromadzone zasoby w okresach ograniczonej produkcji z odnawialnych źródeł.
Obecnie rynek zdominowany jest przez akumulatory litowo-jonowe, które mimo wysokiej wydajności mają również swoje ograniczenia. Należą do nich m.in. ryzyko pożaru związane z niektórymi rodzajami ogniw, zależność od surowców krytycznych oraz środowiskowe koszty wydobycia i przetwarzania materiałów wykorzystywanych w produkcji baterii.
Jednym z kierunków rozwoju alternatywnych technologii są akumulatory wykorzystujące elektrolity na bazie wody. Ich istotną zaletą jest możliwość ograniczenia zagrożeń związanych ze stosowaniem łatwopalnych elektrolitów organicznych.
Problemem baterii wodnych pozostaje jednak stosunkowo niska gęstość energii, która dotychczas ograniczała możliwości ich szerszego wykorzystania. Badacze z University College London (UCL) zaproponowali rozwiązanie, które może pomóc pokonać tę barierę.
Cztery elektrony zamiast dwóch. Na czym polega przełom?
Kluczowym elementem opracowanej technologii jest zmiana sposobu wykorzystania jodu w reakcjach elektrochemicznych zachodzących wewnątrz akumulatora.
W tradycyjnych układach jodowych proces magazynowania i uwalniania energii opiera się najczęściej na przemianach obejmujących dwa elektrony. Brytyjscy naukowcy opracowali środowisko chemiczne umożliwiające reakcję, w której uczestniczą aż cztery elektrony.
Oznacza to możliwość uzyskania większej pojemności elektrochemicznej materiału aktywnego bez konieczności proporcjonalnego zwiększania jego ilości.
Nie jest to jednak równoznaczne z automatycznym podwojeniem pojemności całego akumulatora. O końcowych parametrach ogniwa decydują również inne elementy jego konstrukcji, w tym elektrody, elektrolit oraz warunki pracy.
Największym wyzwaniem było dotychczas utrzymanie stabilności reaktywnych form jodu w środowisku wodnym. Szczególne trudności sprawiały dodatnio naładowane formy jodu, które łatwo uczestniczą w niepożądanych reakcjach z wodą.
Wcześniejsze próby rozwiązania tego problemu wymagały stosowania silnie stężonych elektrolitów zawierających związki halogenowe. Takie rozwiązania mogły poprawiać stabilność reakcji, ale jednocześnie zwiększały koszty, ryzyko korozji i trudności technologiczne związane z potencjalną produkcją na większą skalę.
SPRAWDŹ RÓWNIEŻ: Magazyny energii w Polsce 2026: ile ich jest, największe
Nowy elektrolit zmienia zasady działania baterii
Zespół UCL postawił na inne podejście. Zamiast wykorzystywać wysoko stężone elektrolity halogenowe, naukowcy zaprojektowali nowy układ chemiczny, który kontroluje najbliższe otoczenie cząsteczkowe jodu.
W opracowanym rozwiązaniu poszczególne składniki elektrolitu pełnią określone funkcje. Część z nich ogranicza bezpośredni kontakt reaktywnych form jodu z wodą, podczas gdy inne stabilizują te formy poprzez odpowiednie oddziaływania chemiczne.
Dzięki nowemu elektrolitowi możliwe stało się wykorzystanie czteroelektronowej przemiany jodu bez stosowania silnie skoncentrowanych, korozyjnych elektrolitów halogenowych.
To istotna zmiana z punktu widzenia dalszego rozwoju technologii. Skład elektrolitu wpływa bowiem nie tylko na pojemność baterii, lecz także na jej żywotność, bezpieczeństwo, koszt produkcji i wymagania materiałowe.
Wyniki badań wskazują, że precyzyjne projektowanie oddziaływań chemicznych na poziomie molekularnym może być skutecznym sposobem poprawy parametrów przyszłych magazynów energii.
Tysiące cykli ładowania i obiecująca trwałość
Ważnym elementem badań była również weryfikacja stabilności opracowanej technologii podczas wielokrotnego ładowania i rozładowywania.
Naukowcy przetestowali nowe rozwiązanie w akumulatorach cynkowo-jodowych. Jak wynika z opublikowanych rezultatów, ogniwa zachowywały niemal całą swoją pojemność nawet po tysiącach cykli ładowania i rozładowywania.
Technologię sprawdzono także w różnych konfiguracjach konstrukcyjnych, w tym w ogniwach guzikowych oraz ogniwach typu pouch, stosowanych powszechnie w elektronice użytkowej i wielu rozwiązaniach akumulatorowych.
Uzyskane rezultaty sugerują, że nowa chemia elektrolitu nie jest ograniczona wyłącznie do jednego laboratoryjnego formatu ogniwa.
Badacze wskazują również na możliwość zastosowania podobnego rozwiązania w akumulatorach aluminiowo-jodowych, co otwiera perspektywę wykorzystania tej technologii w szerszej grupie wodnych systemów magazynowania energii.
Czy wodne akumulatory staną się konkurencją dla technologii litowo-jonowej?
Z punktu widzenia sektora energetycznego największy potencjał nowego rozwiązania może dotyczyć stacjonarnych magazynów energii.
W takich instalacjach szczególnie ważne są bezpieczeństwo eksploatacji, trwałość, koszty inwestycyjne i możliwość wieloletniej pracy. Maksymalna gęstość energii, kluczowa np. w samochodach elektrycznych, nie zawsze stanowi najważniejsze kryterium wyboru technologii.
Akumulatory wodne mogą w przyszłości stanowić alternatywę lub uzupełnienie systemów litowo-jonowych, szczególnie tam, gdzie istotne są ograniczenie ryzyka pożarowego oraz dobór materiałów i procesów produkcyjnych o korzystniejszym profilu środowiskowym.
Nowa technologia nie jest jednak gotowym produktem przeznaczonym do wdrożenia na skalę przemysłową.
Przed ewentualną komercjalizacją konieczne będzie m.in. potwierdzenie parametrów większych ogniw i kompletnych systemów bateryjnych, określenie rzeczywistych kosztów produkcji, analiza długoterminowej trwałości oraz ocena wydajności w warunkach odpowiadających codziennej eksploatacji magazynów energii.
Na obecnym etapie nie można jeszcze przesądzać, czy rozwiązanie okaże się ekonomicznie konkurencyjne wobec dostępnych na rynku technologii.
Kolejnym krokiem testy w większej skali
Kolejnym etapem prac będzie zwiększenie skali testów i poprawa działania technologii w realistycznych warunkach operacyjnych. To właśnie wyniki takich badań pozwolą ocenić, czy rozwiązanie ma potencjał do zastosowania w komercyjnych systemach magazynowania energii.
Autorzy publikacji zwracają uwagę na znaczenie zrozumienia wzajemnych oddziaływań pomiędzy jodem a elektrolitem podczas kolejnych etapów ładowania i rozładowywania.
Kontrola tych procesów, a nie wyłącznie stabilizacja poszczególnych związków chemicznych, może okazać się kluczowa dla dalszego rozwoju wydajnych akumulatorów wodnych.
Nowy kierunek dla przyszłości magazynów energii
Odkrycie zespołu University College London pokazuje, że rozwój technologii bateryjnych nie musi opierać się wyłącznie na poszukiwaniu nowych materiałów elektrodowych. Równie duży potencjał może tkwić w projektowaniu elektrolitów, które umożliwiają wykorzystanie znanych pierwiastków w bardziej efektywnych reakcjach elektrochemicznych.
Dla branży magazynowania energii oznacza to kolejny interesujący kierunek badań, szczególnie w kontekście rosnącego zapotrzebowania na stacjonarne systemy wspierające integrację odnawialnych źródeł energii.
Jeżeli obiecujące wyniki laboratoryjne uda się przełożyć na trwałe, bezpieczne i ekonomicznie uzasadnione instalacje wielkoskalowe, baterie wodne wykorzystujące jod mogą w przyszłości stać się istotnym elementem rynku magazynowania energii.
Źródło: Non-halogen aqueous electrolytes for four-electron iodine conversion | Nature
Dodaj komentarz