Huti przejęli rejon cieśniny Bab al-Mandab. Polska omija ten szlak, ale skutki kryzysu mogą odczuć kierowcy
Rebelianci Huti umocnili kontrolę nad strategicznym rejonem cieśniny Bab al-Mandab po wycofaniu jemeńskich wojsk rządowych. To kolejny punkt zapalny na mapie światowej energetyki, obok cieśniny Ormuz, w której ruch tankowców jest już poważnie zakłócony. Choć cieśnina Bab al-Mandab pozostaje otwarta dla statków handlowych, rośnie ryzyko dalszych problemów z transportem surowców. Polska sprowadza saudyjską ropę trasą omijającą oba te miejsca. Nie oznacza to jednak pełnej ochrony przed wzrostem cen paliw. Dlaczego bezpieczeństwo krajowych dostaw nie jest równoznaczne z odpornością na globalny kryzys?
Huti zyskują przewagę nad Morzem Czerwonym
15 listopada jemeńskie wojska lojalne wobec uznawanego międzynarodowo rządu wycofały się z okolic cieśniny Bab al-Mandab. Jak informował Reuters, opuściły m.in. rejon lotniska Dhubab, a część oddziałów przerzucono do obrony Adenu. Na ich wycofaniu skorzystali wspierani przez Iran Huti, zwiększając wpływy na wybrzeżu Morza Czerwonego.
Bab al-Mandab łączy Morze Czerwone z Zatoką Adeńską. Statki płynące z Azji do Europy korzystają z niej, by dotrzeć do Kanału Sueskiego. Choć kontrola nad wybrzeżem daje rebeliantom większe możliwości oddziaływania na żeglugę, nie oznacza zamknięcia przejścia. Joint Maritime Information Center podało 15 listopada, że szlak pozostaje otwarty dla statków handlowych, lecz zagrożenie jest wysokie.
Ropa płynie dłuższą i droższą drogą
Stawka jest duża. Według amerykańskiej EIA w pierwszej połowie 2025 roku przez Bab al-Mandab przepływało średnio 4,2 mln baryłek ropy i produktów naftowych dziennie. Dla porównania przez Ormuz transportowano 20,9 mln baryłek, a przez Malakkę 23,2 mln.
W drugim kwartale 2026 roku ruch przez Ormuz spadł do ok. 4,9 mln baryłek dziennie. Przez Bab al-Mandab przepływało wówczas 8,1 mln baryłek, a przez Malakkę 16,6 mln. Przewozy zmieniają więc kierunki, ale omijanie jednego zagrożonego punktu zwiększa obciążenie pozostałych tras.
Kiedy armatorzy rezygnują z trasy przez Morze Czerwone i Suez, muszą kierować statki wokół Przylądka Dobrej Nadziei. Według EIA podróż do Europy może się wtedy wydłużyć o ok. 15 dni. Rosną koszty paliwa, załóg i ubezpieczeń, a tankowce dłużej pozostają zajęte. W październiku IEA informowała, że stawki przewozu ropy z Zatoki Perskiej do Azji przekraczały 37 dolarów za baryłkę, ponad pięciokrotnie więcej niż przed wojną.
Polskie dostawy bezpieczniejsze niż ceny
Polska jest w dość szczególnej sytuacji. Z raportu POPiHN wynika, że w 2025 roku aż 46,9 proc. ropy dostarczanej do polskich rafinerii pochodziło z Arabii Saudyjskiej. Kolejne miejsca zajmowały Norwegia (34,3 proc.) i Gujana (7,5 proc.).
Saudyjski surowiec może jednak trafiać do Polski bez przepływania przez Ormuz i Bab al-Mandab. Rurociąg Wschód–Zachód transportuje go do portu Yanbu nad Morzem Czerwonym, skąd tankowce kierują się przez Kanał Sueski do Europy. Ta droga również ma słaby punkt: we wrześniu atakowano saudyjską infrastrukturę naftową, w tym rurociąg i terminal eksportowy.
Ponadto ropa jest wyceniana na rynku globalnym. Nawet jeśli dostawy do Polski nie zostaną przerwane, wzrost kosztów przewozów czy ograniczenie światowej podaży mogą podnieść ceny surowca, a w konsekwencji benzyny i diesla. Na ostateczny rachunek kierowców wpływają też kurs dolara, notowania gotowych paliw, podatki i marże.
Zabezpieczeniem są Naftoport w Gdańsku, który w 2025 roku przeładował rekordowe 37,4 mln ton ropy, oraz zapasy ropy i paliw przekraczające równowartość 90 dni zabezpieczenia. Ułatwiają one przetrwanie zakłóceń w dostawach, ale nie powstrzymają podwyżek na stacjach. Polska może więc uniknąć niedoborów, a jednocześnie zapłacić za kryzys wyższymi cenami paliw.
Dodaj komentarz