Pierwsze weto prezydenta Nawrockiego. Chodzi o tzw. ustawę wiatrakową. Polityczny test i sygnał?

To pierwszy taki ruch nowego prezydenta Karola Nawrockiego – i od razu budzi emocje. W czwartek, 21 sierpnia, głowa państwa ogłosiła weto wobec tzw. ustawy wiatrakowej. Decyzja dotyczy nowelizacji przepisów liberalizujących rozwój lądowej energetyki wiatrowej, ale także – co kluczowe dla milionów gospodarstw domowych – przedłużenia mrożenia cen energii elektrycznej do końca 2025 roku.

„Ustawa wiatrakowa, bo tak w istocie powinniśmy ją nazywać, jest rodzajem szantażu większości parlamentarnej i rządu” – podkreślił Nawrocki na konferencji prasowej. W jego opinii, zapisy dotyczące cen energii miały przykryć kontrowersyjne zmiany w zakresie lokalizacji turbin.

Liberalizacja, która zatrzymała się na deskach Pałacu

Zawetowana ustawa miała na celu zniesienie zasady 10H, obowiązującej od 2016 roku, o czym pisaliśmy już wielokrotnie. Oznacza ona, że nową turbinę wiatrową można postawić w odległości nie mniejszej niż dziesięciokrotność jej wysokości od najbliższego zabudowania mieszkalnego. Nowelizacja proponowała kompromis: 500 metrów. Aktualnie obowiązująca granica to 700 m.

Zmiany miały otworzyć rynek lądowych wiatraków, umożliwiając szybsze inwestycje i lokalne inicjatywy OZE. Rząd argumentował, że to konieczny krok dla realizacji celów klimatycznych i obniżania kosztów energii w przyszłości. Prezydent jednak uznał, że forma przyjęcia ustawy i sposób połączenia tematów – inwestycji w wiatraki i zamrożenia cen prądu – budzi poważne wątpliwości konstytucyjne i polityczne.

Cena prądu jako zakładnik?

Największe kontrowersje wzbudził fakt, że w trakcie prac sejmowych do ustawy wiatrakowej dodano zapis o przedłużeniu tarczy energetycznej – czyli zamrożenia cen energii elektrycznej na poziomie 500 zł/MWh netto dla gospodarstw domowych. Obecne przepisy gwarantują tę ochronę tylko do końca września 2025. Nowelizacja miała wydłużyć ten okres o kolejne trzy miesiące.

Według ministry klimatu Pauliny Hennig-Kloski, decyzja o dołączeniu zapisów dotyczących cen do ustawy wiatrakowej była pragmatyczna: zbliżała się przerwa wakacyjna, a Sejm nie miał czasu na procedowanie dwóch oddzielnych projektów. Projekt o wiatrakach był już gotowy, więc wprowadzono do niego poprawkę dotyczącą cen energii.

Prezydent Nawrocki uznał jednak ten zabieg za nieakceptowalny. „Ta ustawa dotyczy wiatraków, a nie obniżenia cen energii elektrycznej” – skomentował. W praktyce – Polacy, którzy liczyli na wydłużenie ochrony przed wysokimi rachunkami, mogą poczuć się zakładnikami politycznego sporu.

Reakcja rządu i pytania o przyszłość

Decyzja prezydenta natychmiast wywołała reakcję wśród przedstawicieli rządu. Rzecznik rządu Jan Grabiec ocenił, że weto to uderzenie w zwykłych obywateli. „Zawetowanie ustawy, która miała zapewnić niższe ceny prądu i przyspieszyć rozwój OZE, to działanie na szkodę gospodarstw domowych i samorządów” – stwierdził.

Z drugiej strony, dla części komentatorów politycznych ruch Nawrockiego może być odczytywany jako próba zaznaczenia niezależności urzędu prezydenckiego. To jego pierwsze weto – i zarazem pierwszy poważny sygnał, że Pałac Prezydencki może nie być prostym przedłużeniem sejmowej większości.

Co dalej z ustawą wiatrakową?

Rząd zapowiada, że nie zrezygnuje z zapisów dotyczących mrożenia cen. W grę wchodzi przygotowanie nowego, odrębnego projektu ustawy – być może nawet w trybie pilnym – który zostanie uchwalony we wrześniu. Problem w tym, że zegar tyka: obecne regulacje tracą moc z końcem września, a procedura legislacyjna wymaga czasu.

Z kolei przyszłość liberalizacji przepisów o wiatrakach również stoi pod znakiem zapytania. Czy rząd zdecyduje się na odrębną ustawę, czy może spróbuje przekonać prezydenta do kompromisu – tego na razie nie wiadomo. Pewne jest jedno: polityczny spór o energię dopiero się rozpoczyna.

Symboliczny początek prezydentury

Weto wobec ustawy wiatrakowej to więcej niż tylko odmowa podpisania dokumentu. To pierwszy polityczny test dla Karola Nawrockiego i wyraźny sygnał, że nie zamierza pełnić roli notariusza rządu. Jego decyzja pokazuje, że prezydentura będzie aktywna – i może być przeszkodą dla niektórych reform energetycznych.

Ale to także sprawdzian dla koalicji rządzącej. Czy potrafi skutecznie rozdzielać interesy społeczne od kontrowersyjnych rozwiązań politycznych? Czy nauczy się tworzyć bardziej przejrzyste procesy legislacyjne?

Na odpowiedzi będziemy musieli poczekać – najpóźniej do początku czwartego kwartału, gdy kończy się mrożenie cen energii. Jedno jest pewne: sezon polityczny 2025/2026 rozpoczął się z wysokim napięciem.

Źródła: PAP