NFOŚiGW z rekordowym budżetem na 2026 rok. 37 mld zł na zieloną transformację

Rok 2026 będzie dla Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej okresem intensywnego finansowania inwestycji środowiskowych i klimatycznych. Fundusz zapowiedział realizację 48 programów priorytetowych, a łączna pula środków przeznaczonych na zieloną transformację wyniesie rekordowe 37 mld zł. Aż 85 proc. budżetu ma zostać skierowane na działania związane z transformacją energetyczną i ochroną klimatu.

Jak podkreśla prezeska zarządu NFOŚiGW, Dorota Zawadzka-Stępniak, Fundusz rozpoczyna rok z bardzo dużą skalą dostępnego wsparcia i ponad 30 otwartymi naborami, w tym dedykowanymi przedsiębiorcom inwestującym w OZE, wysokosprawną kogenerację czy adaptację do zmian klimatu. 2026 r. będzie również czasem rozliczania inwestycji realizowanych w ramach KPO oraz intensyfikacji wykorzystania funduszy unijnych.

Nowe otwarcie programu „Czyste Powietrze”

Jednym z kluczowych filarów działań pozostaje program Czyste Powietrze, którego nowa odsłona ruszyła 31 marca. Zmodyfikowane zasady mają w większym stopniu kierować wsparcie do osób zagrożonych ubóstwem energetycznym oraz zapewnić większą przejrzystość finansowania.

Stabilność programu ma gwarantować ponad 30 mld zł pochodzących z:

• Krajowego Planu Odbudowy,
• programu FEnIKS,
• Funduszu Modernizacyjnego.

W lutym planowane jest przedstawienie kolejnych zmian do szerokich konsultacji społecznych. Jak zapowiedział wiceprezes NFOŚiGW Robert Gajda, część modyfikacji będzie wymagała uzgodnień z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym i będzie wdrażana etapami.

Kompleksowa oferta dla samorządów, firm i gospodarstw domowych

Oferta Funduszu obejmuje szerokie spektrum beneficjentów: samorządy, przedsiębiorców, instytucje publiczne, parki narodowe oraz osoby prywatne.

Wśród działań znajdują się:

• inwestycje w OZE, efektywność energetyczną i kogenerację finansowane z programu FEnIKS,
• wsparcie adaptacji do zmian klimatu w ramach programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej,
• 173 mln zł na rozwój mikroretencji,
• 30 mln zł na zeroemisyjny transport w parkach narodowych (elektryczne autobusy kategorii M3, rowery i łodzie),
• dofinansowanie przydomowych systemów magazynowania deszczówki.

Strategia działania NFOŚiGW na lata 2025–2028 wyznacza priorytety obejmujące transformację energetyczną, poprawę jakości powietrza, gospodarkę o obiegu zamkniętym, ochronę bioróżnorodności, adaptację klimatyczną oraz rozwój innowacji i edukacji ekologicznej.

Biogaz i biometan – nowe programy o miliardowych budżetach

Szczególne miejsce w planach na 2026 rok zajmuje rozwój sektora biogazu i biometanu.

W ramach programu „Wysokosprawna kogeneracja z biogazu wytwarzanego z biomasy, w tym z odpadów komunalnych” przewidziano 1 mld zł z Funduszu Modernizacyjnego. Finansowane będą instalacje fermentacji o mocy od 1 MW, produkujące energię elektryczną i ciepło w wysokosprawnej kogeneracji.

Zakładany efekt do 2030 r. to produkcja co najmniej 40 mln m³ biogazu rocznie.

Drugi program – „Poprawa bezpieczeństwa energetycznego poprzez wykorzystanie biometanu” – dysponuje budżetem 800 mln zł. Dofinansowanie do 45 proc. kosztów kwalifikowanych ma umożliwić budowę instalacji fermentacji biomasy wraz z modułem oczyszczania biogazu do biometanu i przyłączeniem do sieci gazowej.

Celem jest osiągnięcie produkcji minimum 80 mln m³ biometanu rocznie.

KPO w fazie rozliczeń

Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności wchodzi w decydującą fazę realizacji. Większość środków z 12 programów zostanie przekazana beneficjentom w 2026 r. Wśród nich znajdują się m.in.:

• poprawa efektywności energetycznej szkół,
• rozwój zeroemisyjnego transportu publicznego – Zielony Transport Publiczny,
• program NaszEauto,
• modernizacja systemów ciepłowniczych,
• wielkoskalowe magazyny energii.

Planowany jest także nowy program wsparcia instalacji fotowoltaicznych i magazynów energii jako okres przejściowy po programie Mój Prąd 6.0. Budżet – 335 mln zł z KPO.

Fundusze Norweskie i Modernizacyjny – kolejne miliardy w systemie

W drugiej połowie 2026 r. mają ruszyć pierwsze nabory w ramach programu „Zielona Transformacja” finansowanego z Mechanizmu Finansowego EOG (tzw. Fundusze Norweskie). Budżet 11 inicjatyw przekroczy 188 mln euro.

Wsparcie obejmie m.in.:

• zieloną transformację miast,
• magazynowanie energii z OZE,
• rozwój geotermii,
• projekty CCUS,
• społeczności energetyczne,
• ochronę bioróżnorodności i gospodarkę o obiegu zamkniętym.

Równolegle NFOŚiGW przygotowuje sześć nowych programów w ramach Funduszu Modernizacyjnego o łącznym budżecie ponad 6 mld zł. Obejmą one m.in. modernizację budynków szpitalnych i edukacyjnych, kogenerację z odpadów niebezpiecznych, magazyny ciepła w ciepłownictwie systemowym oraz przydomowe magazyny energii.

Fundusz Modernizacyjny zasilany jest wpływami ze sprzedaży 4,5 proc. puli uprawnień do emisji CO₂ w systemie EU ETS, zarządzanym przez Europejski Bank Inwestycyjny.