Dziś rusza nowa edycja Programu Czyste Powietrze 2025
Dziś rusza nabór wniosków w zreformowanej edycji programu Czyste Powietrze 2025, prowadzonego przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Zmiany mają na celu zwiększenie efektywności programu, eliminację nadużyć oraz poprawę jakości inwestycji termomodernizacyjnych.
Najważniejsze zmiany
Program nie będzie już finansował kotłów gazowych i instalacji fotowoltaicznych. Zamiast tego priorytetem stało się wsparcie bardziej ekologicznych rozwiązań, takich jak pompy ciepła czy kotły na biomasę. Utrzymano obowiązkowy audyt energetyczny przed rozpoczęciem prac oraz konieczność uzyskania świadectwa charakterystyki energetycznej po ich zakończeniu. Te dokumenty muszą przygotować uprawnieni specjaliści.
Zmieniono również system wsparcia administracyjnego. Ponad 950 gmin będzie pełniło funkcję operatorów pomagających beneficjentom w składaniu wniosków i realizacji inwestycji. Dodatkowo wprowadzono limity kosztów na poszczególne elementy termomodernizacji, aby uniknąć zawyżania cen przez wykonawców. Nowe zasady zakładają też, że dotacje będą dostępne tylko dla właścicieli nieruchomości posiadających je co najmniej trzy lata.
Więcej na temat zmian można znaleźć w naszym artykule „Jasne zasady i stabilne finansowanie – nowa odsłona programu Czyste Powietrze”.
Dofinansowanie i warunki finansowe
Beneficjenci zostali podzieleni na trzy grupy dochodowe:
- Podstawowy poziom wsparcia – do 66 tys. zł dla osób z rocznym dochodem do 135 tys. zł.
- Podwyższony poziom – do 99 tys. zł dla gospodarstw, w których dochód na osobę nie przekracza 2 650 zł (wielorodzinne) lub 3 650 zł (jednoosobowe).
- Najwyższy poziom – do 135 tys. zł dla osób z najniższymi dochodami i określonymi świadczeniami socjalnymi.
W ramach podwyższonego poziomu wsparcia dostępne jest również prefinansowanie inwestycji, ale pod warunkiem nadzoru operatora gminnego. Dofinansowanie przysługuje tylko na urządzenia z listy Zielonych Urządzeń i Materiałów (ZUM), obejmującej m.in. pompy ciepła i kotły na pellet. Należy przy tym pamiętać, że podatek VAT nie jest kosztem kwalifikowanym i musi zostać pokryty przez beneficjenta.
Nadzór i eliminacja nadużyć
Nowe zasady to reakcja na wcześniejsze nieprawidłowości, w tym zawyżanie kosztów i przypadki niewywiązywania się z inwestycji mimo otrzymanego prefinansowania. Teraz wysokie dotacje wymagają nadzoru operatora gminnego, a podejrzenia nadużyć są zgłaszane do prokuratury. Do tej pory NFOŚiGW wykrył nieprawidłowości na kwotę 600 mln zł.
Wykonawcy i eksperci zaniepokojeni zmianami
Nowa edycja programu Czyste Powietrze 2025 jest zdaniem rynku konieczna, ale w obecnym kształcie budzi sporo wątpliwości. Jednym z kluczowych problemów jest brak listy certyfikowanych wykonawców, co zwiększa ryzyko niskiej jakości realizacji inwestycji oraz potencjalnych oszustw. Dodatkowo, lista Zielonych Urządzeń i Materiałów nie jest w pełni zgodna z europejskim rejestrem EPREL. Może to prowadzić do finansowania mniej efektywnych technologii kosztem tych bardziej ekologicznych.
Kontrowersje budzi również system wsparcia finansowego, który wprowadza progi dochodowe mogące wykluczyć część gospodarstw domowych. Osoby o dochodach niewiele wyższych od najniższych progów mogą mieć problem z zapewnieniem wkładu własnego. Wątpliwości budzi także brak wieloletniego planu finansowania programu – obecnie zabezpieczone środki wystarczą na około dwa lata, a nie wiadomo, co stanie się później.
Wykonawcy zgłaszają też problemy z maksymalnymi stawkami dotacji. Ich zdaniem kwoty przypisane dla najwyższego poziomy dofinansowania np. w pozycji stolarka okienna nie odpowiadają stawkom rynkowym.
Eksperci podkreślają, że choć program został poprawiony, to bez zmian na poziomie rządowym, w tym lepszej kontroli jakości i długoterminowego planowania, jego skuteczność może być ograniczona.
Źródło: gov.pl