W UE 66 procent gospodarstw domowych ma inteligentne liczniki, ale tylko 7 proc. korzysta z dynamicznych cen prądu

Inteligentne liczniki są już powszechne w wielu krajach Europy, ale odbiorcy nadal rzadko korzystają z cen energii zmieniających się wraz z sytuacją na rynku. Z najnowszego raportu ACER i CEER wynika, że umowy z dynamiczną ceną ma tylko 7 proc. gospodarstw domowych. W Polsce nadal dominują umowy ze stałą ceną energii.

Tylko 7 proc. gospodarstw domowych korzysta z cen dynamicznych

Agencja ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER) oraz Rada Europejskich Regulatorów Energii (CEER) opublikowały 30 września 2026 r. dokument „European retail markets for elekricity and gas. 2026 Monitoring Report”. W badanej grupie ok. 240 mln gospodarstw domowych 52 proc. odbiorców korzystało z jednej stałej ceny obowiązującej przez określony czas. W dziewięciu rynkach udział takich umów przekraczał 80 proc., a dot. to:

• Chorwacji,
• Malty,
• Rumunii,
• Cypru,
• Niemiec,
• Holandii,
• Portugalii,
• Łotwy,
• Polski.

Wg raportu Chorwacja, Malta, Rumunia i Cypr mają 100 proc. udziału umów z ceną stałą. W Niemczech było to 98 proc., w Holandii 93 proc., w Portugalii 92 proc., na Łotwie 83 proc., a w Polsce 81 proc.

Umowy elastyczne w naszym kraju dot. 11 proc. punktów pomiarowych gospodarstw domowych. Mowa tu m.in. o taryfach zależnych od pory użytkowania lub indeksowanych. Z kolei 8 proc. punktów pomiarowych zostało przypisanych do umów dynamicznych. Jednakże ACER rozdziela częstotliwość aktualizacji ceny od tego, czy stawka zmienia się w ciągu doby. To, jak oferta została nazwana jeszcze nie świadczy o tym, czy odbiorca faktycznie dostaje sygnał zachęcający do przesuwania zużycia na tańsze godziny.

Inteligentne liczniki ma już 66 proc. odbiorców. To jednak nie wystarcza

Średnio 66 proc. monitorowanych gospodarstw domowych w UE i Norwegii posiada inteligentne liczniki. W 16 z 25 państw opisanych w raporcie udziały ten wyniósł 75 proc. Szwecja, Dania, Włochy i Estonia miały po 100 proc., a Hiszpania, Finlandia, Luksemburg, Łotwa, Norwegia, Portugalia i Słowenia po 99 proc. Polska z wynikiem 48 proc. uplasowała się znacznie niżej na tej liście. Dla porównania Belgia miała 57 proc., Litwa 64 proc., a Niemcy jedynie 6 proc.

Posiadanie liczników nie przekłada się od razu na elastyczność. ACER podkreśla, że potrzebne są również odpowiednie oferty sprzedawców, dostęp do danych oraz możliwość reagowania odbiorcy na zmiany cen.

Ile kosztuje prąd w Polsce? ACER szacuje na 556 euro rocznie

Dla Polski ACER przyjął w 2025 r. średnią cenę energii elektrycznej dla gospodarstw domowych na poziomie 275 euro/MWh i przeciętne zużycie 2,018 MWh rocznie. Szacowany roczny wydatek wyniósł ok. 556 euro. Stanowi to 2,1 proc. mediany dochodu gospodarstwa domowego, która została oszacowana na 26 247 euro rocznie. Dla całej UE przeciętne roczne wydatki na energię elektryczną wyniosły ok. 840 euro, a na gaz 1170 euro.

Udział wydatków na prąd w medianie dochodu gospodarstwa domowego wynosił od 1,2 proc. w Luksemburgu do 3,9 proc. w Czechach i Grecji. Finlandia miała 3,7 proc, a Cypr 3,2 proc.

W porównaniu do rocznego rachunku za prąd w Polsce, Szwedzi płacili 1588 euro, Norwegowie 1580 euro, a Finowie 1530 euro. ACER analizował łącznie cenę, zużycie i dochód.

Warto zauważyć, że założenia ACER w stosunku do Polski są rozbieżne z oficjalnymi danymi Głównego Urzędu Statystycznego. Za 2025 r. średnie roczne zużycie energii elektrycznej w gospodarstwie domowym wyniosło wg GUS 1832,8 kWh, czyli o 185,2 kWh mniej niż w omawianym raporcie. Gdyby zastosować przyjętą stawkę 275 euro/MWh do danych GUS, to wtedy roczny rachunek spadłby do ok. 504 euro.

Ceny dynamiczne mogą obniżyć rachunek o 120 euro rocznie

ACER także sprawdził, ile mogłyby zaoszczędzić trzy przykładowe gospodarstwa domowe, gdyby zamiast umowy z jedną ceną energii przez całą dobę wybrały ofertę, gdzie cena zmienia się wraz z sytuacją na rynku. Dla gospodarstwa zużywającego 3000 kWh rocznie sama zmiana sposobu rozliczania obniżyłaby wydatki o ok. 13 proc. Dodatkowe 7 proc. obniżki można by zyskać poprzesz przeniesienie zużycia na tańsze godziny. Łącznie oszczędność mogłaby wynieść nawet 120 euro w skali roku.

W gospodarstwie domowym z pompą ciepła, przy zużyciu 6000 kWh rocznie oszczędność wyniosłaby nawet 140 euro. Natomiast w domu, gdzie jest jeszcze samochód elektryczny i zużycie roczne sięga 6500 kWh można by zaoszczędzić aż 340 euro.

Należy pamiętać, że nie są to gwarantowane oszczędności. Podane w raporcie warianty bazują na pewnych założeniach i konkretnych zachowaniach. Nie uwzględniono tu jednak wszystkich kosztów wliczonych w fakturę, np. tych związanych z zarządzeniem ryzykiem czy administracją.