Fotowoltaika może pokryć 40% zapotrzebowania na energię UE?

2,3 TWp mocy zainstalowanej w fotowoltaice, co przełożyłoby się na produkcję około 2 750 TWh energii elektrycznej rocznie przy obecnych technologiach PV. Taka ilość energii odpowiada blisko 40% zapotrzebowania na energię elektryczną w scenariuszu w pełni odnawialnego systemu energetycznego UE w 2050 roku.

Co istotne, potencjał ten pozostaje w dużej mierze niewykorzystany – dziś jedynie około 10% dachów budynków w Europie jest wyposażonych w instalacje fotowoltaiczne. Mimo to systemy dachowe stanowią już ponad 60% całkowitej mocy PV zainstalowanej w UE, która w 2024 roku wynosiła 339 GWp.

Budynki mieszkalne i niemieszkalne – różne role, wspólny cel

Badanie po raz pierwszy na poziomie całej UE rozdziela potencjał dachowej fotowoltaiki dla:

• budynków mieszkalnych – ok. 1,8 TWp,
• budynków niemieszkalnych (biura, handel, przemysł, obiekty publiczne) – ok. 0,5 TWp.

Duże dachy obiektów niemieszkalnych, szczególnie te o powierzchni przekraczającej 2 000 m², odgrywają ważną rolę w krótkim okresie. Same takie budynki mogłyby pomieścić około 355 GW mocy PV, co oznacza, że ponad połowa unijnego celu 700 GW mocy fotowoltaiki do 2030 roku mogłaby zostać zrealizowana wyłącznie na dachach obiektów niemieszkalnych.

W niektórych państwach członkowskich – m.in. na Cyprze, w Finlandii i Danii – potencjał dachów niemieszkalnych wystarczyłby do pokrycia 95% lub więcej krajowych celów PV zapisanych w zaktualizowanych Krajowych Planach na rzecz Energii i Klimatu (NECP).

Nowa jakość planowania energetycznego

Analiza została oparta na najnowszej wersji European Digital Building Stock Model (DBSM R2025) – ogólnoeuropejskim zbiorze danych geoprzestrzennych o budynkach. Zastosowane podejście „oddolne” umożliwia analizę potencjału PV na poziomie:

• pojedynczego budynku,
• osiedla,
• miasta,
• regionu,
• całej Unii Europejskiej.

Daje to administracjom publicznym, operatorom sieci i inwestorom narzędzie do precyzyjnego, opartego na danych planowania transformacji energetycznej, zamiast ogólnych i często niedoszacowanych prognoz.

Technologia po stronie fotowoltaiki

Autorzy badania uwzględnili także szybki postęp technologiczny. Sprawność konwersji energii w panelach PV wzrosła z około 18% w 2018 roku do 22% w 2025 roku, a nowoczesne systemy montażowe pozwalają na większą gęstość mocy, szczególnie na płaskich dachach dużych obiektów komercyjnych.

Oznacza to, że realny potencjał dachowej fotowoltaiki może być jeszcze wyższy wraz z dalszym rozwojem technologii.

Budynki w centrum transformacji klimatycznej

Budynki odpowiadają obecnie za około 42% zużycia energii w UE oraz 36% emisji gazów cieplarnianych związanych z energią. Jednocześnie poziom elektryfikacji gospodarstw domowych wciąż pozostaje niski – według Eurostatu to zaledwie 26%.

Ponieważ większość obecnego zasobu budynków będzie użytkowana również po 2050 roku, integracja dachowej fotowoltaiki z procesami renowacji energetycznej staje się jednym z najskuteczniejszych sposobów:

• redukcji emisji,
• obniżenia rachunków za energię,
• wsparcia ogrzewania pompami ciepła,
• rozwoju elektromobilności i ładowania pojazdów elektrycznych.

Dodatkowym impulsem będzie obowiązek instalacji systemów solarnych wynikający ze zrewidowanej dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (EPBD).

Dane otwarte, polityka oparta na faktach

Zarówno baza danych DBSM R2025, jak i kod wykorzystany w analizie, zostały udostępnione publicznie. To istotny krok w stronę transparentnej, opartej na wiedzy polityki energetycznej, umożliwiający dalsze analizy i lepsze dostosowanie instrumentów wsparcia.

Badanie wspiera kluczowe inicjatywy UE, takie jak RePowerEU, Europejska Inicjatywa Dachów Solarnych oraz nowa dyrektywa EPBD, wzmacniając kierunek rozwoju zdecentralizowanych systemów energetycznych, w których dachowa fotowoltaika odgrywa rolę jednego z filarów transformacji.

Źródło badań: G. Kakoulaki i in., Mapping Europe’s rooftop photovoltaic potential with a building-level database, Nature Energy (2026).