Magazyny energii w Polsce – najnowsze zmiany prawne (sierpień 2023 r.).

W dzisiejszej publikacji poruszymy temat związany ze zmianami prawnymi w zakresie magazynów energii w Polsce, wykorzystywanych do czasowego gromadzenia energii wytworzonej z odnawialnych źródeł (OZE).

Tematyka ta obejmować będzie zarówno kwestie prawne, które obowiązują od pewnego czasu w naszym kraju oraz kwestie praktyczne związane z tymi rozwiązaniami – w szczególności wyjaśnimy, czym jest i co zawiera rejestr magazynów energii.

Dynamicznie zmieniające się otoczenie biznesowe powoduje, że ustawodawca podejmuje kroki, aby przepisy prawa nadążały nad nowo kształtującą się rzeczywistością. To właśnie dynamiczny rozwój sektora OZE powoduje cykliczne zmiany w obowiązujących przepisach prawa. Dodatkowym bodźcem do zmian jest ustawodawstwo unijne, które niejako narzuca nam kierunki działania w celu stworzenia realnych zintegrowanych, konkurencyjnych i nastawionych na potrzeby konsumentów, rzetelnych, przejrzystych i bezpiecznych rynków energii elektrycznej w całej Unii Europejskiej.

Europejski Zielony Ład to komunikat Komisji Europejskiej z 11 grudnia 2019 r., w którym przedstawiono szczegółową wizję w jaki sposób doprowadzić, aby Europa stała się kontynentem neutralnym klimatycznie do 2050 r., przy wykorzystaniu właśnie czystej, zielonej energii, przystępnych cen oraz szeroko rozumianego bezpieczeństwa. To właśnie te czynniki wraz z implementacją dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady (w szczególności mowa tu o dyrektywie 2019/944) powodują, że do polskiego porządku prawnego wrażane są nowe rozwiązania i konstrukcje prawne, przez co nasz krajowy system ulega ciągłym zmianom i nowelizacjom.

Zdecydowana większość zmian w przepisach prawa odnosić się będzie do ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 1385) – dalej: „pr. ener.”.

Zmiany w przepisach prawa – regulacje magazynów energii w Polsce i na świecie

W tym miejscu należy wyjaśnić, że przepisy związane z szeroko rozumianą branżą OZE zmieniają się w ostatnim czasie dość dynamicznie. Skutkiem tego trendu jest z pewnością transformacja energetyczna, która odbywa się na naszych oczach każdego dnia.

Wzrost zainteresowania tematyką OZE, wzrost konkurencyjności rozwiązań na rynku odnawialnych źródeł energii oraz nowe regulacje prawne w tym zakresie – wszystko to powoduje, że tematyka ta jest niezwykle aktualna i powoduje spore zainteresowanie szerokiego kręgu odbiorców.

Zmiany w przepisach w zakresie definicji pojęć bezpośrednio związanych z magazynami energii elektrycznej:

  • Zgodnie z art. 3 pkt 6f pr. ener. – przez agregatora powinniśmy rozumieć uczestnika rynku działającego na rynku energii elektrycznej zajmującego się agregacją.
  • Agregatorem niezależnym natomiast jest w rozumieniu art. 3 pkt 6g pr. ener. – agregator niepowiązany ze sprzedawcą energii elektrycznej odbiorcy oraz niezaliczający się do grupy kapitałowej w rozumieniu art. 4 pkt 14 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 275 oraz z 2022 r. poz. 2581 i 2640), do której zalicza się ten sprzedawca. Obie definicje (agregatora i agregatora niepowiązanego) są stosunkowo świeże, gdyż obowiązują w polskim porządku prawnym od dnia 7 września 2023 r.
  • Art. 3 pkt 10k ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 1385) – dalej: „pr. ener.” – przez magazyn energii elektrycznej należy rozumieć instalację umożliwiającą magazynowanie energii elektrycznej i wprowadzenie jej do sieci elektroenergetycznej. W tym miejscu należy wyjaśnić, że nasz ustawodawca wprowadził również termin magazynu energii w ujęciu ogólnym, co pozwala na stosowanie magazynu energii w odniesieniu do innego rodzaju źródeł energii – tzn. nie tylko tej energetycznej.
  • Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 10ka pr. ener. – przez magazyn energii należy rozumieć instalację umożliwiającą magazynowanie energii, w tym magazyn energii elektrycznej (definicja obowiązująca od dnia 1 marca 2023 r.).
  • Art. 3 pkt 59 pr. ener. – przez magazynowanie energii elektrycznej należy rozumieć odroczenie, w systemie elektroenergetycznym, końcowego zużycia energii elektrycznej lub przetworzenie energii elektrycznej pobranej z sieci elektroenergetycznej lub wytworzonej przez jednostkę wytwórczą przyłączoną do sieci elektroenergetycznej i współpracującą z tą siecią do innej postaci energii, przechowanie tej energii, a następnie ponowne jej przetworzenie na energię elektryczną.
  • Art. 3 pkt 59a pr. ener. – przez magazynowanie energii należy rozumieć magazynowanie energii elektrycznej lub przetworzenie energii elektrycznej pobranej z sieci elektroenergetycznej lub wytworzonej przez jednostkę wytwórczą przyłączoną do sieci elektroenergetycznej i współpracującą z tą siecią do innej postaci energii, przechowanie tej energii, a następnie wykorzystanie jej w postaci innego nośnika energii.

Istotny przepis z uwagi na usankcjonowanie magazynów energii w polskim porządku prawnym:

  • Art. 43g ust. 1 pr. ener. – jest przepisem niezwykle istotnym, który w prosty sposób wyjaśnia, czym właściwie jest rejestr magazynów energii. Mimo, iż jest to przepis, który obowiązuje już od dłuższego czasu, jego istotność dla całego systemu jest na tyle wysoka, że warto jest przywołać ustawowe brzmienie przedmiotowej regulacji – operator systemu elektroenergetycznego prowadzi, w postaci elektronicznej, rejestr magazynów energii elektrycznej przyłączonych do jego sieci, stanowiących jej część lub wchodzących w skład jednostki wytwórczej lub instalacji odbiorcy końcowego przyłączonej do jego sieci, zgodnie ze wzorem.

Rejestr magazynów energii – dlaczego jest ważny dla branży energetycznej?

Tytułem wstępu należy wyjaśnić, czym dokładnie jest rejestr magazynów energii elektrycznej oraz jakie informacje zawiera ten rejestr.

Czym jest rejestr magazynów energii elektrycznej w rozumieniu pr. ener.?

W rejestrze magazynów zamieszcza się informacje w formie elektronicznej odnośnie magazynów przyłączonych do sieci, stanowiących część tej sieci lub wchodzących w skład jednostki wytwórczej lub instalacji odbiorcy końcowego przyłączonej do należącej do niego sieci.

Czy rejestr magazynów energii elektrycznej jest dobrym rozwiązaniem?

Z całą pewnością należy wskazać, że istnienie takiego rejestru jest rozwiązaniem niezwykle korzystnym i oczekiwanym przez szeroko rozumianą branżę elektryczną, w szczególności przez sektor OZE. Wprowadzenie rejestru magazynów energii elektrycznej pozwala na w pełni jawne, transparentne dokonywanie właściwych i szybkich analiz, zapotrzebowań, sprawdzeń, weryfikacji etc. To oficjalne źródło informacji na temat realnie funkcjonującej liczby magazynów energii elektrycznej, których w zamyśle pomysłodawców powinno z każdym rokiem przybywać.

Jakie informacje są zawarte w rejestrze magazynów energii elektrycznej w rozumieniu pr. ener.?

W tym miejscu należy wyjaśnić, jakie dokładnie informacje zamieszczane są w rejestrze magazynów energii elektrycznej. Należą do nich takie dane jak:

1) oznaczenie posiadacza magazynu energii elektrycznej, w tym:

a) imię i nazwisko albo nazwę wraz z oznaczeniem formy prawnej posiadacza magazynu energii elektrycznej;

b) miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, siedzibę oraz jej adres;

c) numer PESEL albo numer identyfikacji podatkowej (NIP), o ile taki posiada;

2) oznaczenie magazynu energii elektrycznej zawierające:

a) określenie technologii wykorzystywanej do magazynowania energii elektrycznej;

b) dane dotyczące łącznej mocy zainstalowanej magazynu energii elektrycznej określonej w kW;

c) dane dotyczące pojemności magazynu energii elektrycznej określonej w kWh;

d) sprawność magazynu energii elektrycznej;

e) maksymalną moc ładowania wyrażoną w kW;

f) maksymalną moc rozładowania wyrażoną w kW;

g) miejsce przyłączenia magazynu energii elektrycznej;

h) wskazanie czy magazyn energii elektrycznej stanowi część jednostki wytwórczej lub instalacji odbiorcy końcowego;

3) tytuł prawny do posiadanego magazynu energii elektrycznej.

Powyższe wynika wprost z art. 43g ust. 6 pr. ener. Warto jest zauważyć w tym miejscu, że posiadacz magazynu energii elektrycznej powiadamia operatora systemu elektroenergetycznego o wszelkiej zmianie wyżej określonych danych w terminie 14 dni od dnia ich zmiany. Operator systemu elektroenergetycznego jest obowiązany do zaktualizowania tych danych w terminie 14 dni od dnia otrzymania powiadomienia.

Warto jest również podkreślić, że rejestr magazynów energii elektrycznej jest jawny i udostępniany przez operatora systemu elektroenergetycznego na jego stronie internetowej, z wyłączeniem informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa, które zastrzegł posiadacz magazynu energii elektrycznej, lub podlegających ochronie danych osobowych.

Co to jest wzór rejestru magazynów energii elektrycznej i kto go ustanawia?

Istotnym jest również podkreślenie, że to właśnie minister właściwy do spraw energii określa, w drodze rozporządzenia, wzór rejestru magazynów energii elektrycznej, wzór aktualizacji, a także format danych zamieszczanych w rejestrze magazynów energii elektrycznej, kierując się koniecznością ujednolicenia formy przekazywania informacji dotyczących magazynów energii elektrycznej oraz możliwością agregowania informacji zawartej w rejestrach magazynów energii elektrycznej prowadzonych przez operatorów systemu elektroenergetycznego – tak art. 43g ust. 9 pr. ener.

Pozostałe aktualizacje prawne w zakresie energii elektrycznej

Warto jest również zwrócić uwagę na inne przepisy w zakresie szeroko rozumianych regulacji energetycznych, które uległy zmianie bądź będą wprowadzone w najbliższej przyszłości. Na szczególną uwagę zasługują dwie kwestie, które wymagają podkreślenia.

Zmiany w zakresie przepisów prawa budowlanego w odniesieniu do wysokości mocy instalacji fotowoltaicznych, odnośnie których nie będzie wymagane zgłoszenie oraz uzyskiwanie decyzji o pozwoleniu na budowę w trybie art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682) – dalej: „pr. bud.”.

Zmiany w przepisach prawa budowlanego w odniesieniu do branży odnawialnych źródeł energii:

Zgodnie z nowelizowanym art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. c pr. bud. – nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu pomp ciepła, wolno stojących kolektorów słonecznych, urządzeń fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 150 kW z zastrzeżeniem, że do urządzeń fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 6,5 kW stosuje się obowiązek uzgodnienia z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych pod względem zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej, zwany dalej „uzgodnieniem pod względem ochrony przeciwpożarowej”, projektu tych urządzeń oraz zawiadomienia organów Państwowej Straży Pożarnej, o którym mowa w art. 56 ust. 1a pr. bud. Wyjaśnić należy, że zmiana to obejmuje wyłącznie zastąpienie wyrazów „50 kW” wyrazami „150 kW”.

Jest to bardzo duża zmiana i ułatwienie dla inwestorów. Dodatkowo dzięki zwiększeniu mocy granicznej do 150 kW, pozostanie miejsce w zakresie mocy, na realizację magazynu energii elektrycznej, który przy pewnych warunkach nie będzie wliczany do ogólnej mocy – o czym dalej).

Warto jest również wskazać, że postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę dla pomp ciepła, wolnostojących kolektorów słonecznych oraz urządzeń fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 150 kW wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie nowelizacji ustawy umarza się. Na wejście w życie tej regulacji należy poczekać do października 2023 r.

Uwaga – uproszczenie procedur administracyjnych z uwagi na dyrektywę RED II – cytat z uzasadnienia do ustawy:

Warto jest przywołać stanowisko do uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej przepisy prawa budowlanego: „W zakresie procedur administracyjnych w procesie inwestycyjnym w OZE, dyrektywa RED II stawia wymogi, do których spełnienia są zobowiązane państwa członkowskie Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 16 ust. 4 RED II łączny czas trwania procedur związanych z wydawaniem zezwoleń właściwych organów dla instalacji o mocy zainstalowanej 150 kW i wyższej nie może przekroczyć dwóch lat, a okres ten ze względu na wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności można przedłużyć o j eden rok.

Dla instalacji o mocy zainstalowanej poniżej 150 kW, okres trwania procedur to maksymalnie rok – z możliwością przedłużenia o jeden rok w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Podobnie w przypadku rozbudowy źródła energii, dyrektywa obliguje do zapewnienia uproszczonej i szybkiej procedury wydawania zezwoleń, odpowiednio wynoszącej rok – z możliwością przedłużenia o kolejny rok.”.

Zmiany w przepisach prawa energetycznego w odniesieniu do magazynów energii i mikroinstalacji fotowoltaicznych:

Na uwagę zasługuje fakt, iż ustawodawca przewidział, że w przypadku przyłączenia do sieci dystrybucyjnej mikroinstalacji z magazynem energii elektrycznej, do mocy zainstalowanej mikroinstalacji, o której mowa w ust. 8d4 pr. ener., nie wlicza się mocy zainstalowanej magazynu energii elektrycznej, o ile moc zainstalowana magazynu energii elektrycznej, łączna moc możliwa do wprowadzenia do sieci dystrybucyjnej przez mikroinstalację z magazynem energii elektrycznej – jest nie większa niż moc zainstalowana elektryczna mikroinstalacji – tak art. 8d12 pr. ener., który obowiązuje od dnia 21 grudnia 2022 r., jednakże warto o nim wspominać, gdyż w dalszym ciągu większość podmiotów zapomina o przedmiotowej zmianie w przepisach prawa.

Hybrydowe instalacje OZE w kontekście magazynowania energii elektrycznej i proponowanych zmian w przepisach

Podążając za ustawodawcą warto jest wyjaśnić szerszemu gronu kwestię związaną z hybrydowymi instalacjami OZE, szczególnie w kontekście magazynowania energii elektrycznej oraz w odniesieniu do proponowanych przez ustawodawcę zmian w przepisach (również przepisach prawa budowlanego z uwagi na dyrektywę RED II): „Wprowadzenie obowiązku posiadania przez hybrydową instalację odnawialnego źródła energii magazynu energii zagwarantuje istotne korzyści wynikające z bieżącej eksploatacji sieci dystrybucyjnej i pozwoli na uniknięcie istotnych wydatków na jej rozbudowę, których poniesienie byłoby konieczne. Pozwoli to też na łatwiejsze bilansowanie energii wytworzonej w tym zespole. Projektowane zmiany będą miały istotny wpływ na rozwój sektora magazynowania energii, co sprzyja stałemu rozwojowi tej technologii, w efekcie czego należy się spodziewać wzrostu efektywności magazynów energii. W szerszej perspektywie rozwój tej technologii ma wpływ nie tylko na duże instalacje odnawialnego źródła energii. Zakłada się, iż tańsza i bardziej efektywna technologia magazynowania energii to szansa na zwiększenie poziomu auto konsumpcji energii odnawialnej. Ponadto, w definicji mocy zainstalowanej elektrycznej instalacji odnawialnego źródła przewiduje się urządzenie określające łączną moc znamionową czynną w przypadku hybrydowej instalacji odnawialnego źródła energii. Pozwoli to na uniknięcie wątpliwości związanych ze stosowaniem przepisów w odniesieniu do hybrydowej instalacji odnawialnego źródła energii. Proponowane rozwiązanie nie determinuje charakteru i technologii zastosowanego magazynu energii, ani technologii instalacji OZE. Daje to możliwość inwestorom elastycznego podejścia i swobodnego kształtowania konfiguracji instalacji hybrydowej w oparciu o własne założenia. Niemniej jednak, magazyn energii pozostaje jedynym rozwiązaniem stabilizującym OZE. W tym zakresie jest istotne wykorzystanie magazynu energii jako jedynej dostępnej dzisiaj technologii, która zapewnia wprowadzenie energii elektrycznej do sieci w momencie braku generacji przez PV i elektrownię wiatrową. Wraz z rosnącą rolą źródeł wiatrowych i słonecznych konieczne są działania na rzecz stabilizacji systemu elektroenergetycznego. Obowiązkowe wykorzystanie magazynu w hybrydowej instalacji OZE jest działaniem w tym kierunku. Pozwala na zdecydowaną stabilizację i spłaszczenie konturu mocy oddawanej przez instalacje OZE do sieci OSD oraz znaczne zmniejszenie oddziaływań harmonicznych na ich otoczenie. Wpisanie obowiązku włączenia magazynu energii do definicji instalacji hybrydowej będzie silnym bodźcem rozwoju dla rynku magazynów energii, które dotąd nie mają dedykowanej regulacji i systemu wsparcia, pozwalających na większy udział w KSE. Energia zgromadzona w magazynie ma pozwolić zaspokoić potrzeby operatora sieci w momentach, kiedy moc ze źródeł odnawialnych będzie na tyle niska, że będzie jej brakowało w krótkich okresach czasu. Duża dynamika pracy magazynu energii pozwoli na szybkie dostarczenie brakującej mocy i pomoże skutecznie opanować trudną sytuację z rozpływami mocy w sieci. Magazyn energii nie tylko może służyć do interwencyjnych działań na potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa pracy sieci operatorskiej, ale może brać udział również w innych działaniach sieciowych, np. do regulacji mocy biernej. Wprowadzenie proponowanych przepisów nie będzie miało wpływu na ceny energii dla odbiorców końcowych. Dopiero po pozytywnej ocenie tych rozwiązań przez Komisję Europejską, będą przygotowane rozporządzenia wykonawcze wskazujące poziom ceny referencyjnej oraz oczekiwany wolumen, będący przedmiotem aukcji, i dopiero wtedy będzie można poznać ich wpływ na ceny energii. Konieczne jest jednak podkreślenie, że dzisiaj jedną z największych barier dla rozwoju OZE jest brak dostępnych mocy przyłączeniowych. Potrzebne są działania umożliwiające współkorzystanie z przyłącza przez różne technologie, przy zwiększeniu stopnia wykorzystania tego przyłącza i dyspozycyjności wprowadzanej mocy. Temu ma służyć hybrydowa instalacja OZE.” – tak uzasadnienie do ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw.

Próba oceny aktualizacji prawnych w zakresie magazynów energii i prawa energetycznego

W tym miejscu warto zastanowić się nad tym, czy kierunek zmian w przepisach prawa jest słuszny i perspektywiczny. Z całą pewnością na szczególne uznanie zasługuje fakt, iż ustawodawca w nowych definicjach zastosował rozwiązania niezwykle proste, czytelne i jasne. Jest to ogromny plus w kierunku zwiększenia przyswajalności i stosowania nowych regulacji prawnych w praktyce. Na uznanie zasługuje również fakt wysokiej spójności przepisów z wytycznymi wynikającymi z modelowych założeń Europejskiego Zielonego Ładu.

Pełna ocena nowych regulacji prawnych możliwa jest dopiero po pewnym czasie ich obowiązywania w praktyce. Jak każda zmiana – również zmiany w przepisach prawa mają swoje wady i zalety. Należy również spodziewać się dodatkowych zmian w zakresie innych ustaw, gdyż skala złożoności problematyki związanej z transformacją energetyczną powoduje, że w zasadzie większość przepisów będzie musiała zostać dostosowana do nowych modeli funkcjonowania w zakresie zielonych rozwiązań w walce o klimat i bezpieczeństwo ogółu.

Magazyny energii w Polsce – podsumowanie i wnioski

Tematyka magazynowania energii elektrycznej jest zagadnieniem kluczowym w branży OZE. Regulacje prawne powinny usprawniać proces wdrażania nowych, innowacyjnych i bezpiecznych rozwiązań. Przepisy powinny nadawać ramy funkcjonowania pewnym rozwiązaniom, jednocześnie być czytelnym drogowskazem jak należy postępować, aby w legalny sposób osiągnąć cel nadrzędny – aby Europa stała się kontynentem neutralnym klimatycznie do 2050 r., przy wykorzystaniu bezpiecznych i sprawdzonych rozwiązań w odniesieniu do każdego podmiotu (zarówno mieszkańca od przedsiębiorcy).

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

KONFERENCJA E-MAGAZYNY 2023

Najnowsze

PARTNERZY PORTALU

Kategorie

BĄDŹMY W KONTAKCIE

Najnowsze

PARTNERZY PORTALU

Kategorie

BĄDŹMY W KONTAKCIE