Energia z Bałtyku popłynie inaczej? Rząd szykuje ważne zmiany dla morskich farm wiatrowych

Ministerstwo Klimatu i Środowiska przygotowało projekt rozporządzenia, który ma zmienić zasady projektowania, budowy i eksploatacji infrastruktury służącej do wyprowadzania energii z morskich farm wiatrowych. Jedną z najważniejszych propozycji jest dopuszczenie budowy napowietrznych linii eksportowych na odcinkach lądowych. Nowe regulacje mają również uwzględnić technologię HVDC, doprecyzować wymagania dotyczące żywotności instalacji i zwiększyć elastyczność realizacji inwestycji offshore.

Projekt rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 29 września 2026 r. dotyczy szczegółowych wymagań technicznych dla urządzeń służących do wyprowadzenia mocy oraz elementów stacji elektroenergetycznych zlokalizowanych na morzu. Nowe przepisy mają zastąpić rozporządzenie z 25 maja 2022 r., które – zdaniem projektodawców – nie odpowiada już w pełni potrzebom rozwijającego się sektora morskiej energetyki wiatrowej.

Resort wskazuje, że konieczność zmian wynika przede wszystkim z rozwoju technologii, rosnącej skali planowanych inwestycji oraz doświadczeń zdobytych podczas przygotowywania projektów offshore na polskim Bałtyku. Istotną rolę odegrały również dialogi techniczne prowadzone przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) z inwestorami, producentami i deweloperami morskich farm wiatrowych.

Energia z Bałtyku także liniami napowietrznymi

Jedną z najbardziej znaczących zmian jest wprowadzenie możliwości realizacji lądowych odcinków infrastruktury wyprowadzającej moc z morskich farm wiatrowych w technologii napowietrznej.

Dotychczasowe regulacje koncentrowały się na kablowych liniach eksportowych. Wynikało to z założeń przyjmowanych dla pierwszych projektów offshore, w których przesył energii z farm wiatrowych do punktów przyłączenia do krajowego systemu elektroenergetycznego przewidywano z wykorzystaniem infrastruktury kablowej.

Wraz ze wzrostem długości lądowych odcinków tras przesyłowych pojawiła się jednak potrzeba uwzględnienia alternatywnych rozwiązań.

Nowy projekt wprowadza rozróżnienie pomiędzy linią eksportową, kablową linią eksportową oraz napowietrzną linią eksportową. Ta ostatnia będzie mogła być stosowana na lądzie, pod warunkiem spełnienia określonych wymagań technicznych.

Dla inwestorów oznacza to możliwość szerszego wyboru technologii przesyłu energii. W zależności od lokalizacji i warunków realizacji przedsięwzięcia rozwiązania napowietrzne mogą stanowić alternatywę dla kosztownych i wymagających robót ziemnych połączeń kablowych. Nie oznacza to jednak automatycznego dopuszczenia takich linii w każdej lokalizacji – poszczególne inwestycje nadal będą musiały spełniać właściwe wymagania prawne i środowiskowe.

Technologia HVDC z szerszym uwzględnieniem w przepisach

Kolejnym ważnym elementem projektu jest dostosowanie regulacji do technologii HVDC, czyli przesyłu energii elektrycznej prądem stałym o wysokim napięciu.

W uzasadnieniu Ministerstwo Klimatu i Środowiska wskazuje, że obowiązujące przepisy w niewystarczającym stopniu uwzględniają rozwiązania techniczne stosowane w tego rodzaju systemach.

Projekt rozszerza zatem wymagania dotyczące m.in. urządzeń elektroenergetycznych, transformatorów przekształtnikowych, zabezpieczeń oraz systemów sterowania i automatyki.

Zaproponowane regulacje mają umożliwić stosowanie różnych rozwiązań technicznych, zarówno w układach prądu przemiennego (AC), jak i instalacjach wykorzystujących technologię HVDC.

Ma to szczególne znaczenie dla przyszłych projektów morskiej energetyki wiatrowej, w których wybór sposobu przesyłu energii będzie zależeć m.in. od odległości farm od lądu, ich mocy oraz uwarunkowań technicznych przyłączenia do sieci.

Co najmniej 25 lat eksploatacji. Resort doprecyzowuje wymagania

Projekt przewiduje utrzymanie minimalnego operacyjnego czasu życia zespołu urządzeń służących do wyprowadzenia mocy na poziomie 25 lat. Jednocześnie doprecyzowano moment, od którego należy liczyć ten okres.

Zgodnie z proponowanymi przepisami będzie on rozpoczynał się od wydania przez operatora systemu przesyłowego ostatecznego pozwolenia na użytkowanie, określanego jako FON, obejmującego ostatnią turbinę wiatrową wchodzącą w skład danej farmy.

To istotne doprecyzowanie z perspektywy inwestorów, ponieważ proces budowy i uruchamiania morskich farm wiatrowych może być rozłożony w czasie.

Zmiany dotyczą również zasad określania dostępności operacyjnej infrastruktury. Projekt zakłada, że zasadniczo dostępność urządzeń w odniesieniu do wytwarzania energii elektrycznej powinna wynosić co najmniej 99 proc. W przypadku infrastruktury posiadającej tylko jedno połączenie między farmą a punktem przyłączenia przewidziano próg 98 proc.

Jednocześnie regulacje dopuszczają ograniczoną liczbę odstępstw od tych poziomów. Dla infrastruktury projektowanej na okres przekraczający 30 lat liczba takich odstępstw może wzrosnąć z dwóch do trzech w całym okresie eksploatacji, przy zachowaniu wskazanych w projekcie minimalnych wartości dostępności.

W ocenie projektodawców rozwiązanie to ma zachęcać do długoterminowego użytkowania infrastruktury offshore.

Bezpieczeństwo infrastruktury i nowe podejście do gazów izolacyjnych

Projektowane rozporządzenie obejmuje również kwestie związane z bezpieczeństwem stacji elektroenergetycznych, systemami zabezpieczeń oraz odpornością instalacji na trudne warunki środowiskowe panujące na morzu.

Wśród proponowanych rozwiązań znalazło się odejście od bezpośredniego wskazywania gazu SF6 jako medium izolacyjnego w rozdzielnicach elektroenergetycznych.

Zmiana ma związek z unijnym rozporządzeniem dotyczącym fluorowanych gazów cieplarnianych, które wprowadza ograniczenia w stosowaniu substancji o wysokim potencjale tworzenia efektu cieplarnianego.

Projekt posługuje się bardziej ogólnymi określeniami, co ma umożliwić dostosowanie instalacji do nowych wymagań środowiskowych i rozwijających się technologii izolacyjnych.

Jednocześnie utrzymano szczegółowe wymagania związane z niezawodnością urządzeń, monitorowaniem ich stanu technicznego oraz prowadzeniem analiz i przeglądów eksploatacyjnych.

SPRAWDŹ RÓWNIEŻ: Veja Mate wchodzi na niemiecki rynek bilansujący z 200 MW mocy regulacyjnej z offshore – e-magazyny.pl

Inwestorzy z większą elastycznością, ale wymagania techniczne pozostają wysokie

Z punktu widzenia rynku offshore projektowane regulacje mogą mieć znaczenie nie tylko dla samego procesu projektowania instalacji, lecz także dla kosztów i harmonogramów realizacji przyszłych przedsięwzięć.

Możliwość zastosowania napowietrznych linii eksportowych na lądzie zwiększa liczbę dostępnych wariantów technicznych, a uwzględnienie systemów HVDC może ułatwić przygotowanie infrastruktury dla kolejnych inwestycji na Morzu Bałtyckim.

Resort podkreśla w uzasadnieniu, że celem nowych przepisów jest przyspieszenie realizacji projektów morskich farm wiatrowych i poprawa warunków inwestycyjnych, bez obniżania standardów bezpieczeństwa.

Jednocześnie projekt zachowuje obowiązki dotyczące analiz technicznych, raportowania do operatora systemu przesyłowego oraz zapewnienia wysokiej niezawodności infrastruktury.

Zgodnie z projektowanymi przepisami przejściowymi do infrastruktury morskich farm wiatrowych, dla której przed wejściem w życie nowego rozporządzenia wydano pozwolenie na budowę, mają być stosowane przepisy dotychczasowe.

Oznacza to, że zmiana regulacji nie powinna automatycznie wymuszać dostosowania projektów posiadających już takie pozwolenie do nowych wymagań.

Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?

Ministerstwo proponuje, aby rozporządzenie zaczęło obowiązywać po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Nowy akt ma zastąpić dotychczasowe rozporządzenie z 25 maja 2022 r. Projekt przewiduje również przeprowadzenie wymaganej procedury notyfikacyjnej związanej z charakterem technicznym regulacji.

Planowane zmiany pokazują, że wraz z rozwojem polskiego offshore konieczne staje się dostosowywanie przepisów nie tylko do nowych technologii wytwarzania energii, ale również do infrastruktury odpowiedzialnej za jej przesył na ląd. To właśnie od niezawodności i odpowiedniego zaprojektowania tych połączeń będzie w dużej mierze zależeć efektywne wykorzystanie energii produkowanej przez morskie farmy wiatrowe na Bałtyku.