Rekuperacja w domu 120 mkw. Ile ciepła można odzyskać i ile na tym oszczędzić?

Wentylacja jest konieczna, ale razem z usuwanym z domu powietrzem tracimy również ciepło. Rekuperacja pozwala części tej energii odzyskać i wykorzystać do ogrzania świeżego powietrza nawiewanego do budynku. Ile może to dać w domu jednorodzinnym o powierzchni 120 mkw.? Przyjmujemy konkretny model i liczymy oszczędność energii oraz gazu.

Ile powietrza wymienia dom?

Sama powierzchnia 120 mkw. nie wystarcza do określenia wymaganej wentylacji. Strumień powietrza zależy m.in. od liczby i rodzaju pomieszczeń. Na potrzeby obliczenia przyjmujemy dom dla czteroosobowej rodziny z kuchnią wyposażoną w kuchenkę elektryczną, łazienkę, osobną toaletą i pomieszczeniem bez okna.

Materiały edukacyjne administracji publicznej, odwołujące się do normy PN-83/B-03430, podają minimalne strumienie wywiewanego powietrza m.in. na poziomie 50 m³/h dla kuchni z kuchenką elektryczną użytkowanej przez więcej niż trzy osoby, 50 m³/h dla łazienki, 30 m³/h dla WC i 15 m³/h dla pomieszczenia bez okna. Co łącznie daje 145 m³/h.

Z ostrożności zaokrąglimy tę wartość do 150 m³/h. Nie twierdzimy, że każdy dom o pow. 120 mkw. powinien mieć dokładnie taką samą wentylację. Jest to parametr przyjęty dla naszej hipotetycznej nieruchomości.

Ile ciepła zabiera wentylacja?

W uproszczonych obliczeniach współczynnik strat ciepła przez wentylację można określić jako 0,34 x strumień powietrza. Wartość ta wynika z właściwości fizycznych powietrza i jest stosowana w obliczeniach strat wentylacyjnych wg metodologii opartej na PN-EN 12831.

Dla naszego domu wynik wynosi:

0,34 x 150 m³/h = 51 W/K

Oznacza to, że na każdy 1 stopień Celsjusza różnicy pomiędzy wnętrzem a otoczeniem wentylacja powoduje 51 W strat cieplnych.

Do obliczeń na cały rok wykorzystajmy stopniodni ogrzewania HDD. Eurostat określa ten wskaźnik jako miarę warunków pogodowych wpływających na zapotrzebowanie budynków na ogrzewanie. W 2025 r. dla Polski wyniósł on ok. 3098 stopniodni.

Roczna strata wynikająca z wymiany 150 m³/h wynosi więc w naszym uproszczonym modelu:

51 x 3098 x 24 ÷ 1000 ≈ 3792 kWh ciepła.

Czyli ok. 3,8 MWh rocznie.

Ile z tego może odzyskać rekuperator?

Potrzebna jest także wartość sprawności odzysku ciepła. Dla naszego przykładu możemy przyjąć spokojnie 85 proc. Dlaczego? Wprawdzie nie jest to wartość przypisana wszystkim rekuperatorom, ale stanowi założenie oparte na aktualnych danych europejskiej bazy EPREL. Można w niej znaleźć domowe centrale wentylacyjne deklarujące właśnie 85-procentową sprawność termiczną odzysku ciepła.

Należy zatem policzyć:

3792 kWh x 0,85 = 3223,2 kWh

Natomiast pozostała strata wentylacyjna wynosi:

3792 kWh – 3223,2 kWh = 568,8 kWh

Jest to wynik modelowy, jednak w rzeczywistości efektywność całego systemu zależy od wielu czynników. Mowa tu m.in. o temperaturze, regulacji, zabrudzeniu filtrów, odszranianiu wymiennika, szczelności kanału oraz rzeczywistym strumieniu powietrza.

Ile gazu potrzeba do wytworzenia 3223,2 kWh ciepła?

Załóżmy, że dom jest ogrzewany gazem, a sezonowa sprawność kotła wynosi ok. 90 proc. To również pewne uproszczenie, a nie parametr każdego kotła. Aby dostarczyć 3223,2 kWh użytecznego ciepła, potrzeba:

3223,2 kWh ÷ 0,9 ≈ 3581,3 kWh energii z gazu

W przybliżeniu będzie to ok. 3,58 MWh gazu. Od 25 lutego do końca 2026 r. cena gazu w taryfie myORLEN dla gospodarstw domowych wynosi 197,29 zł/MWh netto. Wartość samego niewykorzystanego paliwa wyniosłaby zatem:

3,58 MWh x 197,29 zł/MWh ≈ 706,30 zł

Musimy jednak doliczyć do tego stawkę VAT 23 proc. Wówczas wyjdzie ok. 868,75 zł brutto.

Czy rekuperacja oszczędzi 868,75 zł rocznie?

Taki wniosek zdecydowanie szedłby za daleko. Policzyliśmy wartość gazu potrzebnego do wytworzenia ciepła, które w naszym modelu odzyskuje rekuperator. Nie uwzględniliśmy energii elektrycznej pobieranej przez wentylatory, kosztu wymiany filtrów, serwisu ani samej instalacji rekuperacji. Z drugiej strony nie doliczyliśmy zmiennych kosztów dystrybucji gazu, które również mogą spaść wraz ze zużyciem.

Nie liczymy taż okresu zwrotu inwestycji. Koszt wykonania wentylacji mechanicznej jest zupełnie inny w nowym domu, w którym przewody planuje się od początku, niż w starszym budynku, wymagającym przebudowy.

Nasz rachunek pokazuje więc przede wszystkim skalę energetyczną. Przy wymianie ok. 150 m³ powietrza na godzinę dom może tracić przez wentylację ok. 3,8 MWh ciepła rocznie, a system o 85-procentowej sprawności może teoretycznie odzyskać z tego ok. 3,2 MWh. Dopiero zestawienie tej wartości z konkretnym kosztem instalacji i eksploatacji pozwala ocenić, czy inwestycja opłaca się w danym domu.