Europa stawia na BESS, ale dławi się na pozwoleniach – dynamiczny wzrost rynku magazynów energii kontra bariery systemowe

Rynek magazynów energii w Europie znajduje się obecnie w fazie gwałtownej ekspansji, o czym rozmawialiśmy szerzej podczas naszej konferencji „Transformacja Energetyczna – Nowe technologie i wyzwania biznesu”. Ekspansja ta – zgodnie z analizami branżowymi – ma kluczowe znaczenie dla dalszej integracji odnawialnych źródeł energii oraz stabilizacji systemów elektroenergetycznych. I może powtarzamy tu pewien truizm, ale systemy bateryjne stają się nie tylko technologią wspierającą rozwój OZE, ale wręcz warunkiem koniecznym dla utrzymania bezpieczeństwa energetycznego w warunkach rosnącej zmienności generacji.

Jednocześnie jednak rozwój ten coraz wyraźniej napotyka bariery administracyjne, regulacyjne i infrastrukturalne, które zaczynają ograniczać tempo inwestycji w całej Unii Europejskiej. I stan ten staje się coraz bardziej uciążliwy operacyjnie.

Boom inwestycyjny i jego systemowe uzasadnienie

Rozwój BESS w Europie ma silne podstawy ekonomiczne i systemowe. W warunkach rosnącej penetracji OZE, magazyny energii pełnią funkcję bufora, umożliwiającego przesuwanie energii w czasie, ograniczanie zjawiska curtailment oraz stabilizację częstotliwości sieci. Według Międzynarodowej Agencji Energetycznej, magazyny energii są jednym z kluczowych elementów transformacji energetycznej, umożliwiając integrację dużych wolumenów energii odnawialnej bez konieczności utrzymywania wysokiego poziomu rezerw konwencjonalnych.

Równolegle rośnie znaczenie magazynów energii jako aktywów rynkowych. W wielu krajach europejskich BESS uczestniczą już w rynkach usług systemowych, arbitrażu cenowego oraz mechanizmach capacity market, co znacząco poprawia ich model biznesowy. Jednak rozwój tych funkcji jest nierównomierny i silnie zależny od lokalnych regulacji.

Wąskie gardło: procedury administracyjne, kolejki przyłączeniowe i brak interoperacyjności

Pomimo rosnącego zainteresowania inwestorów, jednym z najpoważniejszych ograniczeń dla rozwoju BESS w Europie pozostają procedury administracyjne, w szczególności uzyskiwanie pozwoleń oraz decyzji środowiskowych. W wielu krajach brak jest dedykowanych ścieżek dla projektów magazynowych, co prowadzi do ich traktowania analogicznie jak instalacji wytwórczych lub infrastruktury przemysłowej.

Eksperci wskazują, że brak harmonizacji przepisów na poziomie UE powoduje znaczące różnice w czasie realizacji projektów – od kilkunastu miesięcy do nawet kilku lat. Jak podkreśla Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki, uproszczenie procedur administracyjnych oraz skrócenie czasu wydawania pozwoleń jest jednym z kluczowych warunków przyspieszenia transformacji energetycznej.

Drugim istotnym problemem są ograniczenia infrastruktury sieciowej oraz rosnące kolejki przyłączeniowe. W wielu krajach europejskich operatorzy systemów przesyłowych i dystrybucyjnych mierzą się z nadmiarem wniosków przyłączeniowych, co prowadzi do znaczących opóźnień oraz wzrostu kosztów projektów.

Zjawisko to dotyczy nie tylko źródeł OZE, ale również magazynów energii, które – paradoksalnie – mogłyby przyczynić się do rozwiązania problemów sieciowych. Jednak brak odpowiednich mechanizmów regulacyjnych powoduje, że BESS często konkurują o dostęp do sieci z instalacjami wytwórczymi, zamiast być traktowane jako element infrastruktury systemowej.

Kolejnym czynnikiem ograniczającym rozwój rynku jest zmienność regulacyjna, w szczególności w zakresie opłat sieciowych i zasad funkcjonowania rynku energii. W niektórych krajach magazyny energii są obciążane podwójnymi opłatami za energię (przy ładowaniu i rozładowaniu), co znacząco pogarsza opłacalność ekonomiczną takich przedsięwzięć. Brak spójnych standardów regulacyjnych na poziomie UE prowadzi do fragmentacji rynku i utrudnia skalowanie projektów transgranicznych. W efekcie inwestorzy napotykają na wysokie ryzyko regulacyjne, które ogranicza tempo podejmowania decyzji inwestycyjnych.

I wreszcie, istotnym, choć często niedocenianym problemem jest również brak jednolitych standardów technicznych dla magazynów energii. Dotyczy to zarówno kwestii bezpieczeństwa, jak i interoperacyjności systemów oraz integracji z siecią. Rozwój technologii bateryjnych wyprzedza obecnie tempo tworzenia regulacji, co prowadzi do sytuacji, w której różne rynki stosują odmienne wymagania techniczne. To z kolei zwiększa koszty projektów i utrudnia rozwój skalowalnych modeli biznesowych.

Polska na tle Europy – czy uczymy się na cudzych błędach?

Polska znajduje się obecnie na etapie intensywnego rozwoju rynku magazynów energii, jednak doświadczenia innych krajów europejskich wskazują, że bez odpowiednich działań regulacyjnych i infrastrukturalnych może dojść do powtórzenia tych samych problemów.

Z jednej strony pojawiają się programy wsparcia oraz rosnące zainteresowanie inwestorów, z drugiej jednak system elektroenergetyczny już dziś mierzy się z ograniczeniami przyłączeniowymi oraz rosnącą liczbą odmów dla nowych instalacji. Dane Polskie Sieci Elektroenergetyczne wskazują na rosnącą presję na sieć wynikającą z dynamicznego rozwoju OZE, co w naturalny sposób przekłada się również na projekty magazynowe.

Pomimo licznych barier, potencjał rozwoju magazynów energii pozostaje bardzo wysoki. BESS mogą odegrać kluczową rolę w budowie elastycznego, zdecentralizowanego systemu energetycznego, opartego na odnawialnych źródłach energii. Rozwój technologii, spadek kosztów baterii oraz rosnące zapotrzebowanie na usługi elastyczności tworzą warunki do dalszej ekspansji rynku. W dłuższej perspektywie magazyny energii mogą stać się jednym z filarów bezpieczeństwa energetycznego oraz stabilności systemu.

Możliwe rozwiązania: europejska harmonizacja, polska ścieżka dla BESS i rola rozporządzenia bateryjnego

Rozwiązania dla obecnych barier rozwojowych rynku magazynów energii w Europie coraz częściej analizowane są nie tylko przez pryzmat regulacji rynku energii, ale również w kontekście przepisów sektorowych dotyczących samych baterii. W tym ujęciu szczególnego znaczenia nabiera rozporządzenie (UE) 2023/1542, które – choć nie jest aktem dedykowanym bezpośrednio energetyce – tworzy ramy dla funkcjonowania technologii bateryjnych w całym cyklu życia. To właśnie ono może stać się jednym z fundamentów uporządkowania rynku BESS, zwłaszcza w obszarach, które dziś pozostają niejednolite i utrudniają skalowanie inwestycji.

Na poziomie europejskim kluczowym kierunkiem powinno być powiązanie regulacji rynku energii z wymaganiami wynikającymi z rozporządzenia bateryjnego. Wprowadzenie obowiązków dotyczących śladu węglowego baterii, minimalnych poziomów trwałości, zawartości materiałów z recyklingu czy wymogów due diligence dla surowców takich jak lit, kobalt, nikiel i grafit naturalny powoduje, że rozwój BESS przestaje być wyłącznie kwestią infrastrukturalną, a staje się elementem szerszej polityki przemysłowej i środowiskowej UE. Harmonizacja tych wymagań może ograniczyć ryzyko regulacyjne i zwiększyć przewidywalność dla inwestorów, którzy dziś funkcjonują w rozdrobnionym środowisku krajowych przepisów technicznych i administracyjnych.

Szczególnie istotnym narzędziem, które może wesprzeć rozwój rynku magazynów energii, jest koncepcja cyfrowego paszportu baterii. W kontekście BESS oznacza to możliwość śledzenia parametrów technicznych, historii eksploatacji, pochodzenia surowców czy śladu węglowego na poziomie pojedynczego systemu magazynowego. Tego typu transparentność może istotnie ułatwić procesy inwestycyjne i finansowanie projektów, ponieważ banki i inwestorzy instytucjonalni coraz częściej wymagają wiarygodnych danych ESG oraz potwierdzenia zgodności z regulacjami unijnymi. W praktyce może to również przyspieszyć procesy permittingowe – ustandaryzowane dane techniczne i środowiskowe mogą skrócić czas oceny projektów przez organy administracyjne.

Rozporządzenie bateryjne wprowadza także ramy dla bezpieczeństwa i jakości produktów, które mogą zostać wykorzystane jako punkt odniesienia dla tworzenia jednolitych standardów technicznych dla BESS. W obecnym stanie brak spójnych wytycznych dotyczących bezpieczeństwa, interoperacyjności czy zarządzania cyklem życia baterii stanowi jedną z istotnych barier rozwojowych. Włączenie wymagań wynikających z rozporządzenia do krajowych regulacji dotyczących magazynów energii mogłoby uporządkować ten obszar i zwiększyć akceptację projektów zarówno przez regulatorów, jak i społeczności lokalne.

Na poziomie rynku energii konieczne pozostaje równoległe uporządkowanie zasad funkcjonowania BESS jako zasobu systemowego. Tutaj rozporządzenie bateryjne nie daje bezpośrednich odpowiedzi, ale może stanowić uzupełnienie dla regulacji energetycznych. Kluczowe pozostaje zapewnienie magazynom energii niedyskryminacyjnego dostępu do rynków usług systemowych, eliminacja podwójnych opłat sieciowych oraz stworzenie mechanizmów wynagradzania elastyczności. Połączenie tych działań z wymaganiami jakościowymi i środowiskowymi wynikającymi z rozporządzenia bateryjnego może stworzyć spójny ekosystem regulacyjny, w którym BESS będą funkcjonować jako pełnoprawny element systemu elektroenergetycznego.

W Polsce implementacja tych rozwiązań powinna iść w kierunku integracji przepisów sektorowych. Oznacza to nie tylko dostosowanie rynku energii do roli magazynów, ale również uwzględnienie wymagań rozporządzenia bateryjnego w procesach inwestycyjnych. Istotnym elementem polskiej ścieżki powinno być również powiązanie wsparcia dla BESS z ich jakością i zgodnością regulacyjną. Programy dotacyjne i mechanizmy wsparcia mogłyby premiować projekty spełniające wyższe standardy w zakresie śladu węglowego, trwałości czy transparentności łańcucha dostaw. Taki model nie tylko wspierałby rozwój rynku, ale również budowałby jego odporność na przyszłe zaostrzenia regulacyjne.

W dłuższej perspektywie rozporządzenie bateryjne może więc odegrać rolę stabilizującą dla rynku magazynów energii, pod warunkiem że zostanie właściwie zintegrowane z regulacjami energetycznymi. Połączenie wymogów technicznych, środowiskowych i rynkowych może stworzyć bardziej przewidywalne warunki inwestycyjne, ograniczyć fragmentację rynku oraz przyspieszyć rozwój BESS jako kluczowego elementu transformacji energetycznej.

Wnioski: rozwój technologii wyprzedza regulacje

Europejski rynek magazynów energii znajduje się obecnie w punkcie, w którym tempo rozwoju technologicznego i inwestycyjnego zaczyna wyprzedzać zdolność systemów regulacyjnych i administracyjnych do jego absorpcji. Bariery w postaci pozwoleń, ograniczeń sieciowych oraz niejednolitych regulacji stanowią realne zagrożenie dla dalszego rozwoju sektora. Dla Polski oznacza to konieczność wyciągnięcia wniosków z doświadczeń innych krajów i stworzenia stabilnych, przewidywalnych ram regulacyjnych, które umożliwią pełne wykorzystanie potencjału magazynów energii. Bez tego istnieje ryzyko, że dynamiczny rozwój rynku zostanie zahamowany przez te same bariery, które dziś obserwujemy w Europie Zachodniej.

Źródła:

1. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/1542/oj/eng
2. https://environment.ec.europa.eu/topics/waste-and-recycling/batteries_en
3. https://thebatterypass.eu/assets/images/content-guidance/pdf/2023_Battery_Passport_Content_Guidance.pdf
4. https://www.solarpowereurope.org/insights/outlooks/european-market-outlook-for-battery-storage-2025-2029/detail
5. https://www.solarpowereurope.org/insights/outlooks/european-market-outlook-for-battery-storage-2024-2028
6. https://energystorageeurope.eu/wp-content/uploads/2025/06/2025.06.30-EASE-Position-Paper-on-Grid-Fees-and-Network-Tariffs.pdf
7. https://energystorageeurope.eu/news/statement-on-the-european-commissions-guidance-on-renewables-grids-infrastructure-and-network-tariffs-3-2025/
8. https://www.reuters.com/business/energy/europes-swelling-wave-battery-installations-set-hit-barriers–reeii-2026-02-26/

---

Magdalena Pasik

Inżynier Gospodarki Wodnej oraz Inżynier Środowiska, absolwentka Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. Na co dzień – Specjalista ds. ochrony środowiska – w pracy zawodowej zajmuje się głównie emisją zanieczyszczeń do powietrza. Ochrona środowiska to nie tylko praca, ale przede wszystkim pasja.