Magazyny energii: cichy bohater transformacji energetycznej (raport Banku Pekao)

W obliczu rosnących napięć geopolitycznych, coraz trudniejszego otoczenia gospodarczego i coraz większej presji na konkurencyjność przemysłu, Unia Europejska rewiduje swoje podejście do polityki klimatycznej i ESG. Jak pokazuje najnowszy raport Banku Pekao „Dokąd zmierza ESG? Wpływ zmian geopolitycznych oraz rachunku zysków i strat”, ogromne znaczenie w nowej fazie transformacji energetycznej zyskują magazyny energii. Choć do tej pory były jedynie uzupełnieniem dla źródeł odnawialnych, dziś stają się jednym z filarów stabilnego i niskoemisyjnego systemu energetycznego w Europie.

Magazyny energii – brakujące ogniwo transformacji

Unia Europejska odnotowała ogromny postęp: emisje CO₂ w sektorze energetycznym znacznie spadły, a źródła odnawialne zaczęły dominować w miksie energetycznym. Jednocześnie – jak podkreśla raport – system staje się coraz bardziej niestabilny i kosztowny. Nadmiar energii z OZE w godzinach szczytu prowadzi do spadku cen, a brak stabilnych źródeł rezerwowych grozi blackoutami. W tej sytuacji magazyny energii jawią się jako brakujące ogniwo transformacji.

Dlaczego magazyny energii zyskują na znaczeniu?

Po pierwsze, dynamiczne wahania cen energii w ciągu doby otwierają przestrzeń do arbitrażu cenowego, co oznacza, że operatorzy mogą magazynować energię, gdy jest tania, i sprzedawać ją, gdy ceny rosną, osiągając w ten sposób zysk bez konieczności wsparcia publicznego.

Po drugie, magazyny energii odgrywają kluczową rolę w stabilizacji systemu elektroenergetycznego. W systemach, w których dominuje energia z wiatru i słońca, niezbędna jest elastyczność – możliwość szybkiego reagowania na niedobory i nadwyżki mocy. Magazyny zapewniają taką elastyczność, przeciwdziałając przeciążeniom sieci i przerwom w dostawach prądu.

Po trzecie, technologia ta stanowi naturalne przedłużenie procesu dekarbonizacji. Umożliwia przesunięcie zużycia energii w czasie, zwiększając efektywność wykorzystania źródeł odnawialnych i ograniczając potrzebę angażowania emisyjnych źródeł rezerwowych.

Które technologie będą dominować?

Jak wynika z raportu Banku Pekao, największy potencjał mają trzy grupy technologii magazynowania energii. Pierwszą z nich są magazyny bateryjne, które dzięki swojej szybkości reakcji i elastyczności idealnie sprawdzają się w bilansowaniu sieci w krótkim okresie. Drugim filarem będą elektrownie szczytowo-pompowe, które choć wymagają odpowiednich warunków geograficznych, pozwalają na magazynowanie energii na dużą skalę. Trzecim typem są magazyny energii cieplnej, które mogą być szczególnie efektywne w zastosowaniach przemysłowych i systemach ciepłowniczych.

W przeciwieństwie do tych rozwiązań, technologia magazynów wodorowych, choć jeszcze niedawno uchodziła za bardzo obiecującą, obecnie wydaje się mniej perspektywiczna. Charakteryzuje się niższą sprawnością, wyższymi kosztami i brakiem wsparcia regulacyjnego w porównaniu do konkurencyjnych technologii zagospodarowania nadwyżek energii z OZE.

Tania energia? Tylko z magazynami (lub z pomocą państwa)

Bank Pekao podkreśla, że transformacja energetyczna sama z siebie nie obniży cen energii elektrycznej w Europie – a wręcz przeciwnie, może je podnieść. Aby uzyskać trwały efekt obniżki kosztów, konieczny byłby nawet czterokrotny spadek kosztów magazynowania energii. Zanim to nastąpi – jeśli w ogóle nastąpi – Unia Europejska będzie musiała sięgnąć po mechanizmy wsparcia, takie jak subsydia oraz modyfikacje rynku energii (np. wydzielenie usług mocy dyspozycyjnej), a także utrzymać w miksie energetykę jądrową i gazową.

Szerszy kontekst: przemysł, elektromobilność, rolnictwo

Choć magazyny energii są jednym z głównych tematów raportu, dokument Banku Pekao porusza też szereg innych strategicznych zagadnień. Wskazuje m.in. na rosnącą presję dekarbonizacyjną, która pojawia się w wyjątkowo trudnym momencie dla unijnego przemysłu – po latach zakłóceń łańcuchów dostaw, kryzysie energetycznym i spowolnieniu gospodarczym. Komisja Europejska będzie musiała wyważyć ambicje klimatyczne z ochroną sektorów strategicznych, takich jak stal, chemia czy przemysł mineralny – co prawdopodobnie oznaczać będzie szersze zastosowanie subsydiów, ochrony celnej i selektywnego łagodzenia polityki klimatycznej.

Raport analizuje także sytuację w sektorze elektromobilności. Choć samochody elektryczne będą wypierać spalinowe, tempo tego procesu może się wydłużyć ze względu na bariery technologiczne i społeczne. Jednocześnie Europa musi zadbać o suwerenność technologiczną, w szczególności w zakresie produkcji baterii, by ograniczyć zależność od Chin.

W kontekście rolnictwa autorzy wskazują, że sektor ten pozostanie poza bezpośrednim celem ostrzejszych regulacji klimatycznych, głównie z powodu braku realnych, opłacalnych rozwiązań technologicznych dla jego „zazielenienia”. Nacisk zostanie położony na rozwój rolnictwa precyzyjnego, nowych technik genomowych i monitorowanie środowiskowe.

Wnioski dla firm i regulatorów

Magazyny energii nie są już tylko wspierającą technologią – stają się warunkiem koniecznym dla dalszej transformacji energetycznej w kierunku systemu niskoemisyjnego, odpornego i ekonomicznie efektywnego. Jak podkreśla raport Banku Pekao, będą one nie tylko stabilizatorem systemu elektroenergetycznego, ale również narzędziem utrzymania konkurencyjności przemysłu w warunkach nowego ładu geopolitycznego.

W nadchodzących latach sektor magazynowania energii stanie się jednym z głównych obszarów inwestycji publicznych i prywatnych – a także przedmiotem politycznych decyzji, które zdecydują o tym, czy Europa zdoła połączyć ambicje klimatyczne z realiami globalnej rywalizacji gospodarczej.

Pełna wersja raportu: Prezentacja programu PowerPoint

Źródło: pekao.com.pl