Koszty transformacji: Likwidacja kopalń węgla kamiennego będzie kosztować ponad 9 miliardów złotych
Zgodnie z najnowszą wersją projektu nowelizacji ustawy o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego, Polska przeznaczy łącznie 9,123 mld zł na proces stopniowego wygaszania kopalń węgla kamiennego energetycznego w latach 2026–2035. To ponad dwukrotnie więcej niż zakładano jeszcze w styczniu br., gdy kwotę tę szacowano na 4,182 mld zł – wynika z oceny skutków regulacji (OSR) do projektu.
Nowe regulacje – większe koszty, większa odpowiedzialność
Jak podkreśliła ministra przemysłu Marzena Czarnecka, nowy tekst projektu uwzględnia ustalenia z konferencji uzgodnieniowej. Zakłada on wprowadzenie rozwiązań prawnych, które umożliwią m.in. likwidację zakładów górniczych wydobywających węgiel kamienny inny niż koksujący, a także wypłatę świadczeń socjalnych dla pracowników likwidowanych kopalń.
Obecnie możliwość otrzymania tzw. dotacji na likwidację mają jedynie podmioty takie jak Spółka Restrukturyzacji Kopalń (SRK). Projekt nowelizacji rozszerza tę możliwość na inne spółki objęte tzw. Nowym Systemem Wsparcia, w tym:
- Polską Grupę Górniczą S.A.,
- Południowy Koncern Węglowy S.A.,
- Węglokoks Kraj S.A.
To istotna zmiana, która może realnie wpłynąć na przyspieszenie i usystematyzowanie transformacji regionów górniczych.
Likwidacja z poszanowaniem bezpieczeństwa energetycznego
Celem nowelizacji jest likwidacja 17 podziemnych zakładów górniczych w sposób społecznie akceptowalny i bez uszczerbku dla bezpieczeństwa energetycznego kraju. Już w ciągu najbliższej dekady planowane jest rozpoczęcie procesu wygaszania działalności w pięciu kopalniach (sześciu tzw. ruchach):
- KWK Bobrek (Bytom),
- KWK Staszic-Wujek – Ruch Wujek (Katowice),
- KWK Sośnica (Gliwice),
- KWK Bolesław Śmiały (Łaziska Górne),
- KWK Ruda – Ruch Bielszowice i Halemba (Ruda Śląska).
Nowa rzeczywistość prawna i pomoc publiczna
Wprowadzana ustawa ma umożliwić przyznawanie pomocy publicznej przedsiębiorstwom górniczym, jednak jej uruchomienie będzie możliwe dopiero po wydaniu przez Komisję Europejską decyzji o zgodności z rynkiem wewnętrznym. Proces notyfikacji został już zainicjowany.
Co istotne, z uwagi na zmieniającą się politykę klimatyczną Unii Europejskiej, wygaszanie wydobycia węgla kamiennego stało się nieuniknione. Jak przypomniano w uzasadnieniu projektu – proces ten trwa w Polsce z różnym nasileniem od lat 90.
Transformacja górnictwa w liczbach
- 9,123 mld zł – łączny koszt likwidacji kopalń (2026–2035),
- 17 – liczba podziemnych zakładów górniczych przeznaczonych do wygaszenia,
- 5 kopalń (6 ruchów) – z planowanym rozpoczęciem likwidacji w ciągu dekady,
- 2049 r. – zakładany ostateczny termin zakończenia eksploatacji złóż węgla kamiennego energetycznego w Polsce.