Potencjał OZE czterokrotnie przekracza możliwości przesyłowe systemu elektroenergetycznego

Polskie Sieci Elektroenergetyczne poinformowały podczas posiedzenia sejmowej podkomisji ds. transformacji energetycznej, że potencjał odnawialnych źródeł energii czterokrotnie przekracza zdolności przesyłowe systemu elektroenergetycznego. Problem ten może zostać rozwiązany poprzez wdrożenie aukcyjnego systemu przyznawania warunków przyłączenia do sieci.

Wzrost liczby wniosków o przyłączenie OZE

Podczas środowego posiedzenia podkomisji omawiano kwestie związane z odmowami przyłączeń do sieci wysokiego i średniego napięcia. Marek Duk, dyrektor departamentu rozwoju systemu PSE, podał, że w 2024 roku zgłoszono 783 nowe wnioski o przyłączenie OZE oraz 469 wniosków uzupełniających. Jak zauważył, liczba ta utrzymuje się na wysokim poziomie.

„Warunków przyłączenia, które nie mają szans na realizację, jest po prostu za dużo i to stanowi największy problem” – stwierdził Duk.

W 2023 roku PSE rozpatrzyły 347 wniosków o przyłączenie do sieci, wydając 269 warunków przyłączenia i 78 odmów. Obecnie w polskim systemie elektroenergetycznym funkcjonuje już 22 GW mocy zainstalowanej w fotowoltaice oraz 11 GW w lądowych farmach wiatrowych. PSE wydało także warunki przyłączenia dla kolejnych 25 GW z OZE oraz 27 GW dla magazynów energii.

Przekroczenie możliwości systemu elektroenergetycznego

Obecne zapotrzebowanie szczytowe w polskim systemie energetycznym wynosi 25-26 GW, a w wartości brutto około 28 GW. Natomiast warunki przyłączenia już teraz obejmują 106 GW z OZE i 42 GW z magazynów energii, co daje łącznie nawet 150 GW przy systemie przesyłu zdolnym do obsługi maksymalnie 35 GW w perspektywie najbliższych 10 lat.

„Pojawia się pytanie, czy powinniśmy to zatrzymać, czy dalej zastanawiać się, jak wydawać warunki przyłączenia każdemu” – podkreślił Duk.

Rozwój sieci przesyłowej wymaga ogromnych inwestycji. Plan rozwoju sieci PSE na najbliższe 10 lat przewiduje nakłady rzędu 64 mld zł.

Nowe regulacje i aukcyjny system przyłączeń

Aby zaradzić problemowi „nawisu” mocy, PSE proponuje wprowadzenie aukcyjnego systemu przyznawania warunków przyłączenia. W przypadku braku realizacji projektu warunki przyłączenia powinny wygasać i wracać do puli, by mogły być ponownie rozdysponowane w drodze aukcji.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska zapowiedziało już prace nad nowelizacją prawa energetycznego, która ma wprowadzić elastyczne umowy przyłączeniowe. Dzięki temu inwestorzy będą mogli podpisać umowy nawet wtedy, gdy pełna moc nie będzie od razu dostępna, ale zostanie zapewniona po realizacji określonych inwestycji w infrastrukturę.

Planowane zmiany obejmują także redukcję liczby wymaganych dokumentów, obowiązek prezentowania harmonogramów inwestycji przez podmioty mające wydane warunki przyłączenia oraz wprowadzenie scentralizowanej platformy informatycznej do obsługi wniosków.

Przyszłość przyłączeń i rosnące potrzeby infrastrukturalne

Problem nadmiaru wniosków o przyłączenie dotyczy nie tylko OZE i magazynów energii, ale również centrów przetwarzania danych. Według PSE, niektóre podmioty składają wnioski na przyłączenia o mocy 500-1000 MW w nadziei na ich późniejszą odsprzedaż większym inwestorom.

W związku z tym Ministerstwo Aktywów Państwowych postuluje m.in. wprowadzenie aukcji uwalniających moce przyłączeniowe, waloryzację opłaty za przyłączenie (niezmienianej od 2010 roku) oraz dynamiczne wyznaczanie okresów poboru i wprowadzania energii do sieci przez magazyny.

Projekt nowelizacji przepisów dotyczących przyłączeń do sieci ma trafić do konsultacji publicznych już na początku marca 2025 roku. Wprowadzenie nowych regulacji może znacznie usprawnić proces przyłączeń i umożliwić bardziej zorganizowany rozwój odnawialnych źródeł energii w Polsce.

Źródło: PAP