Rząd rezygnuje z planu budowy trzech elektrowni jądrowych w Polsce? Czy faktycznie?

W ostatnich tygodniach w mediach branżowych i głównego nurtu pojawiły się sprzeczne doniesienia na temat przyszłości programu energetyki jądrowej w Polsce. Część źródeł sugeruje, że rząd intensywnie pracuje nad budową nie jednej, ale nawet trzech elektrowni atomowych, co ma pomóc w dekarbonizacji gospodarki oraz zwiększeniu bezpieczeństwa energetycznego. Z drugiej strony coraz częściej słyszymy również głosy, że rząd rozważa ograniczenie lub nawet całkowite wycofanie się z najbardziej ambitnych planów nuklearnych.

Choć dla wielu obserwatorów wydawało się jeszcze niedawno, że temat polskiej elektrowni jądrowej nabiera konkretów, nagłe sygnały o „rezygnacji” z dotychczasowych założeń budzą liczne pytania. Oficjalnie rząd nie potwierdził wprost całkowitego porzucenia projektu, jednak pojawiające się wypowiedzi i doniesienia medialne wskazują, że pierwotny harmonogram może zostać wywrócony do góry nogami. Czy to oznacza, że plany dotyczące budowy aż trzech elektrowni jądrowych zostaną przesunięte w czasie, mocno ograniczone, a może całkowicie anulowane?

Między entuzjazmem a ostrożnością

W ciągu ostatnich lat w przekazie rządowym widoczny był wyraźny entuzjazm wobec energetyki jądrowej. Polska gospodarka, wciąż w dużej mierze oparta na węglu, stoi przed koniecznością szybkiej transformacji, szczególnie w obliczu unijnych regulacji klimatycznych, rosnących kosztów uprawnień do emisji CO₂ oraz nacisków na osiągnięcie neutralności klimatycznej w perspektywie nadchodzących dekad. W takim kontekście energetyka jądrowa jawiła się jako stabilne i niezależne źródło energii, które mogłoby odciążyć starzejące się elektrownie węglowe. Pisaliśmy o tym tu: Energetyka jądrowa w 2023 roku. Podsumowanie i trendy na 2024 rok

Zgodnie z informacjami podawanymi przez portal BiznesAlert.pl, prace przygotowawcze nad budową elektrowni jądrowej w Polsce od kilku lat były podtrzymywane jako jeden ze strategicznych filarów „Polityki energetycznej Polski do 2040 roku” (tzw. PEP2040). Dokument ten wskazywał nawet konkretne daty, wedle których pierwsza elektrownia jądrowa mogłaby rozpocząć pracę komercyjną około 2033 roku, zaś w następnych latach do systemu miałyby być włączane kolejne reaktory.

Pogłoski o „rezygnacji” – co to naprawdę oznacza?

Z medialnych doniesień wynika, że rząd może „rezygnować” nie tyle z samej idei energetyki jądrowej, co raczej z dotychczasowej koncepcji budowy aż trzech elektrowni w zapowiadanym tempie. Możliwe, że w obliczu niesprzyjających warunków ekonomicznych czy napiętego kalendarza inwestycyjnego rządzący chcą skupić się na jednym projekcie pilotażowym.

Taka zmiana strategii mogłaby oznaczać budowę w pierwszej kolejności jednego, lecz mocno dofinansowanego przez państwo i zagranicznego partnera, nowoczesnego bloku jądrowego, który posłużyłby jako wzorzec dla ewentualnych kolejnych inwestycji. Jest to częsta praktyka w krajach, które dopiero rozpoczynają swoją przygodę z energetyką atomową. Rozproszenie sił i środków na trzy ogromne projekty równocześnie może się okazać zbyt ryzykowne.

Wątpliwości co do powodów ewentualnego odwrotu od planu trzech elektrowni budzi również fakt, że deklaracje polityków często mijają się z rzeczywistymi działaniami inwestycyjnymi. Trzeba przy tym pamiętać, iż prace nad pierwszym blokiem jądrowym w Polsce formalnie toczą się od ponad dekady, a mimo to wciąż nie wbito „pierwszej łopaty” na placu budowy.

Zmiany w harmonogramie – czy Polskę stać na opóźnienia?

Jeśli rząd faktycznie ograniczy skalę inwestycji jądrowych, naturalnym pytaniem pozostaje, jak Polska zdoła wypełnić swoje zobowiązania klimatyczne i zapewnić krajowi stabilne dostawy energii. Zgodnie z wyliczeniami ekspertów zapotrzebowanie na energię elektryczną w Polsce będzie rosło w kolejnych dekadach, szczególnie w kontekście elektryfikacji transportu, przemysłu i ogrzewania.

Transformacja energetyczna, której jednym z filarów miały być reaktory jądrowe, musi więc znaleźć alternatywne rozwiązania: rozwój odnawialnych źródeł energii (OZE), a także inwestycje w infrastrukturę gazową lub wodoru. Jednak żadne z tych źródeł nie oferuje obecnie takiej stabilności i ciągłości dostaw jak atom. Większe postawienie na OZE wymaga masowej budowy magazynów energii lub bilansowania w oparciu o elastyczne źródła gazowe, co także rodzi poważne koszty.

Potencjalne opóźnienia w budowie elektrowni jądrowej, jeśli będą się przedłużać, mogą prowadzić do trudności z zapewnieniem odpowiedniej rezerwy mocy w systemie. Dodatkowo zmieniające się uwarunkowania geopolityczne i ekonomiczne, choć mogą sprzyjać inwestycjom w nowoczesne rozwiązania, na pewno nie są wolne od ryzykownych czynników zewnętrznych.

Co dalej z polskim atomem?

Wobec rozbieżnych sygnałów na temat tego, czy rząd zamierza definitywnie wycofać się z planów budowy trzech elektrowni jądrowych, pewne jest jedno: realizacja dużego programu nuklearnego będzie wymagała ogromnych nakładów finansowych, długofalowej współpracy międzynarodowej i społecznego przyzwolenia. Już sam proces przygotowawczy – badania lokalizacyjne, prace projektowe, oceny oddziaływania na środowisko – to wyzwanie na wiele lat.

Zamiast budować jednocześnie trzy duże siłownie, rząd może rozważyć skoncentrowanie środków na pojedynczej, kluczowej lokalizacji, być może w partnerstwie z amerykańskimi firmami czy konsorcjum europejskim. Testowa elektrownia atomowa mogłaby zostać uruchomiona na początku lat 30., a dopiero wtedy – po przeanalizowaniu korzyści i zagrożeń – możliwe byłoby ewentualne rozszerzenie programu na kolejne obiekty.

Na razie pozostaje czekać na oficjalne komunikaty – czy rzeczywiście Polska ograniczy się do budowy jednej elektrowni, czy też w dłuższej perspektywie powstaną trzy zapowiadane wcześniej bloki jądrowe. Niezależnie od ostatecznej decyzji, temat energetyki jądrowej będzie wracał w debacie publicznej, ponieważ bezpieczeństwo energetyczne i dekarbonizacja gospodarki pozostają priorytetami, których nie da się odłożyć na bliżej nieokreśloną przyszłość.

Źródła: biznesalert.pl; biznesinfo.pl