Nabór operatorów do programu Czyste Powietrze przedłużony do 2026 roku

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej bierze sobie za cel wzmocnienie roli samorządów w realizacji programu Czyste Powietrze. Fundusz ogłosił właśnie przedłużenie naboru gmin na operatorów programu do 31 marca 2026 roku. W tym samym komunikacie potwierdził kontynuację współpracy z samorządami w zakresie prowadzenia punktów konsultacyjno-informacyjnych.

Operatorzy i PKI – uzupełniający się system wsparcia

Punkty konsultacyjno-informacyjne funkcjonują w ramach programu od 2021 roku. To one tworzą ogólnopolską sieć wsparcia opartą na współpracy gmin z wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska. Obecnie w całej Polsce działa 2 138 PKI, które pomagają mieszkańcom w uzyskaniu informacji, przygotowaniu wniosków oraz rozliczeniu dotacji.

Od 31 marca 2025 roku, wraz z rozpoczęciem nowej odsłony programu Czyste Powietrze, gminy mogą (obok prowadzenia PKI) pełnić również funkcję operatora programu. Obie formy wsparcia mają charakter komplementarny i razem tworzą spójny system pomocy dla beneficjentów.

Jak podkreśla NFOŚiGW, skuteczność programu w dużej mierze zależy od wsparcia udzielanego na poziomie lokalnym. Istotne jest bycie tam, gdzie mieszkańcy poszukują informacji, pomocy przy wnioskach oraz rozliczaniu inwestycji termomodernizacyjnych. „Poprawa jakości powietrza zaczyna się w gminach, najbliżej mieszkańców. Bliskość zaufanego doradcy daje realną motywację do działania – dla zdrowia, komfortu i oszczędności” – podkreśla Robert Gajda, wiceprezes Zarządu NFOŚiGW.

Nabór operatorów przedłużony do 31 marca 2026 roku

NFOŚiGW przedłużył termin zgłoszeń gmin do pełnienia funkcji operatora programu Czyste Powietrze do końca marca 2026 roku. Operatorzy zapewniają kompleksowe wsparcie beneficjentom uprawnionym do najwyższego poziomu dofinansowania oraz korzystającym z prefinansowania. Służą pomocą od złożenia wniosku, aż po końcowe rozliczenie inwestycji.

Jak zaznacza Fundusz, rola operatora polega przede wszystkim na wsparciu proceduralnym i informacyjnym. Pracownik gminy tłumaczy zasady programu, wyjaśnia korzyści i pomaga mieszkańcom przejść przez formalności.

Operatorem programu może zostać każda gmina w Polsce. Nie ma tu znaczenia jej wcześniejszy udział w PKI. Zgłoszenia należy składać do właściwego terytorialnie WFOŚiGW. Współpraca ma elastyczny charakter i może zostać w każdej chwili zakończona.

Za realizację zadań operatorskich gmina otrzymuje ryczałt w wysokości 1 700 złotych za jednego beneficjenta – 500 złotych po podpisaniu umowy o dofinansowanie oraz 1 200 złotych po końcowym rozliczeniu inwestycji. Zadania mogą być realizowane samodzielnie, we współpracy z inną gminą lub zlecane podmiotom zewnętrznym.

Do tej pory na odgrywanie roli operatora zdecydowało się 1 349 gmin, które składają już ponad 40% wniosków w nowej odsłonie programu.

PKI pozostają ważnym punktem kontaktu

Gminy, które nie zdecydują się na rolę operatora, mogą nadal prowadzić punkty konsultacyjno-informacyjne. NFOŚiGW potwierdził kontynuację współpracy w tym zakresie również w 2026 roku.

Dotychczas finansowanie PKI odbywało się w formie refundacji kosztów kwalifikowanych do 35 tysięcy złotych rocznie. Obejmowały one m.in.:

• Wynagrodzenia oraz dodatki zadaniowe i premie regulaminowe,
• wyposażenie punktów (np. stanowisko komputerowe, urządzenia wielofunkcyjne, meble, media, dron na potrzeby identyfikowania punktowych zanieczyszczeń),
• działania informacyjno-promocyjne (np. wydruk i dystrybucja materiałów, wynajem nośników reklamy zewnętrznej, zakup czasu antenowego w rozgłośni radiowej/telewizyjnej, zakup i serwis czujników jakości powietrza).

Fundusz zapowiada dalsze prace nad modyfikacją katalogu kosztów, aby lepiej odpowiadał potrzebom zgłaszanym przez samorządy.

Akademia Czystego Powietrza – wsparcie kompetencyjne

Elementem wzmacniającym rolę gmin w programie jest rozwijana przez NFOŚiGW Akademia Czystego Powietrza. To cykl praktycznych webinarów skierowanych do samorządów, prowadzonych przez ekspertów oraz przedstawicieli gmin pełniących funkcję operatorów.

Szkolenia obejmują m.in. zasady programu, proces wnioskowania, audyty energetyczne, rozliczenia oraz codzienną pracę z mieszkańcami. W bieżącej edycji swoimi doświadczeniami dzielą się gminy z Mazowsza i Wielkopolski, które na co dzień realizują zadania w ramach programu Czyste Powietrze.

Wszystkie te działania mają prowadzić do upowszechnienia programu, który po zmianach z marca wyraźnie wyhamował. Więcej na ten temat można przeczytać w naszym artykule „Czyste Powietrze 2025 – dlaczego to nie działa?”.