Magazynowanie energii w 2023 roku. Podsumowanie i trendy na 2024 rok

Eksperckim okiem

Jacek Stężowski, inżynier ekoenergetyki i redaktor prowadzący e-magazyny.pl

W ostatnich latach magazynowanie energii stało się jednym z kluczowych obszarów transformacji energetycznej, wzbudzając zainteresowanie naukowców, inżynierów i przedsiębiorstw na całym świecie. W 2023 roku sektor ten doświadczył zmian, zarówno pod względem technologicznym, rynkowym, jak i legislacyjnym. Przeszliśmy od eksperymentalnych projektów do realnych wdrożeń, co rzuca nowe światło na przyszłość magazynowania energii.

W niniejszym artykule dokonamy podsumowania wydarzeń związanych z magazynowaniem energii w roku 2023, przyglądając się kluczowym wyzwaniom oraz trendom, które kształtowały ten sektor. Ponadto, spojrzymy w przyszłość, analizując prognozy, które będą miały wpływ na rozwój magazynowania energii w 2024 roku.

W artykule swoją wiedzą podzielili się eksperci z branży – Barbara Adamska (prezeska Polskiego Stowarzyszenia Magazynowania Energii), Łukasz Łyżwa (CEO SRS Group), Krzysztof Wybrański (dyrektor ds. rozwoju nowych technologii ZPUE S.A.) oraz Adam Prokopowicz (Poland Sales Manager Kehua).

Najważniejsze wydarzenia i trendy  w 2023 roku

Sektor magazynowania energii mierzy się z wieloma wyzwaniami. Pozytywne zmiany legislacyjne to dopiero początek rozwoju rynku w Polsce. Rynku, który musi nadrobić stratę do krajów zachodnich. Mówi o tym Barbara Adamska:

– Rok 2023 był ważnym rokiem dla magazynowania energii w Polsce, ale pozostawił poczucie niedosytu. Od strony legislacji zadziało się dużo i to jest niewątpliwy pozytyw. Jednak obroty na rynku, liczba rzeczywiście zakontraktowanych magazynów energii w 2023 roku w Polsce nie spełniła oczekiwań. Branża ciągle ma poczucie czekania w blokach startowych, podczas gdy inne rynki i inne kraje już dawno wystartowały – stwierdza Barbara Adamska.

Barbara Adamska
Barbara Adamska, prezeska Polskiego Stowarzyszenia Magazynowania Energii

Nowelizacje ustaw

– Nowelizacje Prawa Energetycznego oraz ustawy o OZE w 2023 roku wprowadziły szereg przepisów dotyczących magazynów energii, stanowiących ramy dla definiowania modeli biznesowych. Modele biznesowe i ich opłacalność, a więc tak naprawdę dynamika rozwoju rynku, wynikają jednak nie tylko z regulacji na poziomie ustaw. Potrzebujemy zarówno dobrych zapisów ustawowych, jak też dobrych aktów wykonawczych czy regulaminów, jak chociażby Regulamin Rynku Mocy czy Warunki Dotyczące Bilansowania, będące przecież regulaminem w rozumieniu art. 384 k.c. Ostatnie zmiany w ustawach Prawo Energetyczne i ustawa o OZE były konieczne, ponieważ te, które obowiązywały od połowy 2021 roku były zdecydowanie niewystarczające – dodaje prezeska PSME.

Jedną z kluczowych decyzji, zawartych w ustawie o OZE jest z pewnością dodanie magazynów energii do definicji hybrydowej instalacji OZE. Zgodnie z najnowszymi wytycznymi, instalacja odnawialnych źródeł energii (OZE) może być uznana za hybrydową, spełniając trzy kluczowe warunki. Jednym z tych warunków jest obecność magazynu energii, który służy gromadzeniu energii elektrycznej wyłącznie pochodzącej z urządzeń wchodzących w skład danej instalacji. Warto zaznaczyć, że udział tej energii w ogólnej ilości wprowadzonej do sieci elektroenergetycznej powinien wynosić co najmniej 5% rocznie. Wyłącza się przy tym energię odnawialną pobieraną z sieci, potwierdzoną gwarancją pochodzenia.

Zmiana tej definicji ma kluczowe znaczenie dla stabilności sieci dystrybucyjnej, eliminując potrzebę znaczącej rozbudowy i jednocześnie zwiększając efektywność hybrydowych instalacji OZE. Ponadto, umożliwienie przepływu energii z sieci do magazynu (oczywiście za pomocą odpowiedniego układu pomiarowo-rozliczeniowego) dodatkowo wspiera stabilność sieci, wpisując się w dążenia do bardziej zrównoważonego i wydajnego systemu energetycznego.

W ramach nowelizacji ustawy o OZE ustawodawca postanowił rozszerzyć definicję ustawową klastra energii o magazynowanie energii. Jak podkreśla prezeska PSME funkcjonowanie klastrów w modelu technicznym zorientowanym na wysoki poziom autokonsumpcji, będzie wymagało zastosowania magazynów energii. W nowych przepisach wskazano, że moc zainstalowana w magazynach energii musi stanowić przynajmniej 2 procent mocy źródeł wytwórczych klastra, a w perspektywie kilku lat wymóg ten będzie podniesiony do 5 procent.

Natomiast nowelizacja Prawa Energetycznego wprowadziła do polskiego porządku prawnego definicję magazynu energii jako w pełni zintegrowanego elementu sieci operatora (FINC). O korzyściach płynących z tych zapisów mówi Barbara Adamska:

– Znowelizowane przepisy jasno wskazują, że magazyny OSD mogą służyć jedynie zapewnieniu bezpieczeństwa pracy sieci i nie mogą stanowić konkurencji dla magazynów budowanych przez innych uczestników rynku. Otworzyło to operatorom drogę do wnioskowania o zgodę Prezesa URE na budowę magazynu energii i stanowiło szansę na wypracowanie przez URE jasnej ścieżki akceptacji magazynów energii OSD, które mogą być włączone do wartości regulacyjnej aktywów (WRA). Pierwsze zgody na budowę magazynów operatorskich zostały przez Prezesa URE już wydane.

Rynek mocy

W grudniowej aukcji rynku mocy na dostawy energii w 2028 roku, spośród 7 GW obowiązków mocy, aż 1,7 GW przypada na magazyny energii. Jednak zanim te instalacje zaczną stabilizować system energetyczny minie kilka lat. Oczekuje się, że korzyści dla systemu elektroenergetycznego z udziału tych magazynów mogą pojawić się najwcześniej w latach 30.

– 30 zakontraktowanych w aukcji projektów magazynów o łącznej mocy ok. 1,7 GW stanowiło ogromny wzrost w stosunku do roku poprzedniego. Wynik ten mógłby być dla magazynów energii jednak o wiele lepszy, gdyby nie derogacja pozwalająca na wykorzystanie węgla w rynku mocy do 2028 roku – podsumowuje Barbara Adamska.

Recykling baterii

– Wydaje się, że najważniejszym wydarzeniem było przyjęcie przepisów nowego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie baterii i zużytych baterii. Zaczęliśmy mówić o bateriach, jako o surowcu strategicznym, a potrzeba gospodarki obiegu zamkniętego nigdy wcześniej tak mocno nie wybrzmiała. Zarówno dla rynku recyklingu jak i dla całego łańcucha dostaw baterii jest to zmiana rewolucyjna. Bez współpracy wszystkich ogniw tego łańcucha nie będziemy w stanie dostosować się do wymogów zapisanych w rozporządzeniu. Recykling staje się narzędziem w całym procesie, równie ważnym jak wydobycie, produkcja i sprzedaż. Wychodzimy z cienia i musimy swoje procesy i standardy wyrównać do poziomu pozostałych graczy na tym rynku. Przed nami ogromne wyzwanie. – mówi Łukasz Łyżwa.

Łukasz Łyżwa
Łukasz Łyżwa, CEO SRS Group

O czym mowa? Rada i Parlament Europejski przyjęły rozporządzenie 2023/1542 z 12 lipca 2023 r., które wprowadza zmiany w zakresie baterii i zużytych baterii. Nowe przepisy modyfikują dyrektywę 2008/98/WE i rozporządzenie (UE) 2019/1020, jednocześnie uchylając dyrektywę 2006/66/WE. O ile dotychczasowe regulacje UE koncentrowały się głównie na etapie wycofywania baterii z użytku, nowe przepisy skupiają się szczególnie na skutecznym gospodarowaniu zużywanymi bateriami.

Rozporządzenie 2023/1542, przyjęte przez Radę i Parlament Europejski, wprowadza nowe wymogi dotyczące zarządzania zużytymi bateriami. Kluczowe aspekty nowych przepisów obejmują:

  1. Obowiązek obliczania śladu węglowego baterii i udostępniania informacji za pomocą cyfrowego paszportu baterii.
  2. Ustalanie celów zbierania zużytych baterii przenośnych.
  3. Wprowadzenie celów odzyskiwania litu oraz minimalnych poziomów zawartości materiałów z recyklingu w bateriach przemysłowych i akumulatorach pojazdów.
  4. Określenie wymogów dotyczących należytej staranności operatorów oraz restrykcji substancji niebezpiecznych w bateriach.
  5. Wprowadzenie wymogów informacyjnych, etykietowania baterii, cyfrowego paszportu baterii i stosowania kodu QR.

Te zmiany mają na celu skuteczniejsze gospodarowanie zużywanymi bateriami oraz promowanie recyklingu i efektywności energetycznej w tym sektorze.

Rozwój technologii

Rok 2023 to nie tylko zmiany legislacyjne. To również rozwój magazynów energii pod względem technologicznym.

– Rok 2023 był bardzo ciekawym rokiem dla sektora magazynowania energii. Można było zaobserwować znaczący wzrost zainteresowania magazynami zarówno w rynku prosumenckim – dzięki systemom wsparcia, oraz wciąż rosnącym cenom energii, jak i w rynku przemysłowym. My, jako ZPUE możemy pochwalić się wieloma uruchomieniami magazynów w tamtym roku. Równocześnie udało się dokonać pierwszych wdrożeń i testów magazynów energii w sieciach dystrybucyjnych (np. w Ochotnicy).  Widać duże przyspieszenie w rozwoju technologii samych ogniw. Ostatnie miesiące to kolejne odkrycia nowych rodzajów zastosowanej chemii w ogniwach np. baterie sodowo-jonowe. Zaobserwowałem też ponowne zbliżenie rynku magazynów energii i elektromobilność oraz coraz większe zainteresowanie technologią V2G – mówi Krzysztof Wybrański.

Wybrański Krzysztof
Krzysztof Wybrański, dyrektor ds. rozwoju nowych technologii ZPUE S.A.

O tym, jak intensywnie inżynierowie na całym świecie pracują nad magazynami energii, najlepiej świadczy mnogość tego typu tematów, które pojawiały się w zeszłym roku na naszym portalu. Oto kilka z nich:

Zmieniają się nie tylko same technologie magazynowania energii, ale również systemy pomocnicze, które zapewniają bezpieczeństwo i efektywność magazynów. Mowa m.in. o coraz wydajniejszych systemach chłodzenia.

– Z punktu widzenia Kehua Tech, wiodącego producenta i integratora systemów magazynowania energii, kluczowym wydarzeniem w 2023 roku było oddanie do użytku kilku wielkoskalowych kontenerowych magazynów energii chłodzonych cieczą. Popularyzacja tej technologii chłodzenia i kontroli temperatury poszczególnych ogniw bateryjnych jest kolejnym kamieniem milowym w rozwoju średnich i dużych magazynów energii. Bezpieczeństwo i efektywność pracy systemu dzięki inteligentnemu chłodzeniu sprawiają, że dla Kehua właśnie ta technologia jest aktualnie wiodąca w projektowaniu i realizacji farm magazynowych o pojemności 400MWh. Z punktu widzenia branży, „Liquid Cooling Systems” baterii również staje się coraz bardziej popularny. Magazyny energii z sektora C&I od 100kWh projektowane w filozofii All In One (PCS+system bateryjny w jednej szafie w zunifikowanej formie), zostały wprowadzone na rynek pod koniec 2023 roku i stanowią punkt odniesienia do trendu w branży – mówi Adam Prokopowicz.

Odchodząc nieco o samych magazynów energii, nie można zapomnieć, że w 2023 roku nastąpiły zmiany w przepisach dotyczących infrastruktury, która pośrednio, ale bardzo mocno wpływa na rynek magazynowania energii.

– Wprowadzenie definicji linii bezpośredniej to kolejna ważna regulacja dla rozwoju magazynów energii. W modelach zakładających pracę wyspową czy bezpośrednie połączenie źródła wytwórczego z odbiorcą, zastosowanie magazynów energii ma uzasadnienie techniczne i ekonomiczne, tak więc również ta regulacja, pomimo, że bezpośrednio nie wskazuje ona na magazyn energii, ma wpływ na rozwój rynku. Ważne są nowe przepisy dotyczące agregacji i agregatora. Dzięki temu nawet magazyny energii o niewielkiej mocy i pojemności, będą mogły w drodze agregacji brać udział w rynku energii, a ich właściciele czerpać korzyści z tego tytułu. Możliwość współdzielenia infrastruktury energetycznej pomiędzy technologie wiatrowe i fotowoltaiczne, czyli cable pooling, to kolejna ważna dla rynku regulacja – dodaje Barbara Adamska.

Rozwój światowego rynku prosumenckiego

Według najnowszych danych Bloomberg New Energy Finance (BNEF), rynek domowych magazynów energii rozwija się dynamicznie, osiągając globalną moc ponad 15 GW i pojemność przekraczającą 34 GWh wraz z końcem 2023 roku. Niemcy, Włochy, Japonia, USA i Australia, jako liderzy inwestycji w domowe baterie stanowią 88% tej wartości.

Niemiecki sukces wynika głównie z programu dopłat do zakupu domowych baterii, wprowadzonego już w 2013 roku. Wzrost popularności baterii to również efekt wysokich stawek energii zakupionej przez gospodarstwa domowe i malejących korzyści z oddawania nadmiaru energii do sieci. W ubiegłym roku blisko 80% niemieckich prosumentów posiadało własne baterie.

Włochy, drugi co do wielkości rynek domowych magazynów energii, zanotowały znaczny wzrost inwestycji w takie systemy. Prawie 70% włoskich prosumentów posiadało baterie, a wzrost ten wynikał z krajowych ulg podatkowych oraz lokalnych zachęt, takich jak 50% dopłaty oferowane przez rząd Lombardii.

W USA, zwłaszcza w Kalifornii, gdzie około 12% amerykańskich prosumentów korzysta z domowych magazynów energii, rynek ten również zalicza rozwój. W samej Kalifornii kluczowym czynnikiem wpływającym na inwestycje w te rozwiązania jest wycofywanie wsparcia finansowego za nadmiar energii oddawanej do sieci oraz ustalenie dopłat do domowych magazynów energii wynoszących od 150 do 1000 dolarów za kWh.

Prognozy ekspertów na rok 2024

Na obecnym etapie rozwoju rynku magazynów energii w Polsce można śmiało stwierdzić, że każdy kolejny rok powinien być przełomowy. Poprosiliśmy naszych ekspertów o predykcje na rok 2024. Z czym będzie musiał się zmierzyć sektor magazynowania energii? Jakie trendy będą panować? Gdzie upatrywać szans na rozwój?

Rok 2024 w magazynowaniu energii okiem przemysłu

– Mam nadzieje, że jeszcze ciekawszy niż 2023. Liczę na jeszcze większą liczbę wdrożeń oraz na nowe projekty z wykorzystaniem magazynów hybrydowych.  Nie bez znaczenia będzie też rozwój systemów do zarządzania energią z systemów rozproszonych i połączonych np. z OZE. Bardzo ważne w perspektywie najbliższych lat będzie zadbanie o łańcuch dostaw kluczowych komponentów, w tym ogniw bateryjnych – również w kontekście badania ich śladu węglowego. Liczę na dynamiczny rozwój naszego europejskiego rynku w tym zakresie. Jestem przekonany, że coraz więcej klientów przemysłowych będzie zainteresowanych naszymi magazynami energii i systemem do zarządzania energią, aby móc prowadzić swoja działalność gospodarczą w sposób zeroemisyjny i efektywny kosztowo – mówi Krzysztof Wybrański.

– 2024 to mam nadzieje rok spokoju i zakończenia wojny na Ukrainie, czego sobie i Państwu życzę. Wiele negatywnych skutków tej wojny odczuwamy wszyscy, również branża recyklingu i nasz zakład ABM Recycling w Żytomierzu. Jako Grupa MB czekamy z niecierpliwością na nadchodzący rok z wielu powodów. W pierwszej kolejności MB Recycling zwiększa moce przetwórcze i dostosowujemy nasze systemy zbiórki do nowych strumieni, jak również kategorii odpadów czego przykładem jest stale rosnący strumień baterii litowo-jonowych. W naszej Grupie bardzo intensywnie działa również Przedsiębiorstwo Handlowe GECON, które dostosowuje swoje zasoby do mocno wyartykułowanych potrzeb ponownego użycia baterii litowo-jonowych. Dla SRS Group, której jestem prezesem, wyzwaniem będzie udowodnić, że gospodarka obiegu zamkniętego to nie tylko teoria, ale również realny biznes. Czeka nas bardzo intensywny i pracowity 2024 rok, rok wzrostu wymaganych poziomów recyklingu, wzrostu poziomów zbiórki a co najważniejsze będzie to kolejny krok w kierunku gospodarki zeroemisyjnej – podkreśla Łukasz Łyżwa.

– Standaryzacja w projektowaniu i certyfikacja poszczególnych podzespołów na rynku polskim i europejskim sprawia, że rok 2024 może stać się przełomowy dla Kehua. Doświadczenia globalne pozwalają przewidzieć więcej naprawdę dużych projektów (>100MWh), w których kontenerowe systemy magazynowania energii będą w technologii „Liquid Cooling System”. Również systemy bateryjne o mocy 215kWh All-In-One EStore chłodzone cieczą staną się elastycznym rozwiązaniem dla każdej wielkości biznesu, od małych firm produkcyjnych do największych graczy z sektora przemysłu. Wyzwaniem z pewnością jest przeniesienie globalnych doświadczeń na rynek polski i europejski. Płynność regulacji oraz brak standardów po stronie sieci wymaga doświadczenia i lokalnych struktur, które w ostatnich latach Kehua zbudowała w Polsce. Zagrożeniem, podobnie jak w 2023 roku, są geopolityczne wstrząsy, takie jak wojna na Ukrainie czy konflikt w basenie Morza Czerwonego, który znacznie wpływa na łańcuch dostaw – podsumowuje Adam Prokopowicz.

Rok 2024 w magazynowaniu energii okiem PSME

– Rok 2024 to rok szansy na budowę silnej branży gospodarczej magazynowania energii w Polsce.  W tym roku będziemy koncentrować się na wykorzystanie potencjału tkwiącego w europejskim rozporządzeniu bateryjnym, przepisach umożliwiających udzielenie nadzwyczajnej pomocy publicznej dla branży magazynowania energii oraz kwestiach cyberbezpieczeństwa infrastruktury energetycznej. Niezmiennie będziemy wskazywać na konieczność programów wsparcia dla podmiotów realizujących inwestycje w magazyny energii, zwłaszcza w segmencie C&I – podkreśla Barbara Adamska.

Prezeska PSME zaznacza również, że Stowarzyszenie będzie kontynuować zabiegi o nadzwyczajną pomoc publiczną dla branży magazynowania energii w Polsce. Unia Europejska zezwoliła państwom członkowskim na udzielenie pomocy publicznej dla „zielonego” przemysłu ze względu na wagę tych technologii dla gospodarki europejskiej w czasie kryzysu energetycznego po agresji Rosji wobec Ukrainy. Wśród krajów, które mocno postawiły na rozwój magazynów energii wykorzystując zasady pomocy publicznej wprowadzone przez Unię Europejską, są m.in. Węgry, Słowenia i Francja. W Polsce rozporządzenie ministra właściwego do spraw gospodarki regulujące zasady takiej pomocy w Polsce nie są w ocenie PSME wystarczające.

– Naszym celem jest, aby koszty kwalifikowane obejmowały wszystkie koszty inwestycji w rzeczowe aktywa trwałe (np. grunty, budynki, instalacje, urządzenia, maszyny) oraz wartości niematerialne i prawne (np. uprawnienia wynikające z patentu, licencje, know how). Uważamy, że przedsiębiorcy potrzebują również ulg podatkowych oraz subsydiowanych stóp procentowych pożyczek lub gwarancji na nowe pożyczki. Niezależnie od wsparcia producentów baterii i elektrolizerów, potrzebujemy również wsparcia dla producentów komponentów oraz dla inwestycji polegających na budowaniu magazynów energii. W naszej opinii, w opinii Polskiego Stowarzyszenia Magazynowania Energii, zasady wsparcia wprowadzone na Węgrzech, czyli dotacje inwestycyjne w połączeniu z kontraktem różnicowym, to dobry, sprawdzony sposób wspierania inwestycji w infrastrukturę energetyczną. Co ważne, węgierskie zasady wsparcia inwestycji w magazyny energii zostały już zatwierdzone przez Komisję Europejską. Jest to więc przetarta ścieżka i nasz kraj powinien wziąć to pod uwagę projektując swoje zasady wsparcia dla inwestycji w magazyny energii – dodaje prezeska PSME.

Barbara Adamska podkreśla również znaczenie kwestii związanych z cyberbezpieczeństwem argumentując to faktem, iż Krajowy System Elektroenergetyczny jest w procesie transformacyjnych zmian, których kluczowymi elementami są inteligentne sieci i rozwój energetyki rozproszonej.

– Postępuje digitalizacji sektora energetyki, będąca warunkiem jego dynamicznego rozwoju, a jednocześnie rodzącej wyzwania związane z odpornością na cyfrowe zagrożenia. W Polsce brakuje regulacji i specyfikacji w zakresie cyberbezpieczeństwa urządzeń stosowanych w sektorze energii, co stanowi poważne zagrożenie dla stabilności i bezpieczeństwa całego systemu. Dyrektywa NIS2 w sprawie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu cyberbezpieczeństwa na terytorium Unii, w Polsce jeszcze nie zaimplementowana, wymaga zapewnienia bezpieczeństwa łańcucha dostaw przez wszystkie podmioty należące do tzw. grupy podmiotów kluczowych, w tym operatorów systemów dystrybucyjnych. W związku z długim czasem przygotowania i implementacji przedmiotowych regulacji oraz koniecznością podjęcia pilnych działań, będziemy działać na rzecz przyjęcia w okresie przejściowym mechanizmów nieregulacyjnych. Mogą być nimi przykładowo rekomendacje pełnomocnika rządu ds. cyberbezpieczeństwa, służące zwróceniu uwagi i przeciwdziałaniu konkretnym, realnym zagrożeniom dla kluczowej infrastruktury państwa.

PSME w roku 2024 będzie kontynuować starania o wprowadzenie programów dofinansowania zakupu magazynów energii, w tym dla przedsiębiorców. Na początkowym etapie rozwoju sektora taki impuls inwestycyjny jest pomocny dla zbudowania rynku wewnętrznego, niezbędnego dla rozwoju polskiej branży magazynowania energii.


Jacek Stężowski

Jacek Stężowski

Redaktor prowadzący portalu e-magazyny.pl, inżynier ekoenergetyki oraz pasjonat nowych technologii i OZE. Ma doświadczenie praktyczne w projektowaniu systemów PV, przemyśle kolejowym oraz w branży IT. Jako dziennikarz pisał o nowych technologiach dla takich portali jak MamStartup.pl czy NowyMarketing.pl.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

KONFERENCJA E-MAGAZYNY 2023

Najnowsze

PARTNERZY PORTALU

Kategorie

BĄDŹMY W KONTAKCIE

Najnowsze

PARTNERZY PORTALU

Kategorie

BĄDŹMY W KONTAKCIE