Nowelizacja ustawy o OZE : ważne zmiany dla spółdzielni energetycznych, magazynów energii i biometanu [Komentarz eksperta]
Wczoraj opublikowano założenia projektu nowelizacji ustawy o odnawialnych źródłach energii (UD332), która wprowadza szereg oczekiwanych doprecyzowań oraz nowe rozwiązania prawne istotne zarówno dla spółdzielni energetycznych, jak i dla dynamicznie rozwijającego się sektora biogazu i biometanu. Jest również bardzo ważny zapis dotyczący sumowania mocy magazynów energii i instalacji OZE.
Zmiany te mają na celu uporządkowanie obowiązujących procedur, likwidację barier administracyjnych oraz stworzenie bardziej przewidywalnych warunków dla dalszego rozwoju energetyki rozproszonej w Polsce.
Najważniejsze propozycje zmian z podziałem na obszary
I. Biometan, biogaz i biomasa
1. Nowe wsparcie aukcyjne dla biometanu w instalacjach powyżej 1 MW
Projekt wprowadza dedykowany system aukcyjny w formule kontraktu różnicowego na okres do 20 lat, z preselekcją ofert oraz możliwością łączenia wsparcia z dotacjami NFOŚiGW. Jest to przełomowy krok dla rozwoju krajowego rynku biometanu.
2. Uproszczone zasady dla gazociągów bezpośrednich
Instalacje biogazu i biometanu będą mogły korzystać z gazociągów bezpośrednich bez spełniania dotychczasowych, restrykcyjnych przesłanek Prawa energetycznego. Wystarczy zgłoszenie do URE po uruchomieniu dostaw. To otwiera drogę lokalnym systemom dystrybucji biometanu.
3. Jasne i przejrzyste zasady rozliczeń biometanu
Zmiany precyzują sposób określania ilości biometanu i eliminują problemy związane z błędnymi odniesieniami do rynku gazowego TGE, co usprawni bilansowanie i rozliczenia.
4. Liberalizacja aukcji dla biogazu i biomasy
Minimalny próg wykonania oferty spada z 85% do 65%, co zmniejsza ryzyka po stronie inwestorów i zwiększa atrakcyjność systemu.
II. Energetyka wiatrowa na lądzie (LEW)
1. Możliwość lokalizacji elektrowni wiatrowych w oparciu o ZPI
Zintegrowany Plan Inwestycyjny stanie się nową, szybszą ścieżką planistyczną, która może znacząco przyspieszyć procesy inwestycyjne.
2. Ujednolicone zasady konsultacji społecznych
Konsultacje dla projektów wiatrowych zostają dostosowane do ogólnych reguł planowania przestrzennego, co zapewni większą przejrzystość i powtarzalność procedur.
3. Rozszerzenie i doprecyzowanie korzyści dla społeczności lokalnych
Mechanizmy finansowania i gratyfikacji dla gmin i mieszkańców zostają wzmocnione, co ma poprawić akceptację dla inwestycji.
4. Ułatwienia administracyjne
Pakiet zmian technicznych i proceduralnych ma skrócić i uprościć proces uzyskiwania pozwoleń.
III. OZE i prosumenci
1. Nowe zasady sumowania mocy mikroinstalacji i magazynu energii
Moc magazynu nie będzie doliczana do mocy mikroinstalacji (przy spełnieniu warunków dotyczących proporcji i mocy oddawanej do sieci). To otwiera drogę prosumentom do większych magazynów i wyższej autokonsumpcji.
2. Ujednolicone i pełne dane na fakturach prosumenckich
Spółki obrotu będą musiały stosować jednolitą strukturę informacji: energię oddaną i pobraną, wysokość depozytu, ceny rynkowe. Przejrzystość rozliczeń ma wzrosnąć istotnie.
4. Podwyższenie ceny zakupu w systemie operacyjnym (kontynuacyjnym)
Cena wzrasta z 90% do 100% ceny referencyjnej, co poprawia rentowność instalacji po zakończeniu wsparcia podstawowego.
5. Zwiększone wsparcie dla instalacji zmodernizowanych
Współczynnik wsparcia rośnie z 100% do 115%, a przepisy dopuszczają większą elastyczność w weryfikacji nakładów modernizacyjnych potwierdzanych przez jednostki akredytowane.
6. Zaliczenie energii wyprodukowanej przy cenach ujemnych
Energia sprzedana przy ujemnych cenach będzie zaliczana do wykonania obowiązku aukcyjnego – szczególnie ważne dla instalacji PV.
7. Magazyny ciepła i chłodu jako część instalacji OZE
Definicja instalacji odnawialnego źródła energii zostaje rozszerzona o magazyny ciepła i chłodu, co wpisuje się w kierunek integracji sektorowej.
IV. Spółdzielnie energetyczne
1. Ujednolicenie przepisów dotyczących udostępniania danych pomiarowych
Nowelizacja doprecyzowuje obowiązek operatorów systemów dystrybucyjnych (OSD) w zakresie przekazywania danych pomiarowych. Wniosek o przekazanie danych będzie mógł składać każdy rodzaj spółdzielni, nie tylko spółdzielnia energetyczna.
2. Jasne zasady dotyczące umów i rejestracji w wykazie KOWR
Projekt porządkuje tryb i kolejność postępowania: najpierw zawarcie umowy ze sprzedawcą energii, a następnie rejestracja spółdzielni w wykazie prowadzonym przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR).
3. Usunięcie niejasności blokujących rozwój nowych spółdzielni
Nowelizacja ma wyeliminować szereg nieprecyzyjnych zapisów, które dotychczas działały zniechęcająco na inicjatorów nowych spółdzielni energetycznych.
Co zmiany oznaczają dla spółdzielni energetycznych? – Komentarz eksperta
„Zapowiadane zmiany w projekcie UD 332 dotyczące spółdzielni energetycznych należy ocenić jako krok w dobrym kierunku. Ostateczna ocena będzie jednak możliwa dopiero po publikacji ostatecznej wersji projektu. Prawdopodobnie zapowiadanie uproszczenia zostały zaczerpnięte z tzw. ustawy liberalizującą branżę wiatrakową, którą zawetował Prezydent RP w sierpnia 2025. Weto to było złą decyzją, gdyż zahamowało nie tylko liberalizację inwestycji w instalacje wiatrowe ale też i korzystne rozwiązania dla spółdzielni energetycznych oraz sektora biogazu.
Kluczowe jest realne zmniejszenie obciążeń administracyjnych związanych z obowiązkiem przekazywania rocznych sprawozdań do KOWR – obowiązkiem, który wiele spółdzielców od dawna uznaje za nieproporcjonalny i zbędny. Istotne będzie również doprecyzowanie trybu oraz kolejności czynności podejmowanych przez spółdzielnie i spółdzielnie energetyczne w zakresie zawierania umów ze sprzedawcą energii oraz dokonywania wpisu do wykazu KOWR. Jasne i przewidywalne procedury są tu niezbędne, aby uniknąć rozbieżnych praktyk i niepewności prawnej.
Warto pamiętać, że unijne ramy regulacyjne, w szczególności dyrektywa RED II, wprost podkreślają, że społeczności energetyczne nie powinny być obciążone skomplikowanymi procedurami. Tym samym przeciętny obywatel, podmiot dotychczas nieprofesjonalny na rynku energii, powinien mieć możliwość w sposób transparentny i przystępny aktywnie uczestniczyć w rynku energii poprzez angażowanie się w tego typu zrzeszenia jak spółdzielnie energetyczne. Ustawodawca powinien zatem upraszczać zasady i procedury administracyjne dotyczące małych wytwórców energii z OZE oraz lokalnych społeczności energetycznych, tak aby koszty i ciężary związane z procedurami administracyjnymi – nie działały na ich niekorzyść. Jako zrzeszenia o celach społecznych, nie dysponują one bowiem dużymi zasobami oraz rozwiniętym know-how typowym dla tradycyjnych przedsiębiorstw energetycznych zaorientowanych na zysk. Jednocześnie ważne jest wypracowanie stabilnych ram prawnych dla spółdzielczości energetycznej i szerzej – dla energetyki obywatelskiej. Tylko przewidywalne, długofalowe regulacje mogą zagwarantować tym inicjatywom, zorientowanym na przynoszenie korzyści społecznych, realne warunki rozwoju w wieloletniej perspektywie” – Bartłomiej Kupiec, prawnik, Stowarzyszenie „Z energią o prawie”.
Dodaj komentarz